Vivodyne, yapay zekanın veri sorununu robotik laboratuvarla çözüyor

Vivodyne adlı biyoteknoloji girişimi, yapay zeka destekli ilaç keşif sektörünün temel sorununun veri eksikliği olduğunu belirtti. Şirket, bu sorunu ortadan kaldırmak amacıyla özel bir makine geliştirdiğini duyurdu. Şirket tarafından kurulan HIVE isimli modüler robotik laboratuvarlar, yirmi farklı insan dokusu üretebiliyor.

Bu dokular daha sonra otonom olarak dozlanıyor ve takip ediliyor. Böylece mevcut yapay zekaların eksik olduğu nedensel biyolojik veriler üretiliyor. Bu veriler günümüzde genellikle hayvan deneylerinden veya tek hücre ile protein çalışmalarından elde ediliyor.

Vivodyne CEO'su ve kurucu ortağı Andrei Georgescu, insan testi olmadan bu modellerin fareler üzerinde kanseri iyileştireceğini söyledi. Anthropic CEO'su Dario Amodei de yapay zekanın kanseri iyileştireceği yönündeki iddiaların inandırıcılıktan uzaklaştığını ifade etti. Amodei, işe yarayacak tek şeyin gerçekten kanseri iyileştirmek olduğunu vurguladı.

Amodei geçmişteki yazılarında bu fikri daha önce dile getirmişti. OpenAI'dan Sam Altman da genel yapay zekaya geçiş için kanseri iyileştirmeyi gerekçe gösterdi. Google DeepMind'dan Demis Hassabis, yapay zekanın on yıl içinde tüm hastalıkları iyileştirebileceğini savunmuştu.

Sektördeki gerçek sonuçlar ise henüz oldukça sınırlı kalıyor. Yapay zeka tasarımı bazı ilaçlar insan denemelerine başladı. Bunlardan biri üçüncü aşama olan kapsamlı insan testlerine kadar ilerledi.

Nobel ödüllü Alphafold, yaşamın yapı taşlarını anlamada büyük bir adım attı. Ancak Alphafold henüz yeni bir ilaç üretmeyi başaramadı. Alphafold temel alınarak kurulan Isomorphic Labs ilk denemelerini bekliyor.

Şirket, şubat ayındaki açıklamasında gerçek ilaç keşfinin çok sayıda biyokimyasal özellikte tahmin modelleri gerektireceğini yazdı. Georgescu, sektörün bir akıl kontrolüne ihtiyaç duyduğunu savundu. Mevcut modellerin insan biyolojisinin karmaşıklığını yakalayacak verilere sahip olmadığını ifade etti.

Bu durum ilaç endüstrisinin de karşı karşıya olduğu bir meydan okuma olmayı sürdürüyor. Hayvan deneylerinde etkili olan ilaçların yüzde doksanı insanlarda klinik onay alamıyor. Vivodyne farklı bir strateji izliyor.

Şirket, Georgescu'nun biyoenstitü doktorasını almasının ardından 2021 yılında University of Pennsylvania'dan ayrılarak kuruldu. Şirket, dokularının gerçek insan organlarının davranışlarıyla uyuştuğunu açıkladı. Karaciğer hücrelerinin toksisite testlerinde yüzde doksan dört öngörü doğruluğuna sahip olduğu belirtildi.

Solunum yolu dokusunun gerçek insan dokusuyla yüzde doksan altı oranında uyuştuğu ifade edildi. Kemik iliği ise yirmi farklı kemoterapi ilacının testinde yüzde yüz uyum sağladı. Khosla Ventures liderliğindeki iki turda yaklaşık 80 milyon dolar yatırım alan şirket geçen hafta yeni bir merkez açtı.

San Francisco yakınlarında açılan tesis, dünyanın en büyük insan veri merkezi olarak tanımlandı. Georgescu, ekibinin ABD'deki tüm hayvan denemelerinin iki katı verime ulaştığını belirtti. Bu fikrin temel amacı klinik deneme maliyetlerinden önce aday ilaçların yolunu hızlandırmak.

Klinik denemeler on milyonlarca dolarlık masraflara yol açabiliyor. Vivodyne, ortaklarının isimlerini açıklamasa da büyük ilaç firmalarıyla çalıştığını bildirdi. Georgescu bu durumu otomobil çarpışma testlerine benzetti.

Otomobil üreticileri test öncesi araçlarının standartları geçeceğinden emin oluyor. Ancak ilaç üreticileri klinik denemelere aynı özgüvenle başlayamıyor. Georgescu, otonom biyoloji laboratuvarlarını insan biyolojisi modellerini eğitmek için anahtar olarak görüyor.

Nature Methods dergisinde geçen ay yayımlanan çalışmalar net veri yasalarının olmadığını gösterdi. Georgescu, tüm eğitimin hücrelerin statik anlık görüntüleri üzerinde yapıldığını anlattı. Modellerin hücrenin o duruma nasıl geldiğini dikkate almadığını belirtti.

Vivodyne'in HIVE makineleri yüz binlerce devam eden deneyi takip ediyor. Hastalıklı dokular çeşitli uyaranlara maruz bırakılıyor. Georgescu, bu sürecin yapay zekanın insan biyolojisini anlamasını sağlayacak pekiştirmeli öğrenmeyi sunacağını bekliyor. Bu yaklaşım günümüzün tıp sorunlarının yanı sıra gelecekteki karmaşık hastalıklar için de önem taşıyor. Birden fazla hedefi olan ilaçlara ihtiyaç duyuluyor. Georgescu, kombinasyon tedavileri istendiğinde araştırılacak alanın katlanarak arttığını vurguladı. İnsan biyolojisinde nedenselliğin kurulmasının tüm bunların temeli olduğunu dile getirdi.