YKS tercih maratonu başladı: Kontenjanlar düştü, ücretler arttı

Yükseköğretim Kurumları Sınavı'nın tamamlanmasının ardından adaylar için tercih dönemi resmen başladı. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi takvimine göre tercihler 29 Temmuz ile 10 Ağustos tarihleri arasında yapılacak ve öğrenciler en fazla 24 tercih hakkı kullanabilecek.

Süreçte taban puanlar ve başarı sıralamaları önemini korurken yükselen yaşam ve eğitim giderleri de kararları doğrudan etkiliyor. Vakıf üniversitelerinin öğrenim ücretleri, bursların devam koşulları, barınma olanakları ve farklı şehirlerdeki geçim masrafları adayların tercihlerini şekillendiriyor.

Eğitim uzmanı Salim Ünsal'ın yaptığı hesaplamalara göre, özel kontenjanlar hariç tutulduğunda toplam yükseköğretim kontenjanı geçen yıl yaklaşık 794 binden bu yıl 747 bine geriledi. Hem devlet hem de vakıf üniversitelerine yansıyan bu yaklaşık 47 bin kişilik düşüşün, ağırlıklı olarak düşük başarı sıralarından öğrenci alan vakıf yükseköğretim kurumlarında yaşandığı görüldü. Hukuk, mühendislik ve diş hekimliği gibi alanlarda ise geçen yıla kıyasla büyük bir değişim beklenmiyor. Öte yandan sınava giren aday sayısındaki 150 binlik ve puanı hesaplanan aday sayısındaki 120-130 binlik azalışın, kontenjan düşüşünün etkisini büyük ölçüde dengelemesi öngörülüyor.

Salim Ünsal'ın liste fiyatları üzerinden hazırladığı verilere göre, vakıf üniversitelerindeki lisans ve ön lisans programlarının fiyatları ortalama yüzde 31 zamlandı. Dört yıllık lisans programlarının ortalama ücreti yüzde 34 artışla 428 bin 681 TL'den 573 bin 117 TL'ye çıkarken, iki yıllık ön lisans programlarının ortalaması yaklaşık 304 bin TL oldu. Kurumlar arasında belirgin fiyat farkları bulunurken, Nişantaşı Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin liste fiyatı 3 milyon 740 bin TL'ye ulaştı; ancak bu rakamların kurum ve tercih burslarıyla düşebileceği belirtildi. Reel yıllık ücretler Koç Üniversitesi'nde yaklaşık 2 milyon 180 bin TL, Sabancı Üniversitesi'nde ise yaklaşık 2 milyon 170 bin TL düzeyinde yer alırken, Özyeğin Üniversitesi'nde bazı programlar 1 milyon 800 bin TL ile 1 milyon 900 bin TL arasında değişiyor.

Vakıf üniversiteleri bu dönem 176 bin 80 öğrenci almayı hedefliyor. Kontenjanların tamamen dolması ve ek burs verilmemesi durumunda liste fiyatları üzerinden yaklaşık 80 milyar 376 milyon TL gelir bekleniyor. Geçen yıl 193 bin 847 kişilik kontenjanın 145 bin 319'u dolmuş, hedeflenen 66 milyar 179 milyon TL yerine yaklaşık 47 milyar 16 milyon TL gelir sağlanmıştı. Ekonomik şartlar sebebiyle bu yıl da doluluk oranının yüzde 70 ile 75 arasında kalacağı tahmin ediliyor.

Yeni döneme ait kontenjanların yüzde 14'ü tam burslu, yüzde 68'i yüzde 50 indirimli, yüzde 4'ü yüzde 25 indirimli ve yüzde 13'ü ücretli statüye ayrıldı. Öğrencilerin yaklaşık üçte ikisinin yüzde 50 burslu okumasının vakıf üniversitelerinin asıl ücret politikasını yansıttığını belirten Ünsal, adayların bursların hazırlık sınıfını kapsayıp kapsamadığını, kesilme şartlarını ve sonraki yılların zam hesaplarını önceden incelemesi gerektiğini vurguladı.

Artan yaşam masrafları, öğrencilerin başka şehirlerde okuma eğilimini zayıflattı. Özellikle İstanbul'da yaşayan aileler, farklı bir ilde devlet üniversitesinde okumanın getirdiği kira ve ulaşım giderlerini, kentteki yüzde 50 burslu vakıf üniversitelerinin maliyetiyle kıyaslıyor. Verilere göre İstanbul'dan yerleşen öğrencilerin yaklaşık yüzde 76'sı eğitimine yine bu şehirde devam ediyor. KYK yurtları en ekonomik alternatif olmayı sürdürse de kapasitenin yetersizliği, büyükşehirlerde ve yeni kurulan üniversite çevrelerinde barınma sıkıntısını devam ettiriyor.

TÜİK rakamlarına göre lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı yüzde 74, ön lisans mezunlarının ise yüzde 66 düzeyinde bulunuyor. En yüksek istihdam oranı yüzde 95 ile tıp alanında görülürken, bunu özel eğitim öğretmenliği, havacılık elektrik ve elektroniği, matematik mühendisliği ile hemşirelik takip ediyor. İlk işe giriş süresi lisans mezunlarında ortalama 14 ay, ön lisans mezunlarında ise 16 ay olarak hesaplandı.

Salim Ünsal, adayların yalnızca puan ve sıralamaya bakarak tercih yapmaması gerektiğini, bölümlerin ilgi alanlarına ve yeteneklerine uygunluğunun gözetilmesi gerektiğini ifade etti. Sırf açıkta kalmamak adına yapılan tercihlerin kişileri istenmeyen mesleklere yönlendirebileceğini belirten Ünsal, gerektiği takdirde bir yıl daha hazırlanmanın uzun vadede daha isabetli olabileceğini ve listedeki her bölümün öğrencinin zihninde bir karşılığı bulunması gerektiğini kaydetti.