Buzulların arasında bulut fabrikası keşfedildi

Birmingham Üniversitesi öncülüğündeki uluslararası araştırma ekibi, Kuzey Kutbu'ndaki doğal bulut fabrikası sürecini ortaya çıkardı. Daha önce laboratuvar ortamında gözlemlenen bu süreç, gerçek koşullar altında bu ölçekte ilk kez tespit edildi. Elde edilen bulgular Nature Geoscience dergisinde yayımlandı.

Bu doğal "bulut fabrikası", eriyen deniz buzlarının açık suyla buluştuğu sınır bölgelerinde meydana geliyor. Deniz, buz ve alglerden atmosfere iyot, kükürt ve çeşitli organik bileşikler salınıyor. Güneş ışığının etkisiyle bu maddeler reaksiyona girerek havada yeni parçacıkların oluşmasını sağlıyor.

Başlangıçta son derece küçük olan bu parçacıklar, kısa sürede büyüyerek su buharının tutunabileceği bir yapıya dönüşüyor. Böylece havadaki su buharı damlacıklar halinde toplanıyor ve bulutların oluşmasına yardımcı oluyor. Araştırmanın verileri, mayıs ve haziran aylarında RRS Discovery araştırma gemisiyle Grönland'ın güneydoğusu ve batısından Davis Boğazı'na kadar uzanan bölgede toplandı.

Yeterli güneş ışığının bulunduğu günlerin yüzde 80'inden fazlasında yeni parçacık oluşumu gözlendi. Havadaki parçacık yoğunluğu, bir gün içinde santimetreküp başına yaklaşık 50'den 1.500'e yükseldi. Bazı koşullarda bulut oluşumuna katkı sağlayan parçacıkların sayısı 50 kata kadar arttı.

Bilim insanlarının dikkat çektiği bir diğer nokta ise Kuzey Kutbu'ndaki deniz buzlarının geri çekilmesi. Buzların azalmasıyla açık deniz ve buzun karşılaştığı alanların genişlemesi, bu doğal parçacık üretiminin gerçekleşebileceği bölgeleri artırabilir. Ancak bunun Kuzey Kutbu'nu doğrudan soğutacağı ya da ısıtacağı henüz kesin değil.

Bulutlar, Güneş'ten gelen ışınların bir kısmını geri yansıtırken, yüzeyden yayılan ısının atmosferde tutulmasına da neden olabiliyor. Sonuç, mevsime, bulutların yüksekliğine ve buz ya da açık su üzerinde oluşmasına göre değişiyor. Araştırmacılar, keşfedilen mekanizmanın mevcut iklim modellerinde yeterince hesaba katılmadığını vurguluyor. Bir sonraki aşamada bu doğal "bulut fabrikası" modellerde yer alacak ve Kuzey Kutbu'nun gelecekteki ısınması üzerindeki etkisi belirlenecek.