Dijital abonelikler aile bütçesini zorluyor

Günümüzde hanelerin düzenli giderleri artık elektrik, su, doğalgaz ve telefon faturalarıyla sınırlı kalmıyor. Dijital platformlar, yapay zekâ uygulamaları, bulut depolama hizmetleri ve oyun üyelikleri gibi birçok yeni abonelik, aile bütçesinin büyük bir kısmını etkilemeye başladı. Yapılan araştırmalara göre, bir ailenin dijital abonelik giderleri aylık ortalama 2 bin ila 4 bin lira arasında değişiyor.

Dijitalleşme ile birçok ürün ve hizmet, bir kerelik satın alma yerine abonelik modeliyle sunulmaya başlandı. Video ve müzik platformlarının yanı sıra, yapay zekâ uygulamaları, ofis yazılımları, bulut depolama, fotoğraf düzenleme programları, yabancı dil uygulamaları, çevrim içi eğitim platformları ve oyun servisleri de bu sisteme dâhil oldu. Akıllı ev güvenlik kameralarının bulut kayıt hizmetleri, görüntülü kapı zilleri ve akıllı saatlerin gelişmiş sağlık raporları gibi hizmetler de her ay düzenli ödemeyi gerektiriyor. Hatta bazı otomobil üreticileri, koltuk ısıtma gibi donanımları dahi abonelikle sunmaya başladı.

Orta gelirli bir ailenin dijital harcama kalemleri arasında; bir video platformu, müzik uygulaması, çevrim içi alışveriş üyeliği, bulut depolama hizmeti, ofis yazılımı, yapay zekâ uygulamaları ve oyun servisleri bulunuyor. Bunlar, ayda yaklaşık 2 bin-4 bin TL arasında ek gider oluşturuyor. Ayrıca, banka paketleri, kredi kartı ücretleri, SMS bilgilendirme servisleri ve araç takip uygulamaları gibi diğer harcamalar sayesinde bu görünmeyen fatura daha da büyüyor.

Araştırmalar, küresel abonelik ekonomisinin 2025 yılı itibarıyla 550-625 milyar dolar seviyesine ulaştığını ve önümüzdeki yıllarda 1,5-2 trilyon dolara çıkmasının beklendiğini ortaya koyuyor. Yıllık büyüme hızının ise yüzde 13-18 arasında olacağı tahmin ediliyor.

Uzmanlar, bu konuda dikkat edilmesi gereken en büyük tehlikenin küçük rakam sendromu olduğunu belirtiyor. Aylık 79 TL, 99 TL gibi düşük görünen abonelik ücretleri, bir hanede 10-15 farklı abonelik olduğunda toplamda birkaç bin liraya ulaşabiliyor. Ücretsiz deneme kampanyaları ile alınan üyeliklerin bir kısmı, deneme süresi sona erdikten sonra otomatik olarak ücretli aboneliğe dönüşüyor. Çoğu kullanıcı, bu abonelikleri iptal etmeyi unuttuğu için aylarca, hatta yıllarca farkında olmadan ödeme yapmaya devam ediyor.

ING Türkiye'nin yaptığı bir araştırma, katılımcıların yüzde 36'sının otomatik ödemeye bağlı aboneliklerini unuttuğunu ortaya koyuyor. Birçok kişi, küçük tutarlı dijital harcamaların toplam yükünü ancak kredi kartı ekstresi geldiğinde fark ediyor. Uzmanlar, vatandaşların kredi kartı ekstrelerini düzenli olarak kontrol etmelerini, kullanılmayan abonelikleri iptal etmelerini ve ücretsiz deneme üyeliklerinin otomatik yenileme ayarlarını gözden geçirmelerini tavsiye ediyor.

Bazı ‘Dijital Aidat’ Hizmetleri arasında video platformları (Netflix, Disney+, Exxen, TOD vb.), müzik uygulamaları (Spotify, YouTube Music), çevrim içi alışveriş üyelikleri, yapay zekâ uygulamaları, bulut depolama hizmetleri, ofis yazılımları, oyun üyelikleri, VPN ve antivirüs hizmetleri, fotoğraf ve video düzenleme uygulamaları, yabancı dil ve eğitim platformları, akıllı ev sistemleri ve güvenlik kamerası bulut servisleri yer alıyor.