Yabancı dijital konaklama platformlarına yeni ceza ve pay düzenlemesi

Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi'ne göre, yaklaşık 9 yıldır Türkiye'de erişim engeli bulunan Booking ve Airbnb gibi yabancı dijital konaklama platformlarının yeniden hizmet verebilmesinin önü açılıyor. Yeni düzenleme, yabancı merkezli dijital konaklama ve rezervasyon platformlarının Türkiye'deki faaliyetlerini yasal çerçeveye oturtmayı ve tüketicileri korumayı amaçlıyor. Teklife göre, platformlar Türkiye'de tebligatları almak ve başvuruları yanıtlamak üzere en az bir yetkili temsilci belirleyecek. Yabancı dijital konaklama platformları Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansına on binde 7,5 oranında turizm payı ödeyecek. Bu pay, dijital hizmet vergisinin matrahına göre hesaplanacak. AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan ve TBMM Başkanlığına sunulan 10 maddelik kanun teklifi ile yabancı dijital konaklama platformlarına yönelik, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından uygulanacak yaptırım ve ceza düzenlemeleri de getiriliyor.

Teklife göre, bu tür dijital konaklama sağlayan platformlara Bakanlıktan izin alma zorunluluğu getirilirken, izin belgesi ücreti 5 milyon lira olarak belirlendi. Geçerlilik süresi 2 yıl olan belge devredilemeyecek ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılacak. Halen faaliyet gösteren yabancı platformların, kanun yürürlüğe girdikten sonra 3 ay içinde izin belgesi alması zorunlu olacak. Yabancı dijital konaklama platformları, Bakanlıktan turizm belgeli konaklama işletmeleri ile Bakanlıktan izin belgeli turizm amaçlı kiralanan konutların elektronik ticaretini ve elektronik yolla gerçekleştirilen uçak bileti satışlarını doğrudan gerçekleştirebilecek. İzin belgesi kapsamındaki faaliyetlerden kaynaklı uyuşmazlıklarda münhasıran Türk hukuku uygulanacak ve Türk mahkemeleri yetkili olacak.

Bu düzenlemelere göre, Seyahat Acentaları Kanunu kapsamında işletme belgesine sahip seyahat acentaları aracılığıyla sunulması zorunlu olan hizmetlerin, yetki belgesine sahip olmayan işletmelerce gerçekleştirilmesi halinde 200 bin lira idari para cezası kesilecek. Yabancı dijital konaklama platformları, izin belgesine esas belgelerdeki değişiklikleri 15 gün içinde Bakanlığa bildirmediği takdirde 200 bin lira idari para cezası ile karşılaşacak. Bu durumu gidermeleri için 15 gün süre verilecek. Aykırılık, bu süre içinde giderilmez veya aynı takvim yılı içinde ikinci defa tespit edilirse, ceza yüzde 50 oranında artırılacak. Üçüncü defa tespitte ise izin belgesi iptal edilecek.

Platformların, ilgili değişiklikleri belirtilen süre içinde bildirmemesi durumunda da aynı ceza uygulanacak. Ayrıca, belgesiz konaklama işletmeleri ve belgesiz turizm amaçlı kiralanan konutlar için ilgili yasaların hükümleri devreye girecek. Yabancı dijital konaklama platformlarının, herhangi bir hizmet verilmediğinde veya verilen hizmetin türü ve bedelinin aracılık sözleşmesinde belirtilmediği hallerde, haksız olarak alınan bedelin 10 katı tutarında ceza uygulanacak. Platformlar, sistemlerinde yer alan konaklama tesisi ve turizm amaçlı kiralanan konutların Bakanlık belge numaralarını doğrulamak ve ilanlarda yayınlamakla yükümlü tutuluyor.

Ayrıca, aracılık sözleşmesinde herhangi bir nesnel ölçüte yer verilmediği durumlarda, hizmeti kısıtlama veya askıya alma gibi durumlarda 500 bin lira idari para cezası verilecek. Hizmeti verenlerin ticari ilişkilerini kısıtlayan herhangi bir hükme aracılık sözleşmesinde yer vermemesi halinde de 500 bin lira ceza kesilecek. Aynı takvim yılı içerisinde 2’inci defa tespit edilirse ceza artırılacak, 3’üncü defa tespit edilirse izin belgesi iptal edilecek. Yabancı dijital konaklama platformları tarafından hizmete konu satış bedeli üzerinden alınacak tutar katma değer vergisi hariç tutar üzerinden hesaplanmak kaydıyla her ne ad altında olursa olsun yüzde 17'yi geçemeyecek. Bu oranı aşan durumlarda platformlar 10 katı tutarında idari para cezası ile karşılaşacak.

Müşteriye taahhüt edilen hizmetin eksik verilmesi veya hiç verilmemesi halinde ise 50 bin ila 100 bin lira arasında idari para cezası uygulanacak. Yabancı dijital konaklama platformlarına uygulanan ceza ve yükümlülüklere ilişkin mahkeme kararları ve icra yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi halinde, Bakanlık tarafından 30 gün süre tanınacak. Bu sürede yükümlülükler yerine getirilmezse izin belgesi iptal edilecek. Turizm payının süresinde yatırılmaması durumunda, yabancı dijital konaklama platformuna 15 gün süre verilecek. Bu sürede ödemelerin yapılmaması halinde de izin belgesi iptal edilecek.

Ayrıca, Bakanlıkça belirlenen yazılımlara uymayan platformlara 500 bin lira para cezası uygulanacak. Yabancı dijital konaklama platformları izin belgesi kapsamı dışında faaliyette bulunamayacak, başka ürünlerin satış ve pazarlamasını gerçekleştiremeyecek; faaliyetlerini yalnızca bu faaliyetler için kullanacağı elektronik ticaret ortamı üzerinden gerçekleştirmek zorunda olacak. Ülke yararına aykırı faaliyetlerde bulunan platformların izin belgeleri iptal edilecek. İzin belgesi iptal edilen platformlar 6 ay süreyle yeni belge talep edemeyecek.

İzin belgesi olmadan faaliyet gösterenler için erişim engeli uygulanacak. Düzenlemenin uygulanmasında doğacak tereddütleri gidermek ve uygulamayı birliğini sağlamak için Bakanlık yetkili olacak. Teklifin, Meclis 1 Ekim'de açıldıktan sonra gündeme gelmesi bekleniyor.