Çin'in Chang'e-7 görevi ay buzunun sırrını arayacak

Çin, ayın güney kutbunda bulunan ve sürekli gölgede kalan kraterlerde su buzu aramak amacıyla insansız ve robotik uzay görevi Chang'e-7'yi fırlatmaya hazırlanıyor. Fırlatma işlemlerinin pazartesi sabahı gibi erken bir saatte başlaması öngörülüyor. Bu girişim, ülkenin bugüne kadarki yedinci ve en kapsamlı ay misyonu olarak kayda geçiyor. - GÖREVİN UNSURLARI - Gözlemcilere göre Chang'e-7'nin fırlatma penceresi 24 Ağustos Pazartesi ile 31 Ağustos Pazartesi tarihleri arasında yer alıyor.

Bu durum, görevin söz konusu dönemin herhangi bir gününde uzaya gönderilebileceği anlamına geliyor. Chang'e-7 bir yörünge aracı, bir iniş aracı, bir gezgin araç ve bir sıçrama aracından meydana geliyor. Yörünge aracı, görev süresince ay yörüngesinde kalacak ana uzay aracı olarak görev yapacak.

Bu araç yüzeyin haritasını çıkarıp görüntü alırken, aynı zamanda Chang'e-7'nin diğer bileşenleri ile Dünya arasındaki veri ve iletişim akışını sağlayacak. - ŞACKLETON KRATERİ - İniş aracı, ay yüzeyine iniş gerçekleştirecek ve ay keşfi için gerekli bilimsel aletleri taşıyacak.

Araç, ayın güney kutotuna yakın konumdaki 21 kilometre genişliğindeki Şackleton Krateri'nin kenarında konuşlanacak. Daha önceki ay görevleri kutba hiçbir zaman bu kadar yaklaşmamıştı. Gezgin araç, iniş bölgesinin çevresinde hareket edebilen küçük bir robotik taşıt olarak tasarlandı.

Bu araç kayalar ve toprak dahil olmak üzere yerel çevreyi analiz etmeye yarayan ekipmanları barındırıyor. - YENİLİKÇİ SIÇRAMA ARACI - Güneş enerjisiyle çalışan küçük robotik araç olan sıçrama aracı, ay yüzeyinden kısa mesafelerde sıçrama ya da uçuş yapıp yeniden inebilecek şekilde tasarlandı.

Bu araç Şackleton Krateri'ni keşfetmek amacıyla kullanılacak. Son yirmi yılda yürütülen birtakım uzay misyonları, ayda su bulunduğunu kesinleştirdi. Bilim insanları 1960'lardan beri, ilk Apollo inişinden bile önce ayda su olabileceği ihtimali üzerinde duruyordu.

Ancak 1960'ların sonu ile 1970'lerin başında Apollo ekiplerinin test için getirdiği numuneler kuru görünüyordu. - 2009'DAKİ DÖNÜM NOKTASI - NASA, 2009 yılında bir roket parçasını ve sondasını gölgedeki bir ay kraterine kasten çarptırdı. Bu çarpmanın kaldırdığı toz bulutunun analizi, ayda önemli miktarda su buzu bulunduğuna dair en net doğrudan kanıtlardan birini sundu.

Ekim 2020'de NASA bilim insanları ay üzerindeki suyun önceden bilinenden daha yaygın olduğunu açıkladı. Araştırmacılar su moleküllerinin ay yüzeyindeki mineral taneciklerinin içine hapsrolduğunu belirledi. Uzmanlar, güneş ışığı almayan kalıcı gölgelerdeki buz yığınlarında daha fazla suyun saklandığını öne sürdü. - GÖLGEDEKİ KRATERLER - NASA bu kalıcı gölgeleri, ayın kuzey ve güney kutupları yakınlarındaki derin kraterlerin içinde yer alan ve milyonlarca hatta milyarlarca yıldır güneş ışığı ulaşmamış karanlık bölgeler olarak tanımlıyor.

Ajans, 2020 yılındaki doğrulamadan önce 2018'de haritalama yöntemiyle ayın gölgeli kısımlarında su buzu tespit etmişti. Ay'daki su hakkındaki bilgileri artırmak büyük önem taşıyor. Antik kutup buzu, ayın volkanik faaliyetlerinin yanı sıra kuyruklu yıldızlar ile asteroitlerin Dünya-ay sistemine taşıdığı suyun kayıtlarını korumuş olabilir.

Bu durum dünya okyanuslarının asıl oluşumuna dair ipuçları sunuyor. - UZAY GÖREVLERİ VE KAYNAKLAR - Eğer ayda gerçekçi biçimde erişilebilir yeterli miktarda su bulunursa, bu kaynak insanlı ay misyonları için içme suyu sağlayabilir. Aynı zamanda ekipmanların soğuk tutulmasına da yardımcı olabilir.

Ay suyundan hidrojen elde edilerek yakıt sağlanabilir, oksijen çıkarılarak nefes alınabilir. Bu durum Mars'a yapılacak ilerideki seferleri veya ay madenciliğini destekleyebilir. - HUKUKİ DURUM VE GEÇMİŞ GÖREVLER - 1967 tarihli Birleşmiş Milletler Dış Uzay Antlaşması, hiçbir ülkenin ay üzerinde egemenlik iddia etmesini veya onu mülk edinmesini yasaklıyor.

Antlaşma ticari operasyonları açıkça yasaklamıyor. Ancak uzaydaki özel faaliyetlerin devletler tarafından yetkilendirilmesini ve denetlenmesini şart koşarken kaynak mülkiyetine ilişkin temel soruları çözümsüz bırakıyor. 2023 yılında Rusya'nın Luna-25 uzay aracı ayın güney kutbunda donmuş su aramak için fırlatıldı. Fakat Luna-25 kontrolden çıkarak çakıldı.

Kaza, herhangi bir bilimsel veri toplanmasını veya su keşfi yapılmasını engelledi. - HİNT GÖREVİNİN BAŞARISI - Luna-25 misyonuyla rekabet eden Hindistan'ın Chandrayaan-3 aracı da ay su buzu hakkındaki bilgileri artırmayı hedefliyordu.

Chandrayaan-3, Ağustos 2023'te başarılı bir şekilde iniş yaptı ve toprak sıcaklığı ölçümleri yoluyla ayın güney kutbu yüzeyinde kritik yeni su kanıtları buldu.

Ay'ın güney kutbuna iniş denemeleri, kraterler ve derin hendeklerle dolu zorlu arazi yapısı nedeniyle daha önce başarısızlıkla sonuçlanmıştı. - YENİ PROJENİN FARKI - Güney kutbu, önceki insanlı Apollo inişleri dahil olmak üzere eski misyonların hedef aldığı ekvator bölgesinden oldukça uzakta yer alıyor.

Yaklaşan Chang'e-7, ay kraterlerinde suyun tam olarak nerede bulunduğunu, derinliğini, hangi formda olduğunu ve gerçekten erişilebilir olup olmadığını netleştirmeyi amaçlıyor.

Chang'e-7'nin altı bacaklı sıçrama aracı, geleneksel gezgin araçların ulaşmasının zor olduğu güney kutbu yakınındaki derin ve gölgeli kraterlere inip çıkmak üzere tasarlandı. Daha önceki hiçbir uzay misyonu ay kraterlerine bu şekilde girip çıkmak için özel bir sıçrama aracı kullanmamıştı.