Buğday fiyatlarında TMO desteği ve Karadeniz krizi etkisiyle artış
Türkiye'de rekor seviyeye ulaşan buğday üretimi, Toprak Mahsulleri Ofisi alımları ve Karadeniz'deki krizin etkisiyle piyasada değer kazandı. Buğday ihracatına yeniden izin verildi.
Bu sezon beklenen rekor buğday üretimi sahada karşılık buldu. Üretim 23 milyon tonu aşarak tarihi bir seviyeye ulaştı ve son bir haftadır artan fiyatlarla piyasaya sürüldü. Daha önce yüksek oranda Toprak Mahsulleri Ofisi satışları yapılırken, artan fiyatlar tüccara, sanayiciye, borsalara ve depolara da önemli miktarda ürünün getirilmesini sağladı.
Rekor üretim dönemlerinde çiftçinin yaşadığı düşük fiyat endişesinin, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin yüksek alım adımıyla kırıldığı belirtildi. Ardından ise özellikle Karadeniz'deki Rusya ile Ukrayna krizi nedeniyle ithalatın verimsiz hale gelmesinin, iç piyasada fiyatları yükseltmeye başladığı vurgulandı. Türkiye'nin bu sezonki rekor buğday üretimi, fiyat açısından çiftçiyi zararda bırakmadı. Son günlerde Karadeniz Havzası'ndaki Rusya ile Ukrayna arasındaki kriz ile devam eden jeopolitik riskler, iç piyasadaki üretimi değerli hale getirdi.
Toprak Mahsulleri Ofisi'nin hasat döneminde açıkladığı 16,5 lira alım fiyatı ve yüksek oranda alım garantisinin desteklemesiyle buğday fiyatlarında piyasada da yükseliş başladı. Bir haftalık süreçte borsalardaki fiyatlar 17.5 liraya yaklaşırken, özel piyasada ise 18 lirayı aştı.
Ulusal Hububat Konseyi Yönetim Kurulu Başkanı Yaşar Serpi, daha önce yapılan rekor tahminlerinin mevcutta sahada birebir karşılık bulduğunu söyledi. Bugüne kadar hasadın yüksek oranda tamamlandığını, Doğu Anadolu Bölgesi'nde ise başlamak üzere olduğunu hatırlatan Serpi, harmanın sonuna gelinirken 23 milyon ton üzerinde bir buğday rekoltesine ulaşıldığının görüldüğünü ifade etti. Serpi, böyle yüksek üretim dönemlerinde çiftçinin ürünün iyi bir fiyat etmeyeceğini düşünerek endişelendiğini, ancak Toprak Mahsulleri Ofisi'nin zamanında ve görece beklenti ölçüsünde bir fiyatla piyasaya girmesinin, 21 gün seviyesindeki ödeme dönüşünün ve tüm ürüne yönelik alım garantisinin bu endişeyi kırdığını dile getirdi. Yüksek oranda bir Toprak Mahsulleri Ofisi alımı gerçekleştiğini, şimdi piyasanın da Toprak Mahsulleri Ofisi fiyatına geldiğini hatta aşmaya başladığını belirten Serpi, bu nedenle satışların tüccara, sanayiciye ve borsalara da yapıldığını kaydetti.
Yaşar Serpi, özellikle Karadeniz Havzası'nda dünyanın önemli üreticileri Rusya ile Ukrayna arasındaki kriz ile taşımacılıkta yaşanan jeopolitik risklerle birlikte ithalatın da verimsiz hale geldiğini ifade etti. Bu durumda sanayicinin de iç piyasaya daha çok yöneldiğini aktaran Serpi, öngörülerin gelecek süreçte de iç piyasadaki ürünün daha değerli olacağını gösterdiğini ve tüm değerlendirmelere göre artışın sürmesinin muhtemel olduğunu düşündüklerini bildirdi.
Son 10 gündür artan fiyatların çiftçi lehine önemli olduğunu söyleyen Selçuk Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Süleyman Soylu, bu sayede buğdayın Toprak Mahsulleri Ofisi dışında daha fazla piyasaya inmeye başladığını dile getirdi. Özel piyasanın üretici için genellikle cazip olmadığını ancak burada yüksek bir üretime karşı bu sezon çeşitli koşulların fiyatı artırdığını belirten Soylu, bu nedenle çiftçinin ürünü daha fazla piyasaya indirdiğini ve son 2-3 gündür özel sektörde verilen fiyatın Toprak Mahsulleri Ofisi'ni aşmaya başladığını değerlendirdi.
Toprak Mahsulleri Ofisi alımlarına devam ederken, 31 Temmuz'a kadar aldığı ürün miktarı 10 milyon tonu aştı. Yurt genelinde buğday hasadının yüzde 85'i, arpa hasadının ise yüzde 87'si tamamlanırken, Toprak Mahsulleri Ofisi 650 noktada alımlarını sürdürüyor. Alımlar kapsamında ödeme vadesi gelen yaklaşık 58 milyar liralık bedelin üreticilerin hesaplarına aktarıldığı bilgisi paylaşıldı.
Ekmeklik buğday ve buğday kırıkları, İhracı Kayda Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ kapsamında yer alırken, söz konusu ürünlerin ihracatı Toprak Mahsulleri Ofisi'nin uygun görüşüne tabi bulunuyor. Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından ürünlerde piyasa istikrarının sağlanması, üretici ve tüketicilerin menfaatlerinin korunması ve dengeli bir piyasa yapısının oluşturulması kapsamında adımlar atıldı. Yurt içi üretim, mevcut stoklar ve iç tüketim ihtiyacı dikkate alınarak arz güvenliğinin yeterli düzeyde olması nedeniyle, 2025 Mart ayından bu yana kapalı olan ekmeklik buğday ve buğday kırıkları ihracatına 29 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla yeniden izin verildiği açıklandı. İhracat işlemlerinin, Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği aracılığıyla yapılacak başvuruların Toprak Mahsulleri Ofisi'nin yurt içi arz durumu dikkate alınarak değerlendirilmesi şekliyle yürütüldüğü bildirildi.
