Almanya'da aşırı sıcaklar otoyollara zarar veriyor

Avrupa genelinde termometrelerin 40 derecenin üzerine çıktığı ve günlerce süren sıcak hava dalgaları, Almanya'nın otoyollarında ciddi hasarlara yol açıyor. Sıcaklıklar sebebiyle beton plakalar patlıyor, asfalt deforme oluyor; bunun sonucunda bazı şeritler trafiğe kapatılırken hız sınırları da düşürülüyor.

Sadece temmuz ayının başında, yedi farklı otoyol kesimi geçici olarak tamamen ulaşıma kapatılmak zorunda kaldı. Alman otoyollarını yöneten Autobahn GmbH şirketinin sözcüsü, Alman basınına yaptığı açıklamada durumun temel sebebinin petrolden elde edilen ve esnek bir madde olan bitüm olduğunu belirtti. Normalde yolların çoğunda kullanılan bu bileşen, yüksek sıcaklıklarda yumuşama eğilimi gösteriyor. Hava sıcaklığı 30 dereceyi aştığında, doğrudan güneş ışığı alan asfaltın yüzeyi kısa sürede 60 ila 70 dereceye kadar ısınıp bozulabiliyor.

Karlsruhe Teknoloji Enstitüsü (KIT) Yol Yapım Teknolojisi Bölümü'nü yöneten mühendis Nina Stelzenmüller, mevcut Alman yollarının bu tür aşırı yükler için kesinlikle tasarlanmadığını vurguladı. Stelzenmüller, yol kaplamalarının temel yapısının iklim değişikliğine değil, son 30 ila 50 yıllık geçmiş deneyimlere dayandığını ifade etti. Autobahn GmbH verilerine göre, yol kaplamalarının halihazırda eksi 30 ile artı 45 derece arasındaki sıcaklıklara dayanacak şekilde inşa edilmesi gerekiyor. Yolların ülkedeki iklimsel şartlara uyumlu olduğu düşünülse de, Federal Ulaştırma Bakanlığına bağlı Federal Karayolları Araştırma Enstitüsü'nün (BASt) de katıldığı araştırmalar, kullanılan malzemelerin iklim krizi nedeniyle sınırına ulaştığını ve acilen adım atılması gerektiğini ortaya koyuyor. Ancak bu bilimsel bulgular, iklim koşullarına uygun yol kaplamaları için henüz bağlayıcı birer düzenlemeye dönüşmüş değil.

Bugün yenilenen her yolun, yıllar sonra dahi karşılaşılacak aşırı sıcaklıklara dayanıklı olması bekleniyor. Altyapıyı uzun vadede sıcağa karşı korumak adına farklı yöntemler masada duruyor. 2019 yılında yapılan bir araştırma, asfalta açık renkli kuvarsit taşı karıştırılmasının yol yüzeyindeki sıcaklığı yedi dereceye kadar azalttığını gösterdi. Uzmanlar, yollara güneş ışığını yansıtan üst tabakaların sürülmesini ve soğutucu malzemelerin kullanılmasını tavsiye ediyor. Bu öneriler halihazırda sahada test ediliyor; ancak araştırmalar bu yöntemlerin maliyetlerini ve dayanıklılık süresini henüz kapsamıyor.

Almanya'da bazı eyaletler ve belediyeler daha açık renkli yol yüzeylerini denemeye başladı. Batı Almanya'daki Oberhausen kenti ile Brandenburg eyaletinde pilot uygulamalar planlanırken, Stuttgart'ta ise görünürlüğü artırmak amacıyla açık renkli ve parıltılı granüller hedefleniyor. Buna rağmen ülke genelinde iklime uygun yol kaplamalarının sistematik olarak kullanılmasına hâlâ var. Mühendis Stelzenmüller, asfalt yüzeyine açık renkli kuvarsit serpmenin kısa vadeli etkili bir çözüm olabileceğini, ayrıca bitüme alternatif olarak hem don hem de sıcak koşullarına dayanabilen yüksek performanslı bağlayıcı maddeler üzerinde çalışıldığını belirtti.

Alman medyası dünyadaki örnekleri de gündeme taşırken, küresel altyapının da değişen iklim şartlarına uyum sağlaması gerekiyor. Tokyo Belediyesi, yol yenilemelerinde güneş ışığını yansıtan ve su tutabilen yüzeyleri düzenli olarak tercih ediyor. Bu sayede yüzey sıcaklığı sekiz ila 10 derece düşebiliyor; başkentte 2030'a kadar 245 kilometrelik yolun bu kaplamayla yenilenmesi planlanıyor. ABD'nin Phoenix kentinde de açık renkli kaplamalar sayesinde yollar gündüzleri geleneksel kaplamalara kıyasla yaklaşık 6,7 derece daha serin kalıyor, ancak bu uygulamanın çevredeki havayı yayalar açısından daha fazla ısıttığı da tespit ediliyor.

Uzman Stelzenmüller, iklime uyumlu yol yapımına yönelik çok sayıda araştırma yürütüldüğünü ancak bu bulguların yönetmeliklere yansımasının ve düzenli üretime geçilmesinin yıllar alabileceğini ifade etti. Önümüzdeki iki üç yıl içinde bu yönde bir uygulama beklemediğini aktaran Stelzenmüller, Federal Ulaştırma Bakanlığı ile ilgili idarelerin konuya öncelik vermesi durumunda sürecin hızlanabileceğini kaydetti. Asfalt karışımlarındaki zararlı madde sınırlarının sıkılaştırılmasında benzer bir hızın görüldüğünü hatırlatan Federal Ulaştırma Bakanlığı, yeni yönetmelik resmi olarak yürürlüğe girmeden önce bile daha az zehirli yol kaplamalarının 2025 yılında en kısa sürede kullanılmasını emretti.