İngiltere'de su şirketleri için kooperatif modeli önerisi

Andy Burnham'a yakın milletvekilleri ve belediye başkanları, Thames Water'ın kamulaştırılıp kamulaştırılmayacağı tartışmaları sürerken, sıkıntıdaki şirketlerin kontrolünü ele almak için "üçüncü bir yol" olduğunu başbakana bildirdi.

Burnham'ın, Hazine projeksiyonlarının su şirketlerinin kamulaştırılmasının devlet borcunu artırabileceğini göstermesinden endişe duyduğu belirtiliyor. Burnham daha önce, altyapı yatırımlarından kaçınırken faturaları artıran ve İngiltere'nin su yollarına kanalizasyon pompalayan şirketlerin "kamu kontrolü" altında olmasını istemişti.

Ancak İşçi Partisi milletvekilleri ve bölge belediye başkanları, su şirketlerinin yerel halk tarafından işletilen kâr amacı gütmeyen kuruluşlara dönüştürüldüğü ortaklık modelinin, borç riskini ortadan kaldırırken kamu kontrolüne de olanak tanıyacağını ifade ediyor.

Bu girişim, Good Growth Foundation tarafından su kooperatifleri hakkında yayımlanan raporun duyurulmasıyla birlikte geldi. Burnham genel olarak bu tür modellere destek veriyor.

İşçi Partisi Milletvekili Helena Dollimore, Surfers Against Sewage, Batı Yorkshire Belediye Başkanı Tracy Brabin, Güney Yorkshire Belediye Başkanı Oliver Coppard, York ve Kuzey Yorkshire Belediye Başkanı David Skaith ile Kooperatif Partisi Genel Sekreteri Joe Fortune'un desteğiyle ortaklık modeli planlarını açıklarken, Burnham'ın su endüstrisindeki "sömürge dönemine son vermesi" gerektiğini söyledi.

Yetkililer, bu modelin ilk olarak mali çöküşün eşiğinde bulunan ve alacaklıları için potansiyel bir kurtarma anlaşması konusunda hükümetle görüşmeler yapan Thames Water üzerinde denenebileceğini belirtiyor. Bu anlaşma, şirketin para cezalarından ve çevre yükümlülüklerinden kurtulmasını sağlayacak. Anlaşmaya varılamaması durumunda şirket, özel idare rejimi (SAR) adı verilen geçici devlet kontrolü altına alınacak.

Raporda yer alan tavsiyelere göre sektörün geri kalanı "uyarılacak"; her şirket gelişmiş denetim, yönetici maaşlarına sıkı kısıtlamalar ve şirket performans hedeflerini karşılamadığı sürece temettü yasağı dahil olmak üzere daha sert düzenlemelerle karşı karşıya kalacak. Bu koşullar altında başarısız olan her şirket zorunlu olarak SAR'a ve ardından kooperatif modeline sokulacak.

Milletvekilleri ve belediye başkanları, Burnham'ın SAR için, başarısız bankalar adına İngiltere Merkez Bankası tarafından kullanılan sisteme benzer bir "kurtarma" mekanizması getirmesini, böylece maliyetin vergi mükellefi yerine hissedarlar ve alacaklılar tarafından karşılanmasını talep ediyor.

SAR'dan çıkan şirketlerin, şu anda olduğu gibi en yüksek teklifi verene satılmak yerine, kâr amacı gütmeyen kooperatifler olarak çıkmaları zorunlu kılınacak.

Coppard konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Su, özel sektöre devredilmemesi gereken hayati bir kamu hizmetidir; bunu zor yoldan öğrendik. Kooperatif modeli, kontrolü yeniden halkın ellerine verecek, faturaları olabildiğince düşük tutmaya yardımcı olacak ve nehirlerimizdeki durmaksızın devam eden kanalizasyon deşarjına nihayet müdahale etmemizi sağlayacak" dedi.

Başbakan, suyun kamu kontrolüne nasıl alınabileceğine ilişkin seçenekleri değerlendiriyor. Başbakanlık kaynakları, Thames Water'ın derhal kamulaştırılmasının söz konusu olmadığını bildirdi. Şirketin alacaklıları da anlaşmanın başarısız olması durumunda hükümeti mahkemeye vermeye hazırlanıyor.

Brabin ise, "Batı Yorkshire halkı, Yorkshire Water'ın hatalarının bedelini çok uzun süredir ödüyor. Yaşam pahalılığı krizinde defalarca kirlilik vakası yaşandı ve faturalar sürekli artırıldı. Su şirketleri üzerinde daha fazla kamu kontrolü, topluluklarımızı ve çevre gelecek nesiller için korumanın yegane yoludur" diye konuştu.

Raporu hazırlayanlar, bu planın su şirketlerinin borçlarının devletin bilançosuna yansımamasını sağlayacağını ve müşterilere işletmelerin yönetimi konusunda daha fazla yetki vereceğini belirtti.

Good Growth Foundation Direktörü Praful Nargund, "Ortaklaşa model farklı bir rota sunuyor... On yıllardır süren başarısızlıkların faturasını vergi mükelleflerine kesmeden, ihtiyaç duyduğumuz kamu kontrolünü ve uzun vadeli yatırımı sağlıyor" ifadelerini kullandı.

Hastings and Rye Milletvekili Dollimore, "Akan su altyapımız, İşçi Partisi hükümetimizin en öncelikli konunu olması gereken büyük bir sorundur. Kirlilikten kesintilere ve su baskınlarına kadar temsil ettiğimiz insanlar bu başarısızlığın etkisini her gün yaşarken bir de fazladan ödeme yapıyor. Düzenlemeleri artırmak için önemli adımlar attık ancak her zaman mali açıdan sorumlu davranarak bu kritik ulusal altyapıyı korumak adına şimdi daha da ileri gitmeliyiz" dedi.