Aspat Kalesi Çökertme Türküsü ile anılıyor
Muğla'nın Bodrum ilçesinde yer alan Aspat Kalesi, Antik Çağ'dan Osmanlı dönemine uzanan tarihiyle ziyaretçilere açık hava müzesi sunuyor. Kale, Çökertme Türküsü'nde geçen adı nedeniyle de yörenin kültürel hafızasında yerini koruyor.
Ege'nin masmavi sularına hakim sarp bir kayalık üzerine kurulan Aspat Kalesi doğal güzelliğinin yanı sıra uzun tarihiyle öne çıkıyor. Arkeolojik araştırmalara göre bölge antik dönemde önemli bir liman yerleşimi olarak kullanıldı. Erken Demir Çağı'nda Termera'nın limanı olduğu değerlendirilen Aspat, Bizans döneminde Strobilos adıyla savunma merkezi haline geldi.
Stratejik konumu nedeniyle Orta Çağ boyunca önemini koruyan kale Menteşe Beyliği döneminde de kullanıldı. Osmanlı kaynaklarında Asbat, Azpat ve Usput gibi isimlerle anılan yapı deniz ulaşımındaki konumunu uzun süre sürdürdü. - TARİHİ ZİYARET - Bölgeyi 17. yüzyılda ziyaret eden Evliya Çelebi eserinde kalenin yüksek kayalık üzerine kurulduğunu, aşağısındaki limana gemilerin demirlediğini ve tatlı su kaynağının denizciler için önemli bir ikmal noktası olduğunu belirtti.
Halk arasında Çıfıt Kalesi olarak da bilinen yapı ve çevresindeki kalıntılar farklı uygarlıkların izlerini taşıyor. Aspat adı Muğla yöresinin en bilinen türkülerinden Çökertme ile de kuşaktan kuşağa aktarılıyor. Türküde geçen Aspat adı Bodrum'un bu kıyılarını işaret ediyor.
Bodrum ve Milas çevresinde yaşanan olaylar ile Halil Efe'nin hikayesiyle ilişkilendirilen türkü yörenin kültürel hafızasının önemli parçası haline geldi. - UZMAN GÖRÜŞÜ - Eski Bodrum Kalesi Müdürü ve su altı arkeoloğu Yaşar Yıldız kalenin Bağla ile Akyarlar arasında sarp ve konik bir tepe üzerine kurulduğunu söyledi.
Yıldız kalenin milattan önce 7. yüzyılda Lelegler tarafından kullanıldığını, kare ile dikdörtgen arasında bir plana sahip olduğunu ve köşelerindeki kulelerin günümüze ulaştığını ifade etti. Yıldız şöyle konuştu: "Bölgede geçmişte arazi sahibinin desteğiyle temizlik ve kazı çalışmaları yürütüldü.
Yapılan incelemeler doğrultusunda Azmak mevkisindeki bu alanın Termera Antik Şehri'nin limanı olduğunu değerlendiriyoruz. Strobilos adıyla da bilinen stratejik yapı Selçuklu, Bizans ve Osmanlı dönemlerinde aktif olarak kullanılmıştır. Özellikle Osmanlı'nın son dönemlerinde Kos Adası ile iletişim kurmak isteyen kaçakçıların gözetleme ve haberleşme amacıyla burada ateş yaktığı bilinmektedir."
Yıldız kalenin sarp olması nedeniyle ulaşımın güç olduğunu belirterek tarihi yapının ziyaretçiler için daha erişilebilir hale getirilmesi gerektiğini söyledi. Yıldız kış aylarında ulaşımın daha kolay sağlanabileceğini ve kalenin doğa sporları ile kültür turizmi açısından değerlendirilebileceğini belirtti.
