Zaman kısıtlı beslenme bilişsel gerilemeyi azaltabilir
Araştırmacılar, yemekleri dokuz saatlik pencereye sıkıştırmanın ve yatmadan dört saat önce yemeyi bırakmanın ileri yaşta zihinsel becerileri koruyabileceğini öne sürdü.
Yemek saatlerini ve atıştırmaları dokuz saatlik bir pencereyle sınırlamak ve yatmadan dört saat önce hiçbir şey yememek, ileri yaşta bilişsel gerilemeyi yavaşlatmaya yardımcı olabilir. Araştırmacılar bu görüşü dile getirdi.
Fazla kilolu veya obez olan yaşlı kadınlar üzerinde yapılan pilot çalışmada, yemeklerini kısıtlı sürede yiyenlerde zihinsel becerilerde iyileşme belirtileri görüldü. Bu sonuç, yemek saatlerini daha uzun süreye yayanlara göre daha belirgindi.
Deneme katılımcı sayısının az olması nedeniyle bulgu ön sonuç niteliğinde. Daha büyük çalışmalarda doğrulanırsa, insanların bilişsel yeteneklerini korumak için dar bir pencerede yemek yiyip gece geç saatlerde beslenmeyi kesmeleri önerilebilir.
Rutgers Üniversitesi beslenme bilimcisi Prof. Sue Shapses, kilo vermenin tek başına ileri yaşta bilişsel gerilemeyi yavaşlatabileceğini, ancak sekiz ila dokuz saatlik pencere dışında yemeyen ve uyumadan dört saat önce yemeği bırakanlarda ek yararların olabileceğini belirtti.
Demans İngiltere'de önde gelen ölüm nedeni, dünyada ise yedinci sırada yer alıyor ve her yıl dünya çapında yaklaşık 2 milyon ölüme yol açıyor. Yaş ve genetik gibi kaçınılmaz risk faktörleri bulunsa da uzmanlar vakaların neredeyse yarısının yaşam tarzı değişiklikleriyle önlenebileceğini veya geciktirilebileceğini düşünüyor. Orta yaşta obezite, ileri yaşta demans riskini yüzde 30 artırabiliyor.
Shapses, 50 ila 79 yaş arası fazla kilolu veya obez 47 kadınla altı aylık küçük bir klinik deneme yürüttü. Katılımcılara günlük diyetlerinden 500 kalori kesmeleri önerildi. Grubun 26'sı yemeklerini yalnızca dokuz saatlik pencerede yedi, genellikle sabah 10 ile akşam 6 arasında. Diğerleri yemeklerini yaklaşık 12 saatlik süreye yaydı.
Deneme sonunda her iki grup da ortalama 7 kilogram civarında benzer kilo kaybı yaşadı. Ancak bilişsel testlerde dar pencerede yemek yiyenler, mekansal planlama ve problem çözme testlerinde diğerlerinden daha iyi performans gösterdi. Bellek ve öğrenme testlerinde de daha az hata yaptıklarına dair ipuçları ortaya çıktı. Çoklu görev ve tepki süresi testlerinde ise gruplar aynı sonuçları aldı.
Shapses etkileri “ılımlı” olarak nitelendirdi ancak zaman kısıtlı beslenmenin insanların günlük işler için bilgi hatırlama yeteneğini geliştirebileceğini ve bellek, dikkat ile problem çözmeyle ilgili hataları azaltabileceğini söyledi. Bulgular Maryland'deki Amerikan Beslenme Derneği'nin yıllık toplantısı Nutrition 2026'da sunuldu.
Araştırmacılar artık ne zaman yediğimizin yanı sıra ne yediğimizi de dikkate almanın neden önemli olabileceğini incelemeyi planlıyor. Yararlar sirkadiyen ritimler, metabolizma ve iltihaplanma arasındaki karmaşık etkileşimden kaynaklanabilir.
Birçok ülkede, İngiltere ve ABD dahil, insanlar 14 saatlik bir sürede yemek yiyor ve gece boyunca yalnızca 10 saat aç kalıyor. Ancak araştırmalar gece açlığını uzatmanın sağlık açısından net yararları olduğunu gösteriyor. Ocak ayında yayımlanan bir derleme, akşam 7'den önce yemeği bitirmenin vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi, bel çevresi, kan basıncı ve metabolik sağlık belirteçlerinde önemli iyileşmelerle ilişkili olduğunu ortaya koydu.
King's College London beslenme bilimleri başkanı Prof. Wendy Hall, çalışmaya dahil olmayan bir isim olarak yemek saatlerini dar bir pencereye sıkıştırmanın beyin için yararları olabileceğini söyledi. Hall, “Zaman kısıtlı beslenme, fazla kilolu orta yaş ve ileri yaş yetişkinlerde bilişsel sağlığı desteklemek için mantıklı bir yaklaşım. Sadece kilo yönetiminde yardımcı olması değil, akşam geç saatlerde büyük öğünlerden kaçınmanın kan şekeri kontrolünü, damar işlevini ve iltihaplanmayı iyileştirebilmesi nedeniyle de yararlı” dedi.
Hall bulguların ön sonuç olduğunu ve iyileşmelerin klinik açıdan anlamlı olup olmadığını belirlemek için tam hakemli çalışmayı görmek gerektiğini vurguladı.
