Cebeci Asri Mezarlığı krematoryumu kemik deposu oldu

Ankara'nın köklü mezarlıklarından Cebeci Asri Mezarlığı, Cumhuriyet'in ilk yıllarında modern şehircilik anlayışıyla planlandı. O dönemde Avrupa'daki uygulamalardan esinlenilerek mezarlık içine bir krematoryum binası da yapıldı. İslam inancında cenaze yakma uygun görülmediğinden bina hiçbir zaman asıl işlevi için kullanılmadı.

Mezarlık araştırmacısı Zeliha Demirci Aktaş, yapının sonradan ossuarium olarak değerlendirildiğini anlattı. Sahipsiz mezarlardan çıkarılan kemikler ve nakledilen insan kemikleri bu binada muhafaza ediliyor. Aktaş, binanın bugün de kemiklerin saygıyla korunduğu özel bir alan olarak varlığını sürdürdüğünü belirtti.

Cebeci Asri Mezarlığı'ndaki yapı Ankara taşıyla inşa edildi. Aynı dönemde İstanbul'daki Zincirlikuyu Asri Mezarlığı'na da bir krematoryum yapılmıştı ancak o yapı daha sonra yıkıldı. Ankara'daki bina ayakta kalarak kemik deposu işlevini korudu ve bu özelliğiyle Türkiye'de benzeri bulunmayan tek örnek oldu.

Aktaş, mezarlığın planlamasıyla ilgili halk arasında dolaşan bir rivayete de değindi. Rivayete göre mimar alanı tepeden bakıldığında fil ayağına benzeyecek şekilde tasarlamış. Filin ölülerini hatırlayıp kemiklerini koruduğu düşüncesiyle bu tasarımın seçildiği öne sürülüyor. Ancak Aktaş, bu iddianın tarihi belge veya somut kanıta dayanmadığını vurguladı.

Mezarlığın geometrik planı nedeniyle bazı mezarların kıble yönüne tam olarak dönük olmadığını da söyleyen Aktaş, mezar adalarının planlı yerleşim düzeni içinde oluşturulduğunu ifade etti. Bu nedenle mezarların yönleri mimari plandan kaynaklanan farklı açılarda konumlanıyor.