Bakımı yapılmayan klimalar lejyoner hastalığı riskini artırıyor

Yaz sıcaklarının etkisiyle klima kullanımı yaygınlaşırken uzmanlardan önemli uyarılar geldi. Düzenli temizliği yapılmayan klima sistemleri; alerji, solunum yolu enfeksiyonları ve bazı durumlarda ağır zatürre türleri gibi ciddi sağlık risklerini beraberinde getirebiliyor.

İstanbul Tabip Odası Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Emrah Kırımlı, özellikle filtre bakımı yapılmayan klimalarda küf, mantar ve bazı bakterilerin havaya karışabileceğini belirterek lejyoner hastalığı riskine dikkat çekti. Ancak halk arasında 'klima çarpması' olarak bilinen her rahatsızlığın doğrudan klimadan kaynaklanmadığını vurgulayan Kırımlı, boğaz ağrısı ve kas tutulması gibi şikâyetlerin önemli bir bölümünün çalışma koşullarıyla ilişkili olduğunu ifade etti.

Klima kullanılan ortamlarda sık görülen göz kuruluğu, boğaz ağrısı ve kas ağrılarının kuru hava ile alerjenlerden kaynaklanabileceğini dile getiren Dr. Kırımlı, uzun süre masa başında çalışmanın, ergonomik olmayan şartların ve yoğun iş yükünün de göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti. Kırımlı, bu belirtilerin çoğunlukla uzun süre hareketsiz çalışma, ergonomik olmayan koşullar ve aşırı iş yüküyle ilişkili olduğunu, insanları çoğu zaman klimanın değil çalışma şartlarının hasta ettiğini vurguladı.

Klimaların düzenli bakımının yalnızca cihazın performansı değil insan sağlığı açısından da kritik önem taşıdığını belirten uzmanlar, filtrelerde biriken toz, küf ve mikroorganizmaların kapalı ortamlarda dolaşıma girebileceğine işaret ediyor. Dr. Kırımlı, bakımı yapılmayan sistemlerde alerjenlerin arttığını ve astım ile alerji hastalarının bu durumdan daha fazla etkilendiğini söyledi. Kapalı alanlarda hasta bir kişinin bulunması halinde klima sistemlerinin hava dolaşımı nedeniyle virüslerin yayılmasını kolaylaştırabileceğini ifade eden Kırımlı, temiz çalışma ortamlarının işçi sağlığı açısından önem taşıdığını kaydetti.

Klima sistemleriyle gündeme gelen en önemli sağlık risklerinden biri de lejyoner hastalığı olarak öne çıkıyor. Legionella pneumophila bakterisinin neden olduğu bu hastalık, ciddi akciğer enfeksiyonlarına yol açabiliyor. Hastalığın isminin 1976 yılında ABD'nin Philadelphia kentinde American Legion üyelerinin katıldığı bir toplantıda ortaya çıkan salgından geldiği biliniyor. Bakteri doğada göl, nehir ve diğer tatlı su kaynaklarında bulunurken; uygun koşullar oluştuğunda klima sistemleri, soğutma kuleleri, sıcak su tesisatları ve spa havuzları gibi nemli ortamlarda çoğalabiliyor. Bakteriyi taşıyan küçük su damlacıklarının solunması halinde akciğerlere ulaşarak zatürreye neden olması mümkün.

Uzmanlara göre lejyoner hastalığı açısından en büyük risk, büyük merkezi iklimlendirme sistemleri ve soğutma kulelerinde görülüyor. Hastaneler, oteller, alışveriş merkezleri ve büyük iş merkezlerinde kullanılan merkezi sistemlerde suyun birikmesi ve dolaşımı bakterinin çoğalması için uygun ortam oluşturuyor. Evlerde kullanılan split klimalarda ise bu risk merkezi sistemlere kıyasla daha düşük kabul ediliyor. Ancak bu durum bakım ihtiyacını ortadan kaldırmıyor; düzenli temizlenmeyen ev tipi klimalarda da toz, küf ve alerjen birikmesi hassas bünyelerde sağlık sorunlarını tetikleyebiliyor.

Uzmanlar klima kullanımında bir dizi önlemin alınmasını öneriyor. Bu kapsamda klima filtrelerinin düzenli aralıklarla temizlenmesi, cihazların periyodik bakımlarının aksatılmaması, havanın doğrudan kişilerin üzerine verilmemesi ve ortamın bir anda aşırı soğutulmaması gerekiyor. Mümkün olduğunca doğal havalandırmanın tercih edilmesi, merkezi klima sistemlerinin düzenli dezenfeksiyonunun yapılması öneriliyor. Özellikle yaşlılar, kronik akciğer hastaları, bağışıklığı zayıf kişiler, astım ve alerji hastalarının klima kullanımında daha dikkatli olması isteniyor. Uzmanların ortak uyarısı ise klimanın yaz aylarında hayatı kolaylaştırdığı ancak bakımı ihmal edildiğinde görünmeyen bir sağlık riskine dönüştüğü yönünde birleşiyor.