Avrupa Birliği'nin yapay zeka kurallarında yeni dönem başlıyor

Avrupa Birliği genelinde 1 Ağustos 2024 tarihinde yürürlüğe giren Yapay Zeka Yasası, söz konusu teknolojileri barındırdığı risk seviyelerine göre kategorize ederek farklı kurallar getiriyor. Bu kapsamda kabul edilemez risk içeren bazı yapay zeka uygulamaları tamamen yasaklanırken, yüksek risk grubundaki sistemler için ise sıkı zorunluluklar devreye sokuluyor.

Yapay zekaya yönelik kuralların aşamalı bir şekilde hayata geçirildiği düzenlemede 2 Ağustos 2026 tarihi, en kritik uygulama aşamalarından biri olarak dikkat çekiyor. Belirtilen tarihten itibaren şeffaflık kuralları resmi olarak uygulanmaya başlanacak.

Avrupa Komisyonu ile üye devletlerin piyasa denetim organları, söz konusu tarihten itibaren denetim ve yaptırım yetkilerini fiilen devreye sokabilecek.

Hayata geçirilen yeni kurallarla birlikte, bireylerin yapay zeka sistemleriyle etkileşim kurarken karşılaştıkları materyallerin bu teknoloji tarafından üretilip üretilmediğini kolayca fark edebilmeleri amaçlanıyor. Bu sayede yapay zekanın yanıltıcı ya da aldatıcı amaçlarla kullanılmasının önüne geçilmesi, bilgi ortamındaki şeffaflığın artırılması ve dijital dünyaya olan güvenin pekiştirilmesi hedefleniyor.

Avrupa Komisyonu, Yapay Zeka Yasası'nın getirdiği şeffaflık yükümlülüklerinin nasıl uygulanacağına dair kapsamlı bir rehber doküman yayımladı.

Paylaşılan rehber, 2 Ağustos 2026 tarihinden itibaren geçerli olacak kurallar çerçevesinde yapay zeka sistemlerini geliştirenler ile bu teknolojileri kullanan kurum ve kuruluşların hangi şartlarda son kullanıcıları bilgilendirmek zorunda olduğunu ayrıntılı olarak açıklıyor.

Buna göre sohbet botları, yapay zeka ajanları ve benzeri etkileşimli yapay zeka mekanizmaları, kullanıcıların doğrudan yapay zekayla iletişim kurduklarını açık bir biçimde bildirmek zorunda olacak.

Bununla birlikte, yapay zeka araçları tarafından üretilen ya da üzerinde değişiklik yapılan fotoğraf, video, ses dosyaları ile belirli metin içeriklerine, bu materyallerin yapay zeka marifetiyle oluşturulduğunun makineler tarafından tespit edilebilmesini sağlayacak özel işaretler konulacak.

Yapay zeka teknolojisi kullanılarak hazırlanan deepfake içeriklerin yapay yollarla meydana getirildiği net bir şekilde ifade edilecek.

İnsan kontrolünden veya editoryal süzgeçten geçmeyen, kamuoyunu yakından ilgilendiren yapay zeka destekli içeriklerde de bu durumun son kullanıcıya aktarılması zorunlu tutulacak.

Duygu analizi veya biyometrik sınıflandırma gerçekleştiren yapay zeka sistemlerini işleten kurumlar da bireyleri bu tarz sistemlerin etki alanına girdikleri konusunda açık bir dille bilgilendirmekle yükümlü kılınacak.

Hazırlanan rehberde, metinlerdeki yazım ve dil bilgisi hatalarının düzeltilmesi gibi standart nitelikteki düzenlemelerin ise bu zorunlulukların kapsamı dışında tutulduğu örneklerle beraber ifade edildi.

Diğer yandan, 2 Ağustos itibarıyla Yapay Zeka Yasası kapsamındaki düzenlemelerin büyük bir kısmı uygulanmaya başlarken, Avrupa Komisyonu ile üye ülkelerin piyasa gözetim otoriteleri denetim ve yaptırım yetkilerini fiilen kullanabilecek.

2 Ağustos 2026 tarihinden önce piyasaya çıkarılmış olan yapay zeka sistemleri için, yapay zeka üretimi içeriklerin etiketlenmesi ve tespit edilebilir olmasına yönelik teknik yükümlülükler bakımından 2 Aralık 2026 tarihine kadar bir geçiş süreci tanınacak.