Batı Trakyalı Türklerden Yunanistan'a AİHM tepkisi

Batı Trakyalı Türkler, Yunanistan Ulusal İnsan Hakları Komisyonu'nun (EEDA) yayımladığı hukukun üstünlüğü raporunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmamasının ve yargıdaki yapısal sorunların yer almasını olumlu karşıladıklarını belirtti. Avrupa Batı Trakya Türk Federasyonu (ABTTF) tarafından yapılan açıklamada, söz konusu yıllık rapor detaylı şekilde ele alındı.

Açıklamada, raporda 2025 yılı boyunca Yunanistan'da hukukun üstünlüğünü zedeleyen yapısal sorunların devam ettiğinin vurgulandığı ve bu durumun Avrupa Birliği Komisyonu'nun raporlarına da yansıdığı ifade edildi.

Sivil alanın daralması, AİHM ile ulusal mahkeme kararlarının hayata geçirilmesindeki gecikmeler ve yargı sistemindeki eksikliklerin raporda öne çıkan başlıklar arasında bulunduğu hatırlatıldı. Ayrıca Yunanistan'ın, gözaltı koşulları, iltica süreçleri ve örgütlenme özgürlüğü gibi konularda AİHM kararlarını yerine getirmediği gerekçesiyle Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin artırılmış denetimi altında kalmayı sürdürdüğü kaydedildi.

Raporda yer alan tespitlerin Yunanistan'daki hukukun üstünlüğü krizini gözler önüne serdiği, Batı Trakya Türklerinin örgütlenme özgürlüğünü konu alan Bekir Usta ve Diğerleri dava grubunun da bu sıkıntıların en somut örneği olduğu aktarıldı. Açıklamada, Yunanistan'ın Batı Trakya Türk azınlığının örgütlenme özgürlüğüne dair AİHM kararlarını 18 yılı aşkın süredir uygulamaktan kaçındığı vurgulandı.

Geçmişte kapatılan dernekler ve AİHM kararları süreci de açıklamada yer buldu. Buna göre, 1927 yılında kurulan İskeçe Türk Birliği (İTB), 1928'de kurulan Gümülcine Türk Gençler Birliği (GTGB) ile 1936'da kurulan Batı Trakya Türk Öğretmenler Birliği (BTTÖB), isimlerinde "Türk" kelimesi yer aldığı ve azınlığın Lozan Antlaşması'nda "Türk" yerine "Müslüman" olarak tanımlandığı iddiasıyla 1980'li yıllarda kapatılmıştı.

Bir dönem azınlık okullarının tabelalarında ve karnelerinde yer alan "Türk" ibaresi Yunanistan yönetimi tarafından göz ardı edilirken, bu tarihten sonra "Türk" adını taşıyan derneklere resmi faaliyet izni verilmemişti. Kurulum başvuruları reddedilen Meriç İli Azınlık Gençleri Derneği ile Rodop İli Türk Kadınları Kültür Derneği, kapatılan İskeçe Türk Birliği ile birlikte anlaşmazlığı 2005 yılında AİHM'ye taşımıştı.

AİHM, 2007 ve 2008 yıllarında açıkladığı kararlarda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) toplanma ve örgütlenme özgürlüğünü güvence altına alan 11. maddesinin ihlal edildiğine karar vermişti. Öte yandan Yunanistan mahkemelerinin AİHM kararlarının iç hukuka uyarlanmasına yönelik yasal düzenlemesine muhalefet partilerinin itirazları sonrasında "Milli güvenlik söz konusu olduğunda karar uygulanmayabilir" ibaresi eklenmiş ve bu madde 2017 yılında Yunan Parlamentosu'nda kabul edilmişti.