Ayağa kalkınca göz kararması neden olur?

Ayağa kalktığınız anda birkaç saniyeliğine gözleriniz kararıyor, başınız dönüyor ya da dengenizi kaybedecek gibi mi hissediyorsunuz? Oldukça sık görülen bu durum, çoğu zaman vücudun tansiyonu yeniden dengeleme çabasından kaynaklanıyor. Ancak göz kararmasının sık tekrarlaması veya bayılmayla birlikte görülmesi, altta yatan başka bir sorunun işareti olabilir.

Oturur ya da yatar pozisyondan hızlı şekilde ayağa kalkıldığında yerçekiminin etkisiyle kanın bir bölümü kısa süreliğine bacak ve karın bölgesindeki damarlarda toplanabiliyor. Bu sırada kalbe dönen kan miktarı azalırken, beyne ulaşan kan akışında da birkaç saniyelik düşüş yaşanabiliyor.

Sonuç olarak göz kararması, sersemlik ve baş dönmesi ortaya çıkabiliyor. Sağlıklı kişilerde vücut bu değişimi hızla fark ediyor. Sinir sistemi kalp hızını artırırken damarların daralmasını sağlıyor ve tansiyon kısa süre içerisinde yeniden dengeleniyor. - GÖZLERDEN DEĞİL KAN AKIŞINDAN - Göz kararmasının her zaman doğrudan gözlerle ilgili olmadığını belirten Prof. Dr. Abdi Sağcan, retina ve beynin görmeden sorumlu bölgelerinin kan akışındaki değişikliklere oldukça duyarlı olduğunu ifade ediyor.

Prof. Dr. Sağcan, "Beyne giden kanın kısa süreli azalması görüntünün bulanıklaşmasına, kişinin çevresini birkaç saniyeliğine karanlık görmesine ya da gözlerinin önüne perde inmiş gibi hissetmesine neden olabiliyor" dedi. Denge sistemindeki geçici uyumsuzluk da baş dönmesini beraberinde getirebiliyor.

Yeterince su içmemek, uzun süre hareketsiz kalmak, sıcak hava, yoğun egzersiz ve açlık göz kararmasını tetikleyebiliyor. Tansiyon ilaçları ve idrar söktürücülerin yanı sıra kansızlık, bazı vitamin eksiklikleri, diyabete bağlı sinir sorunları ve hormonal bozukluklar da şikâyetlerin daha sık yaşanmasına yol açabiliyor. - 10-15 SANİYEDEN UZUN SÜREBİLİR - Birkaç saniyelik göz kararmaları zaman zaman sağlıklı kişilerde de görülebiliyor.

Ancak şikâyet 10-15 saniyeden uzun sürüyorsa, sık tekrarlıyorsa veya bayılmaya neden oluyorsa doktor değerlendirmesi gerekiyor. Özellikle göz kararmasına göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı, bayılma veya düşme gibi belirtiler eşlik ediyorsa durumun ihmal edilmemesi önem taşıyor. Göz kararmasını azaltmak için özellikle yataktan veya sandalyeden kalkarken acele etmemek gerekiyor.

Önce oturur pozisyona geçmek, birkaç saniye beklemek ve ardından ayağa kalkmak faydalı olabiliyor. Ayağa kalkmadan önce ayak bileklerini hareket ettirmek ve baldır kaslarını çalıştırmak da kanın kalbe dönüşünü destekliyor.

Gün içerisinde yeterli sıvı tüketmek, uzun süre hareketsiz kalmamak ve sıcak ortamlarda daha dikkatli olmak da şikâyetlerin azalmasına yardımcı olabiliyor.