Ticaret Bakanlığı son 25 yıldaki dış ticaret dönüşümünü açıkladı

Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın öncülüğünde son 25 yılda ticarette önemli bir dönüşüm gerçekleştirildiği belirtildi. Türkiye'nin bu süreçte yalnızca rakamsal bir büyüme kaydetmediği vurgulandı. Ülkenin ticaretin yapısını, araçlarını ve küresel rekabet gücünü değiştiren büyük bir değişim yaşadığı ifade edildi.

Mal ihracatı 2001 yılındaki 31,3 milyar dolar seviyesinden 2025'te 273,3 milyar dolara çıktı. Bu rakam yaklaşık 8,7 katlık bir artışa karşılık geldi. Aynı dönemde hizmet ihracatı da 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara yükseldi.

Hizmet ihracatı 8 kat büyüme kaydetti. Türkiye'nin dünya hizmet ihracatından aldığı pay yüzde 0,89'dan yüzde 1,28 oranına çıktı. Ülke, 63,5 milyar dolar hizmet ticareti fazlası üreterek cari açığın finansmanına katkı sağladı.

Mal ve hizmet ihracatı toplamda yaklaşık 400 milyar dolarlık kapasiteye ulaştı. 2025 yılında mal ve hizmet ihracatı yaklaşık 396 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

TURQUALITY Destek Programı 2004 yılında devlet destekli ilk ve tek markalaşma programı olarak devreye alındı. Bugün 411 firma ve 443 marka bu ekosistemde yer alıyor. Yaklaşık 19 bin KOBİ ise UR-GE projelerinden faydalandı.

MERSİS sistemi üzerinden 2,6 milyondan fazla şirket ve ticari işletmeye dijital hizmet sunuldu. MERSİS'in aktif kullanıcı sayısı 3,6 milyon kişiyi aştı. KOBİ'lerin ihracata kazandırılması ve gümrük işlemlerinin dijitalleştirilmesi sağlandı. Ticaret sicili elektronik ortama taşınırken e-ihracat desteklendi ve ticarette yapay zeka uygulamaları devreye alındı. Tüm bu adımların merkezinde "Türkiye Yüzyılı" vizyonunun bulunduğu bildirildi.

Türk Eximbank'ın sermayesi 200 milyar liraya çıkarıldı. Bankanın 2001'de 2 olan şube sayısı 25'e yükseldi. Ayrıca 7 irtibat bürosuyla ihracatçılara hizmet sunuluyor.

Eximbank, 2026 yıl sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi aktaracak. Destek kapsamına yalnızca mal ihracatçıları değil, hizmet sektörleri, e-ihracat girişimcileri ve katılım bankacılığını tercih eden firmalar da dahil edildi. İhracatı Geliştirme AŞ aracılığıyla 22 Haziran itibarıyla ihracatçıların 291,4 milyar lira tutarındaki kredisine 255,1 milyar lira kefalet sağlandı. Türkbank da yıl sonuna kadar ihracatçılara 100 milyar lira reeskont kredisi verecek.

Kağıtsız Gümrük Projesi ile işlemlerde kolaylıklar sağlandı. Tek Pencere Sistemi sayesinde 26 kurum tarafından düzenlenen 192 belge tek noktadan temin edilebilir hale geldi. Bu dönüşümde yapay zeka teknolojisi kilit rol oynadı.

E-Kolay İhracat Platformu yapay zeka destekli dijital danışmanlık merkezi olarak faaliyete geçti. Platform; hedef pazar seçimi, pazaryeri değerlendirmesi, dijital pazarlama, lojistik ve ödeme sistemleri konularında firmalara yol gösteriyor. Elektronik ticaretin hukuki altyapısı düzenlendi. Yeni destek unsurlarıyla Türk firmalarının dünyadaki dijital pazarlara erişimi kolaylaştırıldı.

Türkiye'nin dış ticaret kapasitesine paralel olarak gümrük altyapısı modernleştirildi. Bugüne kadar 19 kara yolu gümrük kapısı baştan aşağı yenilendi. Gürbulak, Sarp, Kapıkule ve Habur kapıları; CCTV, X-Ray, plaka tanıma ve araç altı görüntüleme sistemleriyle donatıldı.

Gümrükte tasfiyelik hale gelen eşya ve araç satışları coğrafi kısıtlama olmaksızın elektronik ihale sistemiyle 1,4 milyon kullanıcıya açıldı. 2026 yılı itibarıyla 4 bin 562 farklı gümrük tarife istatistik pozisyonunda ilave gümrük vergisi uygulanıyor. Yılın ilk 5 ayında 280 ticaret politikası savunma önlemi alındı.

Önleme tabi ürünlerin ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 oranında geriledi. İkinci el otomotiv, taşınmaz ve kuyum ticaretinde yetki belgesi sistemi getirildi.

Haziran ayı itibarıyla ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretinde 84 bin 912, taşınmaz ticaretinde 80 bin 818, kuyum ticaretinde ise 15 bin 17 işletme yetki belgesi aldı.

2011-2026 döneminde yaklaşık 59 bin 338 işletmede 64 bin 190 parti ürün denetlendi. Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi 7,5 milyonun üzerinde ziyaret sayısına ulaştı. 238 binden fazla işletme ve 1,85 milyonun üzerinde ürün fahiş fiyat artışı kapsamında denetlendi.

Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu tarafından fahiş fiyat ve stokçuluk gerekçesiyle 1,3 milyar liranın üzerinde idari para cezası kesildi. Bugün 266 lisanslı depo şirketi toplam 14,4 milyon ton depolama kapasitesiyle faaliyet gösteriyor. Türkiye Ürün İhtisas Borsasının 2019'daki kuruluşundan bu yana elektronik ürün senedi işlem hacmi 425 milyar lirayı geçti.

Responsible Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği ile firmaların sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı giderleri 5 yıl boyunca yüzde 50 oranında ve toplam 17,64 milyon liraya kadar destekleniyor. Haziran itibarıyla 166 firma bu kapsamda yer alıyor.

Açıklama şu ifadelerle tamamlandı: "Türkiye'mizin, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın Türkiye Yüzyılı vizyonuyla ve güçlü Türkiye hedefiyle son 25 yılda kat ettiği mesafe, geçmişin başarı hikayesi olduğu kadar geleceğin hedeflerine açılan güçlü bir başlangıçtır."