Malatyalı kayısı üreticisi yüksek maliyet ve düşük fiyat sorunuyla karşı karşıya

Malatya'nın Hekimhan ilçesindeki Girmana Mahallesi'nde kayısı üreten Halil Çelik, ürünlerini pırtlatma işlemi için başka bir bölgeye götürmek zorunda kaldıklarını belirtti. Çelik, pırtlatma işleminin yüksek zaman ve maliyet gerektirdiğini ifade ederek, "Maliyetler her zaman yüksek, ama ürün fiyatı düşük. Buraya getirip yalnızca pırtlatma işlemi için kasa başına 220 lira ödüyoruz. Üretici sürekli zor durumda. Kayısının fiyatı her zaman düşük tutuluyor. Kayısının sahibi yok; aslında Malatya'nın sahibi yok," dedi.

İstanbul'da yaşayan Murat Öztan da kayısı fiyatlarının düşük ve istikrarsız olması nedeniyle Yazıhan ilçesindeki 40 dönüm boş arazisine kayısı ağacı dikmediğini aktardı.

Kayısı çekirdeği çıkarma işiyle ilgilenen Ziya Küpeli, hasat döneminde yaklaşık bir aydır çalıştıklarını ancak üreticinin ürününü satamaması nedeniyle alacaklarını tahsil edemediklerini dile getirdi. Küpeli, "Ben 30 yıldır bu işi yapıyorum. Kayısı çekirdeği çıkarttırıyorum, işçi çalıştırıyorum. Yaklaşık bir aydır kayısı çıkarıyoruz. 10 bin kasaya yakın ürün çıkarmışız. Bugün 10 bin kasa yaklaşık 2 milyon lira para eder. Ancak bir üreticiden paramızı alamıyoruz. Neden? Çünkü üretici malını satamadı. Kayısının fiyatı 380 liradan 220 liraya düştü. Mazota ve kullandığımız her ürüne her gün zam geliyor. Kayısının fiyatı neden artmıyor, neden sürekli düşüyor? İşçilerimiz de bir aydır çalışıyor. Sabah 05.00’te kalkıyor, akşam 20.00’ye kadar çalışıyoruz. İşçi, parasını alamadan evine gidiyor. Para veremiyoruz, çünkü biz de alamıyoruz. Üretici kasasını, çekirdeğini ve elek altı ürününü satacak ki bize ödeme yapsın; biz de işçiye ödeme yapalım. Gerçekten herkes mağdur," şeklinde konuştu.

Yazıhan Ziraat Odası Başkanı Yunus Kılınç, kayısının maliyetinin diğer tarım ürünleriyle karşılaştırılamayacak kadar yüksek olduğunu vurguladı. Kılınç, kayısı ağaçlarının ilkbaharda sürüldüğünü ve yabancı otlardan temizlendiğini, sonbaharda bakım ve budama yapıldığını, ayrıca ilaçlama ve bakır uygulamaları gerçekleştirildiğini belirtti. Kılınç, "Bir kayısı ağacı yılda yaklaşık yedi kez ilaçlanıyor. Bunun yanında gübreleme ve sulama giderleri var. Kayısı gerçekten çok maliyetli bir ürün," dedi.

Kılınç, kayısı üretiminde teknolojinin yeterince kullanılmadığını ve işçi bulmanın zorlaştığını ifade ederek genç neslin tarımdan uzaklaştığını dile getirdi. Kılınç, "Şu anda üreticilerin yaş ortalaması 58. Böyle bir yaş ortalamasıyla tarımı sürdürmek mümkün değil. Tarımda teknolojinin kullanılması gerekiyor ancak maalesef bunu da başaramadık. Burada çalışan kadınlar kayısının çekirdeğini kasa başına 220 liradan çıkarıyor. Sadece çekirdeği çıkarmanın maliyeti bir kasa için 220 lira. Biz maliyetlerin yüksek, fiyatların düşük olduğunu söylediğimizde bazı yetkililer bizi anlamakta zorluk çekiyor. Bu ürünü başka ürünlerle kıyaslamayın. Dört kilogram yaş kayısıdan yaklaşık bir kilogram kuru kayısı çıkıyor. Ancak bu ürün için kaç kez işlem yapılıyor?" diyerek durumu özetledi.

Kılınç, mevcut kayısı fiyatının üretim maliyetinin altında olduğunu belirterek, "Kayısının 270-280 liraya satıldığı söyleniyor. Ancak önce maliyetinin hesaplanması gerekiyor. Şu anda kayısı fiyatı maliyetin altında. Kayısının kilogramının en az 400 liradan satılması gerekirken ihracatçılar fiyatı düşürmek amacıyla üreticiyi boykot ediyor. Kayısıyı 270-280 liradan alıyorlar. Bu fiyat maliyetin altında. Biz Toprak Mahsulleri Ofisi’ne ‘Alım yapın’ diyoruz. TMO ise ‘Fiyat maliyetin altına düşerse müdahale ederiz’ diyor. Fiyat zaten maliyetin altına düşmüş, daha neyi bekliyorsunuz?" diye sordu.

Kılınç, devletin piyasaya müdahale etmesi gerektiğini belirtti. Kılınç, "Biz bu kayısı ağaçlarına bir ömür verdik. Bir ağaca 20-30 yıl emek vermişiz. Birkaç ihracatçı kayısı fiyatını düşürmek amacıyla alım yapmıyor diye 30 yaşındaki ağaçları mı sökeceğiz? Bu hangi vicdana sığar? Bir an önce müdahale edilmesi ve çiftçinin birkaç ihracatçıya ezdirilmemesi gerekiyor. Tedarikçiler bize, ‘İhracatçı bu dönemde kayısı almayın diyor’ şeklinde bilgi veriyor. Peki, ne yapmak istiyorsunuz? Çiftçi, işçinin ve burada emek veren kadınların ücretini ödemeyecek mi? Bu parayı nereden bulacak? Üretici, işçisini mağdur etmemek için ihracatçıya yalvararak ürününü zararına mı satacak? Böyle bir şey olamaz. Devletin her konuda vatandaşın yanında olması gerekiyor," ifadelerini kullandı.