Kamerun'da devlet başkanı Paul Biya'nın uzun süre ortada görünmemesi soru işaretleri yarattı

Dünyanın en yaşlı devlet başkanı unvanına sahip Paul Biya'nın 53 gündür kamuoyunun önüne çıkmaması ve ülkesine dönmemesi, Kamerun'da ölümü ya da sağlığı hakkında yeni spekülasyonlara yol açtı. Ülkede devlet başkanının sağlık durumunun tartışılması ise yasalara göre yasaklanmış durumda.

Yetkililerin eşi Chantal ile birlikte 'kısa süreli özel bir ziyaret' amacıyla 7 Haziran'da İsviçre'ye giden 93 yaşındaki Paul Biya, aradan geçen yaklaşık iki aya rağmen halka herhangi bir seslenişte bulunmadı ve kamuoyunca görülmedi. 1982 yılında başbakanlık yaptığı yedi yıllık dönemin ardından iktidara gelen Biya, son yıllarda Kamerun dışındaki kalış sürelerini uzattı ve zamanının büyük kısmını Cenevre'deki beş yıldızlı InterContinental otelinde geçirmeye başladı.

Devlet başkanının son yurt dışı seyahatinden ne zaman döneceğine dair resmi bir takvim açıklanmazken, Kamerunlular hükümet yetkililerinin birbiriyle çelişen açıklamalarıyla baş başa kaldı. İletişim Bakanı René Emmanuel Sadi, Biya'nın sağlık durumunun iyi olduğunu ve şu an kaldığı Cenevre'den çalışmalarını sürdürdüğünü savundu. Sadi, aksi yöndeki haberlerin tamamen hayal ürünü ve kamuoyunu istikrarsızlaştırmayı amaçlayan kötü niyetli manipülasyonlar olduğunu ifade etti. İktidar partisinin üst düzey yetkililerinden ve Yükseköğretim Bakanı Jacques Fame Ndongo ise Biya'nın nerede olursa olsun yardımcıları tarafından sunulan dosyaları titizlikle takip ettiğini belirtti.

Çalışma Bakanı Grégoire Owona ise farklı bir gerekçe sunarak devlet başkanının yıllık izinde olduğunu kaydetti ve Biya'yı sıradan Kamerunlu vatandaşlarla kıyasladı. Owona, Kamerun halkı tarafından seçilen ve maaşı halk tarafından ödenen Paul Biya'nın yıllık izne hakkı olan bir çalışan olduğunu, işverenin de bu izni vermeye mecbur olduğunu ifade etti. Owona, başkanın ayrılmadan önce işverenine haber verdiğini ve döndüğünde de aynı adımı atacağını dile getirdi.

Kamerun makamları, Biya'nın bir başka uzun süreli yokluğu sırasında, Ekim 2024'te devlet başkanının sağlığının tartışılmasını yasaklamıştı. Buna rağmen yerel medya son haftalarda Biya'nın kritik derecede hasta olduğuna dair iddialar yayımlarken, sosyal medyada uzaktan çalışan devlet başkanı esprileri yeniden dolaşıma girdi.

Muhalefetteki Kamerun Rönesans Hareketi partisinin başkan yardımcısı Mamadou Mota, Biya'nın son yokluğunun açık bir kurumsal boşluk yarattığını söyledi. Mota, acil sosyoekonomik sorunlar çözümsüz dururken bir ülkenin uzaktan kumandayla yönetilemeyeceğini vurguladı.

Biya, yaygın usulsüzlük ve seçmen baskısı iddialarının gölgesinde geçen devlet başkanlığı seçiminden bir ay sonra, geçtiğimiz kasım ayında ard arda sekizinci yedi yıllık dönemi için yemin etmişti. Anayasa Konseyi muhalefet partilerinin seçim sonrası itirazlarını reddetse de, pek çok parti seçimin Kamerun'un demokratik kurumlarına olan halk güvenini daha da sarstığını savunarak sonucu tanımamıştı.

Son dönemi için yemin etmesinden bu yana henüz bir hükümet kurmayan Biya'nın durumu, 2027'nin başlarında yapılması beklenen parlamenter ve yerel seçimler öncesinde endişe yaratıyor. Birçok kişi, bu durumun ve uzun süreli yokluğun seçim döngüsünü aksatabileceğini düşünüyor.

Orta Afrika'nın en büyük ekonomisine sahip olan Kamerun'da işsizlik oranları, yüksek enflasyon ve zayıf kamu altyapısı, nüfusun yaklaşık üçte ikisini oluşturan gençlerin önünü tıkıyor. Vatanseverlik ve Halkın Refahı Hareketi muhalefet partisinin genel sekreteri Kohtem Sambit, siyasetin halka hizmet etmesi gerektiğini ancak iktidar partisinin Kamerunluların endişelerini gidermekten ziyade iktidarda kalmaya odaklandığını savundu. Sambit, ekonomi bakanının Kamerun halkı adına Biya tarafından onaylandığını söyleyerek 21 milyar Orta Afrika frangından fazla borç aldığını belirterek, bu borcun halk tarafından ödeneceğini ve imzayı atanın kim olduğunun bilinmediğini ifade etti.

Sosyal Demokrat Cephe adlı bir diğer muhalefet partisi, meselenin başkanın seyahat özgürlüğü değil, kısa süreli özel ziyaret olarak duyurulan gezinin uzatılmasının hükümet tarafından açıklanamaması olduğunu belirtti. Kamerun Demokratik Birliği'nden Patricia Tomaïno Ndam Njoya ise devlet başkanının geçici veya kalıcı olarak görev yapamayacak durumda olup olmadığının tarafsız bir prosedürle belirlenmesini istedi.

Nisan ayında anayasa değişikliği kapsamında başkan yardımcılığı makamı yeniden ihdas edilse de bu pozisyon henüz doldurulmadı. Bu durum, devlet başkanının görevi başında olamaması durumunda Kamerun'u vekilimizsiz bırakıyor. Biya'nın oğlu ve üvey oğlu makam için yarışırken kabine üyeleri arasındaki kamuoyu anlaşmazlıkları da sıradanlaştı.

Geçtiğimiz hafta iktidar partisinin genel sekreteri Jean Nkuete üst düzey parti yetkililerini nadir görülen bir toplantıda bir araya getirdi. Parti, buluşmayı yalnızca 'önemli bir çalışma oturumu' olarak nitelendirirken gündem veya detay paylaşmadı. Üst düzey parti figürlerinden yorum alma girişimleri başarısız olurken bazı yetkililer kişisel gerekçelerle mülakat taleplerini reddetti.

İş insanı Nji Lucas için de devlet başkanının uzun süreli yokluğu ekonomik bir endişe kaynağı haline geldi. Ülkenin otomatik pilotta gibi göründüğünü belirten Lucas, siyasi liderlik konusunda belirsizlik olan bir ülkede hiçbir ciddi yatırımcının kaynak taahhüt etmek istemediğini ve yatırımcıların uzun vadeli kararlar için kesinliğe ihtiyaç duyduğunu vurguladı.