Harçsız inşa edilen Machu Picchu 600 yıldır ayakta

İnka İmparatorluğu'nun en önemli mirasları arasında yer alan Machu Picchu, etkileyici manzarasının yanı sıra farklı yapı tekniğiyle de ön plana çıkıyor. Peru'da And Dağları'nın tepesinde konumlanan antik kentteki büyük taş duvarların yapımında hiçbir bağlayıcı harç malzemesi tercih edilmedi. Buna karşın aradan yaklaşık 600 yıl geçmesine rağmen yapı sağlam kalmayı başardı.

Antik kentin yapım aşamasında "kuru taş duvar" adı verilen özel bir yöntem uygulandı. Bu teknikte değişik formlardaki dev taş bloklar birbirine son derece hassas biçimde yerleştirildi. Taşların standart olmayan şekilleri sayesinde duvarlar yapboz mantığıyla kenetlendi ve aralarında harç kullanılmadı. Yapının kütlesi ile taşların birbirini sıkıştırması, duvarların dayanıklılığını artıran temel etken oldu.

Uzmanlara göre bu mimari yaklaşımın en belirgin yönlerinden biri sarsıntılara karşı direnci olarak öne çıkıyor. Taş bloklar birbirine sabitlenmediği için ufak çaplı hareketler gerçekleştirebiliyor. Deprem esnasında meydana gelen titreşimlerde taşlar ufak ölçüde yer değiştirip tekrar eski yerlerine dönebiliyor. Bu sayede duvarlar kırılmadan ya da yıkılmadan sarsıntıyı sönümleyebiliyor.

Peru, Pasifik Ateş Çemberi kuşağında bulunduğundan dünyanın en hareketli deprem kuşakları arasında kabul ediliyor. Buna rağmen Machu Picchu duvarları asırlardır büyük oranda hasar almadan ayakta duruyor.

Elde edilen verilere göre 1650 senesinde Cusco kentinde yaşanan büyük depremde pek çok İspanyol sömürge yapısı zarar görürken, İnkaların inşa ettiği taş duvarlar büyük ölçüde sağlam kaldı. Machu Picchu'daki yapıların da benzer biçimde sarsıntılardan olumsuz etkilenmediği ifade ediliyor.

Bilim insanları, İnka mimarisinin sarsıntılara direnci konusunda pek çok gözlem bulunduğunu ancak bu alanda hâlâ detaylı sismolojik araştırmalara gereksinim duyulduğunu dile getiriyor.

Uzun süre boyunca "kayıp şehir" adıyla tanıtılan Machu Picchu'nun aslında hiçbir dönem tam anlamıyla kaybolmadığı kaydediliyor. Yerel halk bölgenin konumunu biliyordu fakat İnka İmparatorluğu'nun zayıflamasıyla zamanla boşaltılmıştı.

Arkeologların değerlendirmelerine göre Machu Picchu, 15. yüzyılın ortalarında İnka İmparatoru Pachacuti için tasarlanan bir kraliyet yerleşkesi vazifesi gördü. İmparator ve yakın çevresi yılın belirli dönemlerinde bu alanda konaklıyor, dini merasimler gerçekleştiriyor ve bölgenin yönetimini sağlıyordu.

Uzmanlar, İnka mimarisinin en dikkat çekici yönlerinden birinin doğayla uyumlu bir tasarıma sahip olması olduğunu belirtiyor. Yüksek dağların arasına kurulan Machu Picchu yapısı, çevreyi baskılamak yerine doğal çevrenin bir unsuru olacak biçimde tasarlandı. Bu anlayış, İnka mimarisini dönemin diğer anıtsal yapılarından ayıran temel özellikler arasında gösteriliyor.

Araştırmacılar, günümüzde gerçekleştirilen birtakım restorasyon faaliyetlerinin depremlerde hasar görebildiğini, buna karşın orijinal İnka taş işçiliğinin üstün dayanıklılığını sürdürdüğünü aktarıyor. Harç kullanılmaksızın birbirine kenetlenen dev taş bloklar, aradan geçen yaklaşık altı asra rağmen dünyanın en önemli mühendislik başarılarından biri olarak kabul ediliyor.