Ukrayna, ABD'nin talebiyle Rus limanını kullanan gemilere saldırıları durdurdu

Londra merkezli Financial Times gazetesi, 2022'den bu yana süregelen Rusya-Ukrayna savaşıyla ilgili dikkat çekici bir habere yer verdi. Habere göre Ukrayna, ABD'nin talebi üzerine, Karadeniz'deki Novorossiysk limanını kullanan gemilere düzenlediği drone saldırılarını durdurdu. Ukrayna'nın ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in isteği doğrultusunda petrol tankerlerini hedef almaktan vazgeçtiği de bildirildi.

Ayrıca, Ukrayna'nın Kazakistan'dan Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) terminaline boru hattıyla taşınan ham petrolü hedef alması sebebiyle petrol piyasalarında istikrarsızlık yaşandığı ve bu durumun ABD şirketlerine zarar verdiği yönündeki kaygıların, bu talebe yol açtığı ifade edildi.

Haberde, Ukrayna'nın, Rus yaptırımları altında olmayan ve Rus petrolü ya da kargosu taşımayan, Rus bandıralı olmayan gemilere saldırmamayı kabul ettiği de aktarıldı. Ukrayna güçleri, Rus enerji altyapısına ve diğer tesislere yönelik saldırılarını son dönemde artırdı.

Karadeniz'deki insansız hava aracı saldırıları, Temmuz ayında CPC üzerinden gerçekleştirilen petrol sevkiyatlarında yüzde 20 oranında bir düşüşe neden oldu. Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş, Kazakistan ve Batılı petrol şirketlerinin satışlarını da etkiledi. CPC rotasına bağımlı olan Kazakistan, Temmuz ayında Haziran ayına göre petrol üretiminde yüzde 14'lük bir azalma yaşadı.

ABD'li Chevron ve Exxon Mobil, burada faaliyet gösteren büyük Batılı petrol şirketleri arasında bulunuyor. ABD'li bir yetkili, Trump yönetiminin Ukrayna'yı Karadeniz'de Rus olmayan gemilere saldırmayı bırakması konusunda uyardığını doğruladı. Novorossiysk tahıl terminalinin faaliyetleri durduruldu.

Ukrayna'nın saldırıları devam ederken, petrol endüstrisinden bir kaynak, Reuters'a yaptığı açıklamada Novorossiysk tahıl terminalinin faaliyetine son verildiğini bildirdi. Kaynağa göre, Rusya'nın Novorossiysk tahıl terminali, Ukrayna'nın gece boyunca düzenlediği insansız hava aracı saldırıları sonucunda çalışamaz hale geldi.

Terminalin sahibi Demetra Holding, terminalin saldırıda hasar gördüğünü doğruladı. Konunun hassasiyeti nedeniyle isminin açıklanmasını istemeyen kaynak, "Terminal faaliyetlerini durdurdu ve hasarın değerlendirilme süreci devam ediyor" dedi. Demetra Holding sözcüsü ise terminalin belirsiz hasar gördüğünü belirterek daha fazla yorum yapmaktan kaçındı.

Karadeniz'deki tahıl ihracatı üzerindeki bu istikrarsızlık, birkaç yıl önce Karadeniz'i bir arada tutan deniz güvenliği çerçevesinin çökmesinin bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Temmuz 2022'de, küresel gıda fiyatlarının hızla yükseldiği bir dönemde, Türkiye, İstanbul'da yapılan üst düzey bir toplantıya ev sahipliği yapmış ve Karadeniz Tahıl Girişimi'ne Birleşmiş Milletler ile birlikte aracılık etmişti. Bu özel anlaşma, üç Ukrayna limanını korurken, aynı zamanda Rus tarım ürünleri için engelsiz geçişi garanti etmeyi amaçlıyordu.

Rusya'nın başlıca derin su limanlarından biri olan Novorossiysk Limanı, başlangıçta bu diplomatik yumuşama sayesinde sorunsuz bir şekilde faaliyet göstererek, küresel ekmek fiyatlarının istikrarına katkıda bulunmuştu. Ancak Rusya'nın 2023 ortalarında bu anlaşmadan çekilmesiyle bu diplomatik koruma kalkanı ortadan kalkmış oldu.