Aile hekimliklerinde NT-proBNP testiyle erken teşhis mümkün

Türkiye'de kalp yetersizliği hastası sayısı hızla artıyor. 2016-2022 yılları arasında ulusal verilere göre 2,7 milyondan fazla kişiye bu tanı konuldu. Sağlık Bakanlığı verilerine göre ülkede yaklaşık 2 milyon kişi kalp yetersizliğiyle yaşıyor. Yeni bir araştırma ise toplumun yüzde 20'sinin hastalık riski taşıdığını, belirtileri olan her on kişiden birinin ise durumunun farkında olmadığını gösterdi.

Uzmanlar, aile hekimliklerinde basit bir kan testiyle erken dönemde tanı konulmasının yaklaşık 57 bin ölümü önleyebileceğini ve sağlık sistemine olan yükü azaltacağını belirtti. NT-proBNP ölçümü adı verilen bu test, halihazırda ikinci ve üçüncü basamak sağlık kurumlarında kullanılıyor.

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Çelik, hastalığın genellikle sinsi ilerlediğini ve belirtilerin geç fark edildiğini söyledi. Diyabet, yüksek tansiyon, obezite, kalp damar hastalıkları ve aile öyküsü olanlarda riskin daha yüksek olduğunu belirten Çelik, şikayeti olmayan ancak ek risk faktörleri bulunan kişilerde birinci basamakta yapılacak değerlendirmelerin erken tanıya katkı sağlayacağını ifade etti. Çelik, ileri evrelerde ortaya çıkabilecek geri döndürülemez sorunların önüne geçmek için koruyucu hekimliğin önemine dikkat çekti.

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve TAHUD Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Cüneyt Ardıç da hastalığın ortaya çıkmadan riskli kişileri belirlemenin kritik olduğunu vurguladı. Aile hekimlerinin özellikle diyabet, hipertansiyon ve obezitesi olanları erken değerlendirmesinin hastalığın ilerlemesini önlemede önemli rol oynadığını söyledi.

Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Simten Malhan tarafından yapılan ekonomik değerlendirme, testin hem hastaları hem de sistemi koruduğunu gösterdi. Modellemeye göre 276 binden fazla hastanın erken tanı alabileceği, 735 binden fazla hastanın doğru tespit edilebileceği ve zamanında tedaviyle yaklaşık 57 bin ölümün önlenebileceği hesaplandı. Kişi başına yaklaşık 7 bin lira, toplamda 13 milyar TL'ye kadar maliyet avantajı sağlanacağı belirtildi. Araştırmada ayrıca kişi başına yaklaşık 4 aylık ek yaşam süresi ve yaklaşık 3 aylık kaliteli zaman kazanımı öngörüldü. Testin kişi başı maliyeti ise 198 lira olarak belirlendi.

Kalp yetersizliği, kalbin yapısal veya fonksiyonel bozuklukları nedeniyle vücudun ihtiyaç duyduğu kan ve oksijeni dokulara yeterince pompalayamaması sonucu ortaya çıkıyor. Hastalık çoğu kanser türünden daha öldürücü kabul ediliyor ve ömür boyu tedavi gerektiriyor. Genellikle nefes darlığı, çabuk yorulma ve ayaklarda şişlik gibi belirtiler ortaya çıktıktan sonra teşhis ediliyor. Risk grubundaki kişilerin aile hekimliklerinde yapılacak basit kan testiyle erken belirlenmesinin hem hayat kurtarabileceği hem de sağlık harcamalarını azaltabileceği vurgulanıyor.