Türkiye'den Karadeniz'deki gemi saldırılarına moratoryum çağrısı

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 8 Ağustos'ta yaptığı açıklamada, Karadeniz'de gemilere düzenlenen saldırıların artması üzerine Rusya ve Ukrayna'ya bu bölgedeki gemi saldırılarına karşı moratoryum ilan edilmesi çağrısında bulundu.

Bir ajansa verdiği mülakatta konuşan Fidan, sürecin başlangıcında limanların ve savaş gemilerinin hedef alındığını, ancak gelinen noktada tüm ticari gemilerin ayrım gözetmeksizin saldırıya uğradığını belirtti. Fidan, moratoryum ilan edilmesini sağlayacak bir mekanizmanın kurulması gerektiğini vurguladı.

Ukrayna tarafının halihazırda bu yönde bir teklifi olduğunu aktaran Fidan, söz konusu öneriyi Rus mevkidaşlarına ilettiklerini ve bir yanıt beklediklerini ifade etti.

Son haftalarda Rusya ve Ukrayna, Karadeniz'deki gemilere karşılıklı saldırılarını artırdı. Bu durum, Türkiye'de yerleşik olanlar ile Türk bayraklı ve sahipli deniz araçları da dahil olmak üzere yabancı bayraklı gemileri doğrudan etkiliyor.

Ukrayna, Rus işgali altındaki Kırım yarımadası üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla 6 Temmuz'da Azak Denizi ve Karadeniz'deki Rus gölge filosunu hedef alan Molochka Operasyonu'nu başlattı. İnsansız Sistemler Kuvvetleri verilerine göre, operasyonun başladığı 6 Temmuz'dan bu yana Ukrayna dronları, Azak Denizi'nde 134 ve Karadeniz'de 84 olmak üzere toplam 218 Rus gölge filosu gemisini vurdu.

Buna karşılık Rusya, özellikle Odessa liman kenti yakınlarındaki sivil kargo gemilerini hedef alan saldırılar düzenledi. Bu saldırılarda, Türk bayraklı ve Türk sahipli tekneler dahil olmak üzere tahıl ve gübre taşıyan yabancı bayraklı gemiler de vuruldu.

Kırım açıkları yakınlarında Türk bayraklı bir balıkçı teknesine isabet eden saldırıda 1 kişi hayatını kaybetti, 4 kişi de yaralandı. Ukrayna'nın saldırıları, Karadeniz'in güneyinde, kuzey Türkiye kıyılarının yaklaşık 50 mil (80 kilometre) açıklarına kadar ulaştı.

Çatışmanın tüm Karadeniz'e yayıldığını belirten Fidan, Karadeniz'de bir ateşkes sağlanması yönündeki girişimlerin şu ana kadar sonuçsuz kaldığını dile getirdi.

Mart 2025'teki erken barış müzakereleri sırasında Amerika Birleşik Devletleri, Karadeniz'de bir ateşkes sağladığını iddia etmişti. Ukrayna ateşkesi kabul ederken, Moskova yönetimi ancak Batı'nın Rus gıda üreticileri ile ihracatçılarına yönelik yaptırımlarının kaldırılması durumunda razı olacağını belirtmiş, bu durum ateşkes teklifinin hızla rafa kalkmasına yol açmıştı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise 8 Ağustos'ta yaptığı açıklamada, işgal altındaki Kırım'a ikmal yapan onlarca Rus tankerini etkisiz hale getirmeyi amaçlayan ve artık tamamlanan 40 günlük nüfuz operasyonunun ardından Kiev güçlerinin Rus lojistiğini vurmaya devam edeceğinin sinyalini verdi.

NATO üyesi olan Türkiye, Rusya-Ukrayna savaşında arabulucu konumunda yer alıyor. Ankara, Moskova ile yakın ekonomik ve siyasi ortaklığını sürdürürken, Kiev'e de silah tedarik ediyor.

8 Ağustos'ta kamuoyuna yansıyan ABD kongre kayıtlarına göre Ukrayna, aralarında 70 adet menzilli Ordu Taktik Füze Sistemi'nin (ATACMS) de bulunduğu önemli miktarda ABD yapımı savunma teçhizatını Türkiye üzerinden satın aldı. Söz konusu silah transferinin ağustos ayı sonlarında başlatılması bekleniyor.