İngiltere'de eylemciler terör suçlamasıyla ceza tehdidiyle karşı karşıya

İngiltere'nin Lancashire bölgesinde bulunan bir Barclays Bank şubesinin camlarını kırarak kırmızı boya atan beş Palestine Action eylemcisi, terörist suçlamasıyla ceza alma riskiyle karşı karşıya kaldı.

Eylemde yargılanan 28 yaşındaki Brendon O’Hagan, 31 yaşındaki Amanda Kelly, 31 yaşındaki Humeera Atiqnisar, 28 yaşındaki Mohammed Malik ve 70 yaşındaki Alma Yaniv, Ağustos 2024'te Burnley'de gerçekleştirilen doğrudan eylem sırasında 212 bin sterlin zarara yol açmaktan suçlu bulundu. Eylemcilerin bankayı hedef alma sebebi, kurumun İsrail merkezli silah üreticisi Elbit Systems şirketinde hisse bulundurmasıydı.

Geçtiğimiz ay görülen davanın ardından hâkim Philip Parry, jürinin ve sanıkların daha önceden haberdar edilmemiş olmasına rağmen, suç işlemede bir "terör bağlantısı" ihtimalini değerlendirmeyi niyet ettiğini iddia makamına ve savunmaya iletti. Geçtiğimiz ay Bristol yakınlarındaki Elbit'in Filton fabrikasına düzenlenen baskında mal zararına yol açan diğer dört Palestine Action eylemcisi, mahkûmiyet sonrasında Hâkim Johnson tarafından terör bağlantılı bulunarak bu cezayı alan ilk sanıklar olmuştu.

Hâkim Parry, Barclays davasında terör bağlantısının olup olmadığına dair avukatlardan mütalaa isterken Johnson'ın kararını da dosyaya ekledi. Sanıklardan Malik, hâkimin ve Kraliyet Savcılık Servisi'nin (CPS) kırmızı boya ve birkaç kırık cam nedeniyle kendilerini terörist olarak cezalandırmaya çalıştığını belirterek, bunun mahkemedeki suçlamaların çok ötesine geçtiğini ve siyasi muhalefeti bastırmak için terörle mücadele yasalarının giderek daha fazla kullanılmasının ciddi endişeler yarattığını ifade etti.

Palestine Action kurucu ortağı Huda Ammori, bu durumun Johnson'ın kararının ardından gelen bir "sel felaketi" örneği olduğunu söyledi. Banka protestosu, Palestine Action terör örgütü olarak yasaklanmadan önce gerçekleşmiş ve ne içişleri bakanı ne de yetkililer tarafından bir terörizm olaydı olarak değerlendirilmemişti.

Parry'nin talebine yanıt veren CPS, savcılar yargılama öncesinde veya sırasında bu ihtimali gündeme getirmemiş olmasına rağmen, Barclays eylemcilerinin terörist olarak cezalandırılması gerektiğini savundu. Savcılığın, terör bağlantısının sanıkların duruşmadaki itiraflarından, Palestine Action ile olan bağlantılarından ve protestonun Barclays'e karşı daha geniş bir kampanyanın parçası olduğundan yola çıkarak ortaya çıktığını savunduğu belirtildi.

İnsan hakları örgütü Liberty'nin direktörü Akiko Hart, davanın İngiltere'nin terörle mücadele yasalarındaki derin kusurları bir kez daha gözler önüne serdiğini ve bu yasaların çoğunlukla kimsenin terörizm olarak görmeyeceği faaliyetleri kapsadığını vurguladı. İşçi Partisi milletvekili ve eski gölge şansölye John McDonnell ise doğrudan eylem protestocularını ceza hukuku kapsamında yargılayıp ardından terörist mevzuatına göre cezalandırmanın hiçbir şekilde adil olarak görülemeyeceğini belirterek, bu uygulamanın Gazze'deki soykırıma karşı çıkan sesleri susturmayı amaçladığını öne sürdü.

İklim eylemcilerinin benzer eylemlerinin terör bağlantılı olduğu değerlendirilmemişti. Örneğin, yedi Extinction Rebellion eylemcisi, 2023 yılında Barclays'in Londra'daki genel merkezinde camları kırarak 100 bin sterlinden fazla zarara yol açtıkları gerekçesiyle ertelenmiş hapis cezası almıştı. Filton davasındaki eylemciler ise uzun süreli hapis cezalarına çarptırılmış, ayrıca tahliyelerinin ardından polise yeni bir cihaz, ilişki, banka hesabı veya adres bildirme zorunluluğunu içeren 15 yıllık terör bildirim gerekliliklerine tabi tutulacakları açıklanmıştı. Uluslararası Af Örgütü ve Liberty, terör bağlantısı kararını eleştirerek bu durumu terörle mücadele yetkilerinin kötüye kullanımı olarak nitelendirmişti.

Terör suçundan verilecek ceza, sanıkların cezalarının en az üçte ikisini cezaevinde geçirmesi anlamına geliyor ve bu süre normalden çok daha uzun sürüyor. Şartlı tahliye alabilmek için ise siyasi görüşlerinden vazgeçmeleri gerekiyor. Ekim 2024'te Barclays'in tüm Elbit hisselerini sattığı bildirilmişti; banka daha önce bu hisseleri sadece müşteri odaklı işlemlerle ilgili olarak tuttuğunu, silah şirketinin ne yatırımcısı ne de ortağı olduğunu açıklamıştı.

Burnley davasında cezanın 4 Eylül tarihinde açıklanması planlanırken, CPS ve yargı makamları konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçındı.