Airbus'a hassas teknoloji ihracatı ihlali nedeniyle 6,4 milyon sterlin ceza kesildi

Avrupalı havacılık ve savunma şirketi Airbus, askeri teçhizat gibi hassas malzemelerin yanlış kişilerin eline geçmesini önlemeyi amaçlayan kuralları defalarca ihlal ettiğini kabul etmesinin ardından Birleşik Krallık'ta 6,4 milyon sterlin para cezasına çarptırıldı. Avrupa savunma sanayiinin merkezinde yer alan şirket, Kasım 2022'den önce yaşanan ihlalleri kendi bildirmesinin ardından bu uzlaşma bedelini Birleşik Krallık vergi dairesi HM Revenue and Customs'a (HMRC) ödediğini açıkladı.

HMRC, söz konusu ihlallerin Airbus'ın kontrollü teknolojilerin ihracatına veya devrine ilişkin kayıtları uzun bir süre boyunca tutmayı başaramamasından kaynaklandığını bildirdi. Birleşik Krallık'ın ihracat kontrol lisans rejimi, askeri malzemeler ve kitle imha silahı programlarında kullanılabilecek stratejik malların yurt dışına ya da yaptırım uygulanan kişi ve ülkelere satılmasını engellemek amacıyla uygulanıyor.

Ödenen 6,4 milyon sterlinlik tutar, HMRC tarafından stratejik ihracat suçları dolayısıyla varılan bugüne kadarki en yüksek mahkeme dışı anlaşma olma özelliği taşıyor. Bu rakam, enerji şirketi Petrofac'ın Aberdeen merkezli bir biriminin Rusya yaptırım düzenlemelerini ihlal ettiği gerekçesiyle geçen ay HMRC'ye ödediği 569 bin 100 sterlinin üzerindeki tutarın 10 katından fazlasını oluşturuyor.

Airbus'ın HMRC soruşturmasıyla iş birliği yapmasına rağmen kurallara uymamasındaki eksiklik, Eurofighter Typhoon savaş uçağı ve A400M ağır nakliye uçağı gibi projelerde yer alarak Avrupa savunma sektöründe üstlendiği kritik rol göz önüne alındığında dikkat çekici bulunuyor.

HMRC Dolandırıcılık Soruşturma Servisi Müdür Yardımcısı Edwige Hill, Birleşik Krallık'ın askeri ekipmanların yanlış ellere geçmemesini güvence altına almak için sıkı bir lisans rejimi yürüttüğünü belirterek, askeri mallar üzerinde etkili kontrol ve yaptırım sağlamak amacıyla çeşitli yetkiler kullandıklarını ve bunun ülkenin ulusal güvenliğine katkı sağladığını, bu uzlaşmanın da harekete geçmekten çekinmeyeceklerini gösterdiğini ifade etti.

HMRC, şirket tarafından gerçekleştirilen ihlallerin detaylarını şu şekilde sıraladı:

Üç adet Genel İhracat Açık Lisansı'nın (Ogel) koşullarına uygun olarak kontrollü teknolojilerin transferlerine dair doğru kayıtların tutulamaması.

Ogel'lerle bağlantılı olarak sicil tutma yükümlülüklerinin birden fazla kez yerine getirilmemesi.

Ogel'lerden birinin koşullarına aykırı şekilde doğru kayıtların tutulmaması.

Standart bireysel ihracat lisansının (SIEL) koşullarına uyulmaması.

Genel İhracat Açık Lisansı (Ogel), genellikle düşük riskli kabul edilen birden fazla sevkiyat için önceden onaylanmış ve yeniden kullanılabilen bir lisans türünü kapsıyor. Standart bireysel ihracat lisansı (SIEL) ise belirli bir miktar ürünün tek ve adı belirtilen bir son kullanıcıya gitmesi için hükümet onayı gerektiren daha ayrıntılı bir izni ifade ediyor.

Söz konusu ceza, üretim merkezi Fransa'nın Toulouse kenti olan Airbus'ın Birleşik Krallık'taki kolu Airbus Operations Limited'e (AOL) kesildi.

Yatırımcılara yönelik bir açıklama yapan şirket, AOL'ün soruşturmayla tam olarak iş birliği yaptığını ve uygun düzeltici önlemleri hayata geçirdiğini belirterek, bu anlaşmanın konuyu tamamen kapattığını ve çözüme kavuşturduğunu kaydetti.

W Legal hukuk bürosunun baş yöneticisi ve yaptırım avukatı Nigel Kushner, verilen cezanın uyum süreçlerini sarsacağını belirterek bunun Birleşik Krallık'taki ihracatçılar için bir uyarı niteliği taşıdığını ifade etti. Kushner, lisans almanın veya herkese açık ön onaylı lisansları kullanmakla yetinmenin yeterli olmadığını, lisans şartlarına, özellikle de kayıt tutma ve sicilleri güncellemeye uyulmasının kritik önem taşıdığını, bunu yapmamanın başlı başına bir suç teşkil ettiğini Airbus'ın bedel ödeyerek hatırladığını vurguladı.

Airbus, 2020 yılında 20 ülkede sözleşme alabilmek için yaygın bir şekilde büyük rüşvetler ödediğini kabul etmesinin ardından rekor niteliğinde 3 milyar sterlin ceza ödemeyi kabul etmişti.