Kaçak avcılık ve habitat kaybı filleri tehdit ediyor

Dünya genelinde her yıl 12 Ağustos'ta kutlanan Dünya Fil Günü, fillerin karşı karşıya olduğu tehditlere dikkat çekmekte ve doğal yaşam alanlarının korunması ile yasa dışı fildişi ticaretinin önlenmesi konusunda farkındalık oluşturmayı amaçlamaktadır. İlk kez 12 Ağustos 2012'de Kanadalı film yapımcısı Patricia Sims ve Tayland'daki Elephant Reintroduction Foundation öncülüğünde hayata geçirilen bu gün, zaman içerisinde 100’den fazla yaban hayatı kuruluşunun desteklediği bir küresel harekete dönüşmüştür.

Bu yılki kutlamanın teması ise 'Fillerin geleceği için küresel dayanışma' olarak belirlenmiştir. Bu tema çerçevesinde, fillerin korunmasında ülkeler ile yerel toplulukların ve kuruluşların ortak hareket etmesinin önemi vurgulanmakta, kaçak avcılık ve habitat kaybı gibi tehditlere karşı daha güçlü adımlar atılması çağrısında bulunulmaktadır.

Uzun mesafeler kat edebilme yeteneği sayesinde, yedikleri bitkilerin tohumlarını dışkıları aracılığıyla farklı bölgelere taşımakta ve bu sayede ormanların ve bitki örtüsünün yenilenmesine katkı sağlamaktadırlar. Ağaçları aşarak açtıkları yollar, güneş ışığının orman zeminine ulaşmasını sağlamakta ve daha küçük bitki ve hayvanlar için yaşam alanı oluşturmaktadır.

Ayrıca, kurak dönemlerde suya ulaşmak için oluşturdukları çukurlar, diğer hayvanların da yararlanabileceği su kaynaklarının oluşumuna katkıda bulunmaktadır. Bu nedenlerden ötürü, bilim insanları fil popülasyonlarının yok olmasının, ekosistemdeki birçok unsuru, bitkilerin yayılmasından diğer hayvanların yaşam alanlarına kadar etkileyebileceğini belirtmektedirler.

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN), mevcut üç fil türünü Afrika orman fili, Afrika savan fili ve Asya fili olarak sınıflandırmaktadır. IUCN'nin Kırmızı Listesi'nde, Afrika orman fili 'kritik tehlikede', Afrika savan fili ve Asya fili ise 'tehlikede' kategorisinde yer almaktadır.

Yaklaşık bir asır önce Afrika ve Asya'da milyonlarca fil yaşarken, bugün vahşi doğadaki Afrika fillerinin sayısının yaklaşık 400 bine, Asya fillerinin sayısının ise yaklaşık 40 bine gerilediği tahmin edilmektedir. Fillerin karşılaştığı en büyük tehditlerin başında fildişi için yapılan kaçak avcılık gelmektedir.

Beslenme ve korunma amaçlı kullandıkları dişleri, yasadışı fildişi ticareti nedeniyle avcıların hedefi haline getirmektedir. Kaçak avcıların her gün Afrika’da yaklaşık 100 fili öldürdüğü, bunun yılda 35 binden fazla filin kaybına neden olduğu tahmin edilmektedir. Bu kayıplar, fillerin doğal üreme hızını aşmakta ve popülasyonların kendini yenilemesini zorlaştırmaktadır.

Kaçak avcılıkla mücadele çalışmaları çerçevesinde, ABD 2016 yılında fildişi ticaretini büyük ölçüde yasaklamış, ardından Çin de 2017’nin sonunda ülke içindeki fildişi pazarını kapatmıştır.

Ormansızlaşma, tarım alanlarının genişlemesi ve altyapı projeleri nedeniyle doğal yaşam alanlarının daralması, fil popülasyonları üzerindeki baskıyı artırmaktadır. İnsan yerleşimlerinin, fillerinin yaşam alanlarına doğru genişlemesi, insan-fil çatışmalarını da beraberinde getirmektedir.