Kahramanmaraş'ın yüksek kesimlerinde yetişen Çığşar kirazı Avrupa'da

Kahramanmaraş'ın Andırın ilçesinde yaklaşık 60 yıl önce dağlardaki yaban kuş kirazı ağaçlarına yapılan deneme aşılamasıyla başlayan lezzet serüveni, bugün büyük bir ihracat başarısına dönüştü. Toros Dağları'nın 1600 metre rakımlı yamaçlarında yetişen, bölge halkının çikolata gibi kiraz olarak tanımladığı Çığşar kirazı; yüksek şeker oranı, uzun raf ömrü ve devasa boyutuyla İngiltere'den Almanya'ya kadar Avrupa sofralarını süslüyor. Hasat döneminde nüfusu 4 katına çıkaran bu lezzet mucizesi, bölgenin tarımsal potansiyelini gözler önüne seriyor.

Geçmişte sadece hayvancılıkla geçinen Çığşar Mahallesi sakinleri, 1960'lı yılların sonunda doğadaki yabani kuş kirazı ağaçlarına Ziraat 900 çeşidini aşılayarak kaderlerini değiştirdi. İlk başlarda Adana, Mersin ve Gaziantep gibi çevre illerde tanıtılmaya çalışılan bu özel meyve, 1600 metre yüksekliğin verdiği aroma ve sert dokusuyla kısa sürede uluslararası pazarda yer buldu. Yıllık 5 ila 6 bin ton rekor üretime ulaşan Çığşar kirazının yüzde 80'i tarladan toplandığı an Avrupa ülkelerine gönderiliyor.

Toroslar'dan çıkan lezzet mucizesinin temelinde coğrafi etkenler yatıyor. Bölgenin 1600 metreye varan yüksek rakımı, gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkı ile birleştiğinde ortaya aroması son derece yüksek bir ürün çıkıyor. Çığşar kirazı; geç olgunlaşması, iri meyve yapısı, taşıma dayanıklılığı sağlayan sert dokusu ve yüksek şeker oranıyla hem yerli hem de yabancı tüccarların radarına girmiş durumda. Yıllık ortalama 5 ila 6 bin ton hasadın yapıldığı bölgede, ürünün kalitesini korumak için yıl boyunca budama, gübreleme ve ilaçlama gibi titiz bakım süreçleri yürütülüyor.

Üretimin başlangıç dönemi ve meyvenin benzersiz lezzet profili hakkında değerlendirmelerde bulunan Andırın Kiraz Üreticileri Birliği Başkanı Muzaffer Çığşar, köklü geçmişi şu sözlerle aktardı:

"1968-1969 yıllarında kuş kirazı ağaçlarına yapılan Ziraat 900 çeşidi aşılamalarından son derece başarılı sonuçlar aldık ve üretim mahallemizde hızla yaygınlaştı. Üretimin ilk yıllarında kirazımızı tanıtmak amacıyla Mersin, Hatay, İskenderun, Adana ve Gaziantep'e götürerek bizzat satışını yaptık. Kirazımız aroması, yüksek şeker oranı ve iri yapısıyla tercih edilen bir tür olarak öne çıkıyor. Halkımız ürünün lezzetini çikolata gibi bir kiraz şeklinde anlatıyor."

İlk yıllarda sadece çevre illerde pazarlanan Çığşar kirazı, zamanla sahip olduğu uzun raf ömrü ve kalitesi sayesinde uluslararası pazarlarda da adından söz ettirmeyi başardı. Günümüzde tarladan toplanan kirazların yaklaşık yüzde 80'i paketlenerek doğrudan dış pazara ulaştırılıyor. Başta İngiltere olmak üzere Fransa, Almanya, Belçika, Hollanda ve Rusya gibi ülkeler her yıl Kahramanmaraş'tan giden bu taze ürünleri tüketiyor.

Kiraz üretiminin hem bölge insanına sunduğu ekonomik imkanları hem de ülke ekonomisine sağladığı katkıyı vurgulayan Çığşar Mahalle Muhtarı Tuğrul Çığşar, yaşanan ihracat başarısını şöyle dile getirdi:

"Ürettiğimiz kirazın yaklaşık yüzde 80'ini ihraç ediyoruz. Bunun hem üreticilerimize hem de ülke ekonomisine çok ciddi katkı sağladığını düşünüyorum. Mahallemizin normal zamanlardaki nüfusu yaklaşık 2 bin 500 civarında iken kiraz sezonuyla birlikte büyük bir hareketlilik yaşanıyor ve nüfusumuz hasat döneminde 10 bine ulaşıyor. Osmaniye'den ve Kahramanmaraş merkezden çok sayıda mevsimlik işçi kiraz toplamak için mahallemize geliyor."

Bölgedeki yüksek rakım, kirazların Türkiye'nin ovalık alanlarına kıyasla daha geç olgunlaşmasını sağlıyor. Ancak bu durum, zaman zaman Türkiye'nin diğer yüksek rakımlı geç kiraz üreten bölgeleriyle aynı döneme denk geldiği için pazarda yoğun bir rekabet oluşturabiliyor. Üreticiler bu rekabeti avantaja çevirmek ve ürünün ekonomik değerini daha da artırmak adına şimdilerde yeni çeşitler deniyor.

Geleceğe dönük pazar hedeflerinden bahseden Birlik Başkanı Muzaffer Çığşar, yürütülen yeni AR-GE çalışmalarını şu ifadelerle açıkladı:

"Daha geç olgunlaşan çeşitler üzerinde deneme üretimleri yapıyoruz. Mahalle olarak hedefimiz pazara en son giren üretici olmak. Bunu başardığımızda kirazımızın ekonomik değeri çok daha yüksek olacaktır."

Andırın'daki bu başarı hikayesinin arkasında, onlarca yıldır bahçelerinde ter döken ailelerin ve kadın üreticilerin büyük emeği yatıyor. İlk fidanların dikildiği ve aşılandığı dönemlerden bugünlere gelen yetiştiricilik kültürü, mahallede atıl kalan arazilerin de yeniden tarıma kazandırılmasıyla her geçen yıl daha da güçleniyor.

Yıllar önce babasının diktiği fidanlarla üretime başlayan ve bugün bahçesini büyüten kiraz üreticisi Emine Arıkanoğlu, duygularını ve hedeflerini şöyle aktardı:

"Babamın da aralarında bulunduğu birkaç kişinin yıllar önce getirdiği kiraz fidanlarının aşılanmasının ardından mahallemizde üretim hızla yaygınlaştı. İlkbaharla birlikte başlayan bakım çalışmalarının ardından büyük bir hasat heyecanı yaşıyoruz. Şimdiki hedefimiz ise atıl durumdaki kiraz bahçelerimizi yeniden üretime kazandırarak verim ve kaliteyi artırmak."