UNESCO: Afganistan'da 2,4 milyon kız çocuğu orta eğitime gidemiyor

Afganistan'da yaklaşık 2,4 milyon kız çocuğu ortaokula gidemiyor. Birleşmiş Milletler eğitim ajansı UNESCO, bu durumu duyurdu. Ajans, Taliban yönetimine kız çocuklarının eğitimi üzerindeki kısıtlamaları kaldırma çağrısını yineledi ve "kadınlara ve kız çocuklarına yönelik ayrımcılığı" kınadı. UNESCO'nun Acil Durumlarda Eğitim Programı Koordinatörü Hoda Jaberian, Afganistan'daki kız çocuklarının ve kadınların eğitim görmelerinin temel bir insan hakkı olduğunu vurguladı. Jaberian, kadınların çalışma hakkına sahip olması, seyahat etmesi ve hareket özgürlüğünden yararlanması gerektiğini ifade etti.

Ülkede orta eğitimden mahrum kalan kız çocuklarının sayısı geçen yıldan bu yana 200 bin arttı. Bu rakamın 2030 yılına kadar 4 milyona yaklaşabileceği öngörüldü. UNESCO, son 20 yılda kız çocuklarının eğitime erişiminde elde edilen kazanımların tersine döndüğüne dikkati çekerek, 2021'de yaklaşık 1 milyon kız çocuğunun ortaöğretime kayıtlı olduğunu bildirdi.

Afganistan, dünyada kız ve kadınların ortaokul ile üniversitelere gitmesini yasaklayan tek ülke konumunda bulunuyor. Kadınlara yönelik çok sayıda kısıtlama uygulanıyor. Birleşmiş Milletler bu uygulamaları "cinsiyet apartheid" olarak nitelendiriyor. Taliban güçleri, ABD ve müttefik birliklerin 20 yıllık işgalini sonlandırmasının ardından iktidara döndü. Bu dönüşten aylar sonra, Mart 2022'de kız çocuklarının ortaokullara girişini kapattı. Aynı yılın aralık ayında ise kadınların üniversitelere girmesini yasakladı. Kadınların ayrıca üniversitelere, kamuya açık parklara, spor salonlarına ve güzellik salonlarına gitmesi engellendi.

Taliban yönetimi ayrıca kadınların erkek çocuklara ders vermesini yasakladı. Birleşmiş Milletler bu kararın sistemdeki nitelikli personeli azalttığını belirtti. Erkek öğrenciler eğitimsiz erkek öğretmenlerle baş başa kaldı. Ajans, 2030 yılına kadar 11 binden fazla nitelikli kadın öğretmen açığı beklenildiğini kaydetti. Bu yasak, Afganistan'ın eğitim sistemini ve ekonomisini olumsuz etkileyen birçok soruna yenilerini ekliyor. Kuruluşa göre, söz konusu kısıtlamaların 2066'ya kadar Afganistan ekonomisine yaklaşık 9,6 milyar dolara mal olacağı tahmin ediliyor.

Okulların birçoğu aşırı kalabalık ve yetersiz donanıma sahip. Okulların neredeyse yarısında su, tuvalet veya ısıtma sistemi bulunmuyor. Doğal afetler ise son beş yılda yaklaşık bin okulun kapanmasına yol açtı. İlkokul seviyesinde iki milyondan fazla çocuk sınıf dışında kaldı. On yaşındaki çocukların yüzde doksanından fazlası basit bir metni okuyamıyor. Bu durum ulusal okuryazarlık oranını düşürürken, UNESCO ayrıca 2023'ten bu yana 7 milyondan fazla Afganistan vatandaşının ülkeye geri döndüğünü veya geri dönmeye zorlandığını ve bunun kriz içindeki eğitim sistemi üzerindeki baskıyı artırdığını belirtti.

Taliban yönetimi, aralarında pek çok Müslüman çoğunluklu ülkenin de bulunduğu küresel çağrıları reddetti. Kız çocuklarının eğitimi üzerindeki yasağın kaldırılması talepleri geri çevrildi. Yönetim, bu politikayı iç mesele olarak değerlendiriyor.