Dünyanın ilk kadın nükleer buzkıran kaptanı ilk seferini tamamladı

Dünyanın ilk kadın nükleer buzkıran kaptanı Marina Starovoitova, Rusya'nın nükleer enerjiyle çalışan buzkıranı Yamal'ın komutasındaki ilk seferini tamamladı. Avrupa ile Asya-Pasifik arasındaki en kısa deniz ticaret güzergahı olarak öne çıkan Kuzey Deniz Rotası'nda görev yapan Yamal'ın kaptanlığını üstlenen Starovoitova, bu göreve getirilen ilk kadın oldu.

Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un iştiraki Atomflot bünyesindeki dünyanın tek nükleer buzkıran filosunda görev yapan Starovoitova, kariyerine Rus dili ve edebiyatı öğretmeni olarak başladı. Daha sonra Amiral S.O. Makarov Devlet Denizcilik Akademisi'nde Gemi Sevk ve İdaresi Mühendisliği eğitimi aldı.

20 yılı aşkın denizcilik kariyerinin son 6 yılını nükleer filoda geçiren Starovoitova, baş kaptan yardımcılığına yükseldi. Ağustos 2025'te dünyanın ilk kadın nükleer buzkıran kaptanı unvanını alan Starovoitova, ardından Yamal'ın kaptanlığına getirildi.

Denizcilik kariyerine mürettebat hizmetlerinde başladığını belirten Starovoitova, zamanla gemiyi yöneten ekibin parçası olmak istediğini söyledi. Denizcilik akademisine başladığında hedefinin vardiya zabiti olmak olduğunu ifade eden Starovoitova, "Asıl hedefim unvan sahibi olmak değil, bu mesleği tamamen öğrenmekti" dedi.

Yük taşımacılığı filosunda görev yaparken nükleer buzkıranlardan etkilendiğini anlatan Starovoitova, daha sonra bu filoya geçerek gerekli eğitim ve sınavları tamamladığını, kaptanlığa atanmasının bu sürecin doğal sonucu olduğunu dile getirdi.

Arktik'in zorlu koşullarında dört ay boyunca kapalı bir ortamda çalışan deneyimli bir ekibi yönettiğini, bu görevin hızlı karar almayı gerektirdiğini söyledi. Mesleğe başladığı dönemde kadınların denizcilikte belirli görevlerle sınırlandırıldığı yönünde yaygın bir anlayış bulunduğunu kaydeden Starovoitova, gemi mürettebatına katıldığında bunun şaşkınlıkla karşılandığını anlattı.

"Bu kadın işi değil, neden bunu yapmak istiyorsun" sorusunu çok duyduğunu belirten Starovoitova, "Eksi 30 derecede açık güvertede saatlerce erkek denizcilerle birlikte çalışırken eşitlik hakkımı fiilen kanıtladım. Denizcilik mesleğinde en sağlam otorite, iş, yetkinlik ve sorumlulukla kazanılandır" dedi. Nükleer buzkıran filosunda kadınların sayısının her yıl arttığını, kadınların artık yalnızca yaşam hizmetlerinde görev almadığını, seyir zabiti, nükleer enerji sistemi operatörü, elektromekanik uzmanı ve radyasyon güvenliği mühendisi olarak da çalıştıklarını kaydetti. Önümüzdeki yıllarda nükleer buzkıran filosunda ilk kadın başmühendisi görürse hiç şaşırmayacağını söyledi.

Atomflot filosunda Yamal'ın yanı sıra 50 Let Pobedy, Taimyr, Vaigach ile Proje 22220 kapsamında inşa edilen Arktika, Sibir, Ural ve Yakutia olmak üzere sekiz nükleer buzkıran bulunuyor. Yaklaşık 5 ila 7 yıl yakıt ikmali gerektirmeyen bu gemiler, kalın buz tabakalarını yararak ticari gemilere güvenli geçiş koridoru açıyor ve Kuzey Deniz Rotası'nda yıl boyunca seyrüseferin sürdürülebilmesinde kritik rol oynuyor.

Kara Denizi'nden başlayarak Bering Boğazı'ndaki Dejnyov Burnu'na kadar uzanan yaklaşık 5 bin 600 kilometrelik Kuzey Deniz Rotası, küresel tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar, jeopolitik gerilimler ve alternatif ticaret koridorlarına yönelik arayış nedeniyle son yıllarda stratejik önemini daha da artırdı. İklim değişikliğinin etkisiyle Arktik'teki buz tabakasının incelmesi de rotayı ticari gemiler açısından daha erişilebilir hale getirirken, rota üzerindeki yük trafiği hızla büyüyor.

Rosatom'a göre, rota üzerinden geçen yıl yaklaşık 37 milyon ton yük taşınırken, yıllık yük hacmi son 10 yılda yaklaşık 7 kat arttı. Rusya'nın da geliştirilmesine stratejik önem verdiği Kuzey Deniz Rotası'nda, özellikle kış aylarında kalın deniz buzuyla kaplanan sularda güvenli seyrüsefer büyük ölçüde nükleer buzkıranların desteğiyle sağlanıyor. Atomflot yeni nükleer buzkıranların inşasını sürdürürken, Rusya Ulaştırma Bakanlığının planlarına göre Kuzey Deniz Rotası'nda görev yapan buzkıran sayısının 2035'e kadar 18'e çıkarılması planlanıyor.