Yeni gümrük tarifeleri ihracatçıları endişelendiriyor

ABD'nin yeni gümrük tarifeleri, Türkiye'nin ihracatçı sektörlerinde rekabet koşullarını yeniden şekillendiriyor. Türkiye'nin yüzde 12,5 ek gümrük vergisine tabi olması, zeytinyağı, tekstil ve hazır giyim gibi sektörlerde baskıyı artırdı. İhracatçılar, pazar kaybının büyümemesi için hükümete diplomasi ve destek çağrısı yaptı. Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği (EZZİB) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Emre Uygun, 2026'nın ilk yedi ayında, ABD'ye zeytinyağı ihracatının miktar bazında yüzde 57 azalarak 4 bin 974 tona, değer bazında ise yüzde 54 düşüşle 21,8 milyon dolara gerilediğini belirtti. Prina yağı ihracatı da miktarda yüzde 56 azalarak 2 bin 194 tona, değerde yüzde 60 düşüşle 4,74 milyon dolara indi. Sofralık zeytin ihracatı ise miktarda yüzde 31, değerde yüzde 17 geriledi. Uygun, bu düşüşte küresel iklim krizinin üretime etkisi, yüksek iç maliyetler, geçmiş yıllarda uygulanan ihracat yasakları ve küresel talepteki durgunluğun rol oynadığını söyledi. Ancak, ABD'nin Türkiye'nin zeytinyağı ihracatındaki payı yüzde 39,3 ile en büyük pazar olmaya devam ediyor. Uygun, ABD'nin yeni tarife politikasının mevcut sorunlara yeni bir yük eklediğini vurguladı. Türkiye'ye uygulanan tarifenin rakip ülkeler karşısında eşitsizlik yarattığını belirten Uygun, İtalya ve İspanya gibi Avrupa Birliği (AB) ülkelerine uygulanan yüzde 10'luk oranın taban vergiyi de kapsadığını, Tunus'un ise ek vergiden muaf tutulduğunu ifade etti. Uygun, "Türk ürünleri aleyhine ciddi bir eşitsizlik doğmaktadır. Oluşan ilave maliyetlerin yalnızca ihracatçılarımız tarafından omuzlanması imkânsızdır" dedi. ABD pazarında yıllar içinde markalı ve ambalajlı ürünlerle güçlü bir konum elde edildiğini belirten Uygun, mevcut durumun sürmesi halinde Türkiye'nin bu konumunu kaybedebileceği uyarısında bulundu. Uygun, Ticaret Bakanlığı'na çağrı yaparak, "Amerika pazarında telafisi mümkün olmayan kayıplar yaşamamak için aleyhimize işleyen tarife farkının giderilmesi ve ABD makamları nezdinde diplomatik, ticari temasların kurulması gerekiyor" dedi. Ayrıca döviz dönüşüm desteği gibi finansman araçlarının sürdürülmesini ve ambalajlı ürün ihracatına yönelik teşviklerin yeniden devreye alınmasını istedi. TARİŞ Yönetim Kurulu Başkanı Fikret Akova da ek tarifeye tepki gösterdi. Akova, kararı "kabul edilemez" olarak nitelendirerek, "Zaten zorda olan ihracatımız daha da zor hale gelecek. Ek verginin ardından ABD pazarında rekabet gücümüzün zayıflamasını bekliyoruz" dedi. Akova, ABD'de yaşanabilecek kayıplara karşı alternatif pazar arayışlarının sürdüğünü ve tarifenin üreticiye ve zeytin alım fiyatlarına kadar uzanan etkileri olabileceğini ifade etti. İşçilik, gübre, mazot, sulama ve enerji maliyetlerindeki artışa dikkat çeken Akova, üreticinin korunması için Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan kilogram başına 50 liralık zeytinyağı desteği talep ettiklerini açıkladı.