Pera Palas'taki gizemli patlama Türkiye'yi hedef aldı

II. Dünya Savaşı tüm hızıyla sürerken Türkiye, çatışmaların dışında kalan nadir ülkeler arasında yer alıyordu. Bu durum, Asya, Avrupa ve Amerika'dan pek çok asker ve siyasetçinin Türkiye'yi güvenli bir buluşma ve konaklama merkezi olarak seçmesini sağladı. Ülkenin ve dönemin en gözde adreslerinden biri olan İstanbul'daki Pera Palas Oteli, yabancı konukların ilk tercihiydi. Ancak bu tarihi otel, Türkiye'nin taraf olmadığı bir savaşın en acı ve yıkıcı izlerinden birini 11 Mart 1941 gecesi yaşadı.

Sofya'dan gelen İngiliz diplomatik heyeti otelin lobisinde bulunduğu sırada, büyük bir gürültüyle patlama meydana geldi. Otelin ana giriş kapısı toz dumana boğulurken çevrede büyük bir panik ve çığlık sesleri yükseldi. Şiddetli patlama sonucunda otelin girişinde dev bir krater oluştu; ölenler ve yaralılar bu çukurun içine düştü. Sağ kalanlar ve bilinci yerinde olanlar hemen yaralılara yardım etmeye koyuldu. Patlamadan saniyeler önce ise ortalıkta dolaşan ve cevabı aranan o soru kulaklarda çınlıyordu: Bu iki bavul kimin?

Bulgaristan'ın Almanya saflarına katılması, Sofya'daki İngiliz diplomatlarının farklı noktalara dağılmasına yol açmıştı. Güvenli bir rota arayan İngiltere'nin Sofya Büyükelçisi George William Rendel ve ailesi de trenle İstanbul'a hareket etmişti. İstanbul trenine aktarma yapılırken eşyalar görevlilere teslim edilmişti. Kompartımana alınan eşyalar arasında iki bavulun sahibinin İstanbul'a varana dek bulunamaması güvenlik kaygılarını artırdı. Elçilik çalışanları bavulları açıp baktığında radyo pili, çamaşır ve gazetelerle karşılaştı. Bunların tehlike yaratmayacağı düşünülerek durum önemsenmedi ve masum bir karışıklık olarak kabul edildi.

Rendel ailesi ve bazı görevliler Pera Palas'ta kalırken, diğer çalışanlar yakınlardaki Alp Otel'e yerleştirilecekti. Bu esnada otelin lobisine alınan bavullar arasında sahibi belirsiz o iki bavul da bulunuyordu. Zararsız olduğu sanılan eşyalar lobide bekletildiği sırada, bavullardan birinin arabadan indirilip içeri alınmasıyla birlikte korkunç patlama gerçekleşti. Tarihi binanın kubbeli cam giriş tavanı çöktü, çevredeki yapılar hasar gördü ve lobide dev bir krater açıldı. Hedefteki isim Büyükelçi Rendel saldırıdan yara almadan kurtulurken, eşi ve diğer konuklar büyük zarar gördü. İngiliz Konsolos Yardımcısı CH Page, yaşanan dehşeti parlama anını, fışkıran alevleri ve kraterin içinde bacaklarını kaybeden Bayan Armstrong'a yardım etmeye çalışmasını anlattı.

Saldırıda ikisi Türk polisi, biri otelin hizmetçisi ve biri de Sofya'daki İngiliz Askeri Ataşesi Albay Alexander Ross'un sekreteri Bayan Margaret Ellis olmak üzere 4 kişi yaşamını yitirdi. Daktilo memuru Bayan Eleanor T. Armstrong'un patlamada her iki bacağı ampute edildi. Kod subayı Yüzbaşı HA Bell şarapnelle yaralandı ve ağır yanıklar aldı. Papaz Rahip A. Bell ve Büyükelçilik papazı Rahip A. Oakley çeşitli yaralanmalarla kurtuldu. Birinci sekreter James Lambert, Stanley R. Andrews, David de Bethel, Nora Stern, iki Türk şoför ve Başkonsolos George P. Paton da saldırıdan yaralı olarak kurtuldu.

Tarih boyunca savaş dışı kalmayı savunan Türkiye, Rusya, İngiltere ve Fransa gibi devletlerin baskısıyla karşı karşıya kalmıştı. Almanların Balkanlar'a ilerlemesiyle bölgedeki gerilim tırmanmış ve İngiliz diplomatlar İstanbul'a sığınmıştı. Pera Palas'taki patlamanın ardından, 1942 yılında Ankara'da Alman Büyükelçi Franz von Papen'e yönelik suikast girişimi de Türkiye'yi hedef gösteren bir başka olay oldu. Suikastçının parçalandığı olayda Papen yara almadan kurtulurken çevredeki sivil vatandaşlar yaralandı. Türk yetkililerin yürüttüğü soruşturma sonucunda failler yakalandı ve olayın arkasındaki odaklar ortaya çıkarıldı. Türkiye, tüm bu provokasyonlara rağmen savaşın kıyısından dönmeyi başardı.