ABD'den İran ile Hürmüz Boğazı açıklaması

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın "çok yakında" yeniden açılmadığı takdirde İran'ın "çok sert bir şekilde vurulacağı" uyarısını yineldi. Fox News kanalına konuşan Trump, Tahran ile "çok iyi görüşmeler yürüttüklerini" ve 4 Ağustos'ta "bütün gün görüştüklerini" belirterek gidişatın "çok iyi göründüğünü" ve tablonun 48 saat içinde netleşeceğini ifade etti. Trump, 3 Ağustos'taki açıklamasında da bu haftaki görüşmelerin İran'ın "son şansı" olduğunu belirtmişti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Paraguay Devlet Başkan Yardımcısı Pedro Alliana ile iki ülke arasında sivil nükleer işbirliği alanında varılan anlaşmanın imza töreninde ve sonrasında gazetecilere yaptığı açıklamalarda İran gündemini değerlendirdi. İran ile iki konuda anlaşmaya çalıştıklarını belirten Rubio, bunlardan birinin İran'ın nükleerden arındırılması, diğerinin ise Hürmüz Boğazı'ndan daha fazla geminin geçişinin sağlanması olduğunu kaydetti.

Rubio, "Nükleer silahsızlanma konusundaki uzun vadeli görüşmelere doğru ilerlerken, kısa vadede daha fazla geminin buradan güvenli bir şekilde geçebilmesi için Umman ile İran arasında, bizim de dahil olduğumuz bir görüşme ve müzakere süreci yürütüldüğü kanısındayım" ifadesini kullandı. ABD'nin İran'ın nükleer programının sonlandırılmasını 'nihai anlaşma' olarak gördüğünü, ancak Hürmüz Boğazı'nın açılmasının 'acil' bir mesele olduğunu vurgulayan Rubio, görüşmelerde ilerleme sağlandığını ancak henüz nihai bir sonuca varılmadığını, umarlar en yakın zamanda sonuçlanacağını ifade etti.

Öte yandan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bir Amerikan kanalına verdiği mülakatta, İranlılarla görüştüklerini belirterek, boğazı açmak ve çatışmada daha normalleşmiş bir duruma geçmek için çarşamba günü dahi bir anlaşma sağlama ihtimali olduğunu ifade etti. İran'ın boğazdan geçen gemilerden geçiş ücreti talep edip etmeyeceğine yönelik bir soruya boğazda serbest geçişin sağlanacağı yanıtını veren Bessent, Körfez'de mahsur kalan yüzlerce geminin çıkış yapabilmesiyle fiyatların düşmesi gerektiğini kaydetti. Bessent, bu durumun etkisinin sadece enerji piyasalarıyla sınırlı kalmayacağını; gübre, rafine petrol ürünleri ve endüstriyel gazları da kapsayacağını belirtti.

Diğer taraftan, İran'ın devlet televizyonuna konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, ABD'nin engellemelerine rağmen İran ve Umman arasında Hürmüz koridoruna ilişkin görüşmelerin yeni bir aşamaya girdiğini belirtti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nda Umman ile işbirliği içinde geçici muhtemel bir rota konusunda görüşmelere odaklandığını, ABD ile doğrudan bir görüşme planlanmadığını duyurdu. Arabulucu konumundaki Katar yönetimi de ABD ve İran arasında doğrudan görüşme yapılmadığını doğruladı. İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı yayın organı Sepahnews'e konuşan bir yetkili ise ABD'nin askeri saldırı tehditleri devam ettiği sürece anlaşmanın gecikeceğini ve İran'ın tehditlerin gölgesinde hiçbir anlaşma yapmayacağını bildirdi.

Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğu ile Washington, Tahran ve bölgesel ortaklar arasındaki diplomatik temasların yoğunlaştığı, “İslamabad Anlaşması” kapsamında Hürmüz Boğazı’nın açılmasına ilişkin mutabakatta son aşamalara gelindiği bildirildi. Anlaşma detaylarının müzakerelerin tamamlanması ile açıklanacağı vurgulanırken, İran Dışişleri Bakanlığı da gemiler için güvenli geçiş yolları belirlenmesi amacıyla Umman ile yürütülen görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini, müzakerelerin tamamlanmasının ardından sonuçların kamuoyuna duyurulacağını açıkladı.

Yaşanan bu jeopolitik gelişmeler küresel piyasalarda da karşılık buldu. Hürmüz Boğazı'nın açılabileceğine yönelik beklentilerle Brent petrolün varil fiyatı üç hafta sonra 80 doların altına gerileyerek 78,60 dolardan işlem görürken, enflasyon endişelerinin azalmasıyla FED'den eylülde faiz artışı beklentileri zayıfladı. Piyasalardaki iyimser havayla ons altın 4,130 doları test ederek iki haftanın zirvesi