Donmuş topraklar çözülüyor: Kuzey Kutbu'ndaki binalar risk altında
Alaska, Kanada ve Sibirya'daki binaların zarar görme riski 261 milyar dolara ulaştı. Yeni hesaplama, çok katlı yapıların maliyetini de dikkate alıyor.
Permafrost, en az iki yıl boyunca donmuş halde kalan topraklara denir. Bu zemin, Alaska, Kanada ve Sibirya gibi bölgelerde görülür ve Kuzey Yarımküre'nin yaklaşık yüzde 24'ünü kaplar. Sıcaklıkların artmasıyla donmuş zemin çözülmeye başlar.
Bu durum, üzerinde bulunan yapıların temellerinde hareketlere ve ciddi hasarlara yol açabilir. Connecticut Üniversitesi öncülüğündeki bir araştırmaya göre, Kuzey Kutbu çevresindeki binaların hasar görme riski önceki tahminlerin iki katından fazla. Yeni çalışmada, olası hasarın 261 milyar dolar seviyesine çıkabileceği belirlendi.
Daha önceki tahminlerde ise bu rakam 110 milyar dolar olarak hesaplanmıştı. Araştırmanın büyük farkı, çok katlı yapılar nedeniyle ortaya çıktı. Önceki hesaplamalarda binaların sadece iki boyutlu yüzey alanları dikkate alınırken, bu yeni çalışmada yapıların yüksekliği ve toplam kat alanı da hesaba katıldı.
Bu sayede hasar görebilecek çok katlı binaların maliyeti daha gerçekçi biçimde hesaplandı. Hesaplamayı yapmak için yaklaşık 10 terabaytlık uydu verisi kullanıldı. Araştırmacılar, yapay zeka ile uydu görüntülerini analiz etti.
Derin öğrenme modelleri sayesinde binaların konumları ve kullanım türleri belirlendi. Yükseklik verileri eklenerek bölgedeki yapıların toplam büyüklüğü hesaplandı. Araştırmaya göre, Kuzey Kutbu çevresindeki permafrost bölgelerinde bulunan yapıların toplam kat alanı yaklaşık 301 milyon metrekareye ulaşıyor.
Yüksek emisyon senaryolarında bu alanın neredeyse yarısının, permafrost çözülmesinden kaynaklanan hasar riskiyle karşı karşıya kalabileceği. Çalışmayı yürüten ekip, elde edilen sonuçların Alaska, Kanada ve Sibirya'daki yerleşimlerin gelecekte karşılaşabileceği mali yükü belirlemede kullanılabileceğini ifade etti. Araştırma, 3 Eylül 2026'da Earth's Future dergisinde yayımlandı.
