İngiltere'de faiz indiriminin önündeki tek engel Orta Doğu krizi

İngiltere'de enflasyonun yüksek kalma tehdidi sürerken, bu durumun temel sebebi olarak Orta Doğu'daki çatışmalar gösteriliyor. Savaşın, petrol fiyatlarını beklenenden uzun süre tutabileceği ve enflasyonu yeniden tırmandırabileceği değerlendiriliyor. İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey, bankanın politika faizini yüzde 3,75 seviyesinde sabit bırakmasının ardından düzenlediği basın toplantısında, ülkede dezenflasyonun devam ettiğini ancak Orta Doğu'daki savaş nedeniyle yaşanan enerji şoku ve yüksek seyreden fiyatların enflasyonda yukarı yönlü baskılar oluşturduğunu dile getirdi. Orta Doğu'daki çatışmanın uzun süre devam etmesi halinde para politikasını sıkılaştırmak zorunda kalmalarının muhtemel olduğunu, ancak barış sağlanırsa para politikasının gevşetilebileceğini belirten Bailey, durumun son derece belirsiz olduğunu vurguladı. Bailey, BoE'nin faiz artışına doğru ilerlemediğini, sadece bu sefer faizi sabit tuttuğunu kaydetti.

Threadneedle Street yetkilileri, şirketlerin savaşın üretim maliyetlerini artırdığı yönündeki tüketici algısını fırsat bilerek perakende fiyatlarını yukarı çekmesinden endişe ediyor. Ayrıca çalışanların enflasyon artışı bekleyerek yüksek ücret talebinde bulunmasından da korkuluyor. Şu ana kadar bu tür eğilimler görülmezken, enerji fiyatlarına ilişkin beklentilerin boyutu ve süresi İngiltere enflasyonu açısından temel bir belirsizlik unsuru oluşturuyor. Banka Başkanı Bailey de devam eden enerji krizi nedeniyle gelecekte enflasyona ilişkin "ikinci tur etkilerin" görülebileceğini, ancak henüz bu etkilere yönelik somut kanıtlar görmediklerini ifade etti. Hane halkı talebinin nispeten zayıf seyrettiği, bunun da işletmelerin fiyat artışlarını müşterilere yansıtma kabiliyetini azalttığı belirtiliyor. Aksine enerji ve ulaşım maliyetlerindeki artışın ikincil etkileri şimdilik sınırlı kalmaya devam ediyor. Süpermarketler dirençli bir yapı sergileyerek gıda enflasyonunu düşük tutmayı başardı. Salgın sonrasında uzun süre fiyat artışlarına yol açan hizmet sektöründeki firmalar da bu yıl artışları sınırlamayı başardı.

Bankanın üç aylık değerlendirmesinde yer alan ifadelere göre, ikincil etkilerin görüldüğüne dair henüz çok az işaret bulunuyor. Ancak bu riskin göz ardı edilebilmesi için yeterli kanıt olmadığını belirten Para Politikası Komitesi, verileri yakından takip etmeyi sürdürecek. Özel sektör genelinde yıllık ücret artışları yılın ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 ile düşük seviyelerde seyretti. Üçüncü çeyrekte bu oranının yüzde 3'e çıkması bekleniyor ancak bu artış, banka yetkililerinin kabul edilebilir bulduğu seviyede kalıyor.

Şirketlerin, maliyetlerini etkileyip etkilemediğine bakılmaksızın artan fiyat döneminden yararlanma eğilimi resmi verilerde imalat, inşaat veya hizmet sektörlerinde henüz görülmüyor. Bu ay borçlanma maliyetlerinin artırılması yönünde oy kullanan üç Para Politikası Komitesi üyesi, ne çalışanların ne de firmaların enflasyona tepki gösterdiğini kabul ediyor. En son haziran ayında tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) yüzde 2,6'ya gerilemesi dahil eldeki rakamların, çatışma öncesindeki maliyet baskılarının eksikliğini yansıttığını savunuyorlar. Orta Doğu'daki savaş sona euse bile fiyatlar yeniden yükselmeye başladığında çalışanların ve şirketlerin tepki vereceğini ve bunun enflasyonist baskıları İngiltere ekonomisine yerleştireceğini öne sürüyorlar.

Komitedeki çoğunluk ise son üç yılda iş gücü piyasasına, artan işsizliğe ve açık pozisyonlardaki keskin düşüşe odaklandı. Finans piyasalarının da ipotek ve ticari kredi oranlarını yükselterek karşılık verdiğini, banka hamle yapmadan ev alıcıları ve firmalar üzerindeki baskıyı artırdığını görüyorlar. Yatırım yapmak ve bu sayede daha fazla insanı istihdam etmek isteyen işletmelerin düşük faiz oranlarından göreceği desteğe ihtiyacı bulunuyor. Ancak bu durumun önünde yalnızca Orta Doğu krizindeki gelişmeler duruyor.

Bankanın tahmin uzmanları, enflasyonun gelecek ilkbaharda yüzde 3,2 ile zirve yapmasını bekliyor ancak savaşın devam etmesi ve Brent petrol fiyatlarının yeniden 100 doların üzerine çıkıp orada kalması durumunda oranının yüzde 4,1 gibi çok daha yüksek seviyelere ulaşabileceğini belirtiyor. Ulusal Ekonomik ve Sosyal Araştırma Enstitüsü hafta başında yaptığı açıklamada, İngiltere'nin Orta Doğu çatışmaları nedeniyle...