Ukrayna Donanma nakliyat şirketi'nde kriz: Bağımsız üyeler baskı altında

Ukrayna'nın en büyük devlet nakliye firmalarından birinin üç bağımsız yönetim kurulu üyesi, şirketin çıkarlarına aykırı adımlar atmaları yönünde baskı hissediyor. Yönetim, finans ve idari sorunları düzeltmeye çalışırken yalnız bırakıldıklarını belirten üyeler, aynı zamanda şirketin çıkarlarını gözetmemekle suçlandıklarını ifade ediyor.

Söz konusu açıklamalar, parlamentonun Ukrayna Tuna Nakliyat Şirketi'ndeki (UDP) durumu inceleme kararı almasının ardından geldi. Yeni atanan denetim kurulunun kötü yönetim ve kronik yolsuzluk nedeniyle faaliyetlerde yaşanan ciddi düşüşü anlatan bir mektup göndermesi üzerine parlamento komite toplantısı düzenleme kararı almıştı.

Sovyet komuta ekonomisinin bir mirası olan ve Ukrayna'da sayıları 3 bini aşan devlet işletmelerinden biri olan UDP, yönetim sorunları ve yolsuzluk iddialarıyla sık sık gündeme geliyor. Tuna nehri ağzında stratejik bir konumda bulunan şirket, değerli varlıklara sahip. Rusya'nın tam kapsamlı işgalinin başlangıcında Karadeniz'i aylarca abluka altında tutmasının ardından, 2022 yılında Ukrayna'nın tahıl ve demir cevheri ihracatı için kritik bir koridor haline geldi.

UDP, yönetimi denetlemek ve şirketin çıkarlarını korumak amacıyla geçen yıl ağustos ayında ilk denetim kurulunu oluşturdu. Kurul, rekabetçi ve liyakate dayalı bir süreçle seçilen üç bağımsız üye ile devlet tarafından atanan iki üyeden meydana geliyor.

Yaklaşık bir yılın ardından kurulun bağımsız üyeleri Michael Jorgensen, Dennis Olesen ve Benoit Pleska, ortak bir çevrim içi mülakatta imkansız bir çıkmazın içinde olduklarını dile getirdiler.

Jorgensen, mali durumun çok kötü olduğunu belirterek, "Hiçbir değişiklik yapamıyoruz" dedi. Şirketin büyük zararlar yazdığını, bazı çalışanların maaşlarının altı aydan fazla geciktiğini ve şirketin ödeyemeyeceği borçları bulunduğunu aktaran Jorgensen, kendilerine şirketi ayakta tutacak kadar fon sağlandığını ancak şirketi düzlüğe çıkaracak yeterli desteği alamadıklarını kaydetti. Ayrıca şirketin mali yapısına dair net bilgi almakta zorlandıklarını ekledi.

Kurul başkanı Benoit Pleska ise şirket içinden performans göstergeleri, pazar payı, gelir ve kar gibi en temel bilgilerin dahi sağlanmadığını, bu nedenle şirketin performans verilerini toplamak için kamusal alandan bir öğrenci araştırmacı tutmak zorunda kaldığını söyledi.

Olesen ise bu sorunların uzun yıllar boyunca geliştiğini ve yalnızca denetim kurulunun yetkisini aşan eylemler gerektirdiğini, bu sebeple parlamento soruşturması talep ettiklerini belirtti.

Ancak kurul üyeleri, kendilerine yönelik bir dezenformasyon kampanyası, ticari mantıktan yoksun kararlar ve sorumlu bakanlıkla yaşanan zayıf iletişim nedeniyle şirketin sorunlarına odaklanmakta zorlandıklarını vurguladılar.

Şirketin ilk denetim kurulu toplantısında, herhangi bir açıklama yapılmaksızın ve bağımsız bir değerleme olmaksızın gemilerin hurda değerine satılması teklif edildi. Kurul bu teklife karşı oy kullandı.

Yeni kurulun göreve başlamasından birkaç hafta sonra bağımsız üyeler, sendikalar ve eski çalışanlar da dahil olmak üzere çok sayıda mektup almaya başladıklarını bildirdi. Jorgensen, bu mektuplarda kötü yönetimle suçlandıklarını ve niyetlerinin sorgulandığını, iddiaların tamamen asılsız olduğunu kaydetti.

Jorgensen, Olesen ve Pleska, bu mektupların kendilerini gözden düşürmeyi amaçlayan daha geniş bir dezenformasyon kampanyasının parçası olduğuna inanıyor. Yanıltıcı ve zararlı olarak değerlendirdikleri açıklamalar konusunda yasal danışmanlık alan üyeler, mektupların görevden alınmalarına zemin hazırlamak ve şirketi düzeltme çabalarını engellemek için bir planın parçası olduğunu düşünüyor.

Öte yandan üç üye, UDP'den sorumlu bakanlıkla doğrudan toplantı veya iletişim kuramadıklarını, genel olarak devlet tarafından atanan iki üye Taras Boichuk ve Andriy Kashuba üzerinden iletişim sağlamak zorunda kaldıklarını ifade etti.

Denetim kurulu üyelerinden Olesen, nakliye sektöründe uzun ve başarılı bir kariyere sahip olup, dünyanın en büyük beşinci konteyner terminal işletmecisi APM Terminals'in Afrika ve Avrupa operasyon direktörlüğünü yürütüyor.

Şirketin tek hissedarı olan Ukrayna Altyapı, İyileştirme ve Ulaştırma Bakanlığı'nın, sorumlu olduğu şirketlerin denetim kuruluyla doğrudan iletişim kurması bekleniyor.

Ukrayna Tuna Nakliyat Şirketi, e-posta yoluyla iletilen yorum talebine yayın saatine kadar yanıt vermezken, web sitesinde yer alan telefon numaralarının da hizmet dışı olduğu görüldü.

Şirketten sorumlu olan Ukrayna altyapı bakanlığı, UDP'deki durumu yakından izlediklerini, gelişimin stratejik bir öncelik olduğunu ve AB ile Japon kalkınma ajansı JICA'dan uluslararası yardım çekmek için önlemler alındığını belirtti. Bakanlık, bağımsız üyelerin iletişim eksikliği yönündeki eleştirilerine karşın denetim kuruluyla iletişim halinde olduklarını ve bağımsız üyelerden gelen mektuplar hakkında herhangi bir bilgiye sahip olmadıklarını bildirdi.