İran, Umman'ın Hürmüz boğazı ortak yönetim önerisini geri çevirdi

İran, Umman tarafından sunulan Hürmüz Boğazı'nın bölgesel ortak yönetimi hakkındaki planı kabul etmediğini ve boğaz üzerindeki denetiminden vazgeçmeyeceğini ilan etti. İran Devrim Muhafızları'nın üç petrol tankerine müdahale ettiğini duyurmasının ardından bölgede tansiyon yeniden yükselirken, petrol fiyatlarında artış görüldü.

Batı basınına bilgi veren Batılı ve Körfez ülkesi kaynakları, Umman'ın Hürmüz Boğazı'ndaki krizi bitirmek maksadıyla İran'a, diğer Körfez ülkelerinin de arkasında durduğu ortak yönetim teklifinde bulunduğunu bildirmişti. Tasarıya göre boğazın, geçiş yapan gemilerden gönüllü pay alınmasını kapsayan ortak bir sistemle idare edilmesi ve İran'ın tek başına yetkili olmaması planlanıyordu. Bu modelin, Malakka Boğazı'nda Endonezya, Malezya ile Singapur tarafından uygulanan, seyir emniyeti ve arama kurtarma çalışmalarını finanse eden yapıya benzediği ifade edilmişti.

Buna karşın üst düzey bir İranlı yetkili, Tahran'ın, şubat ayındaki saldırılardan evvel dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yüzde 20'sine ev sahipliği yapan Hürmüz Boğazı'nın ortak yönetim fikrini, başarı şansı görmediği gerekçesiyle geri çevirdiğini bildirdi. Yetkili, ABD ve Suudi Arabistan'ın Umman'a bu gerçek dışı planı uygulaması için baskı kurduğunu iddia etti.

Söz konusu teklifin, Körfez'deki deniz ticaretini aylardır sekteye uğratan krizin çözümüne dair diplomatik beklentileri zayıflattığını dile getiren yetkili, İran'ın boğaza giriş rotasının tamamı ile çıkış rotasının bir kısmında egemenlik sahibi olması gerektiğini vurguladı. Umman ile yarı yarıya ortak kontrol sisteminin İran'ın çıkarlarıyla uyuşmadığını savunan yetkili, buna rağmen Tahran'ın Umman'ı kıymetli bir komşu olarak değerlendirdiğini kaydetti.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nda güvenli olmayan ve kuralsız güzergah kullandığı iddia edilen, uyarıları dinlemeyen üç petrol tankerinin vurularak durdurulduğunu bildirdi. İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, kritik su yolunda tam hakimiyeti ellerinde tutuklarını vurgulayarak, ABD'nin bölgedeki askeri hamleleri ile gemilere iletilen talimatların cevapsız kalmayacağını kaydetti. Bağımsız kaynaklar Devrim Muhafızları'nın bu açıklamasını doğrulayamazken, gerilimin tırmanmasıyla beraber küresel piyasalarda petrol fiyatları çarşamba günü varil başına 3 doların üstünde prim yaptı.

Diğer yandan ABD ve Suudi Arabistan, Suudi petrol tesislerine yönelik insansız hava aracı saldırılarından sorumlu tuttukları İran destekli gruplara karşı Irak’ın doğusunda hava saldırıları düzenledi. Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, ülkenin Doğu Bölgesi’ndeki petrol tesislerini hedef alan bazı İHA'ların hava savunma sistemlerince etkisiz hale getirildiğini açıklarken; ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ile Riyad yönetimi, saldırıları yönettiği öne sürülen Irak’taki bazı noktaların vurulduğunu duyurdu. Irak’taki Haşdi Şabi güçleri, ülkenin farklı merkezlerindeki bazı yerlerin hedef alındığını, ilk belirlemelere göre ölen ve yaralananlar olduğunu bildirdi. İranlı bir savunma yetkilisi ise mühimmatlarla İran arasında bağ kurulması iddiasını reddederek durumu "büyük bir hesap hatası" olarak nitelendirdi.