Türk bilim insanlarından Arktik'te kritik araştırmalar

Altıncı Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi (TASE-VI) başarıyla tamamlandı. Cumhurbaşkanlığı himayesinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde ve TÜBİTAK Kutup Araştırmaları Enstitüsü (KARE) yürütücülüğünde gerçekleştirilen seferde, Türk bilim insanları kutup bölgesinde iklim değişikliğinin deniz ekosistemine etkileri ile uzay ve konumlama teknolojileri üzerine kritik araştırmalara imza attı.

Oşinografi, biyoloji, kimya, atmosfer dinamikleri, meteoroloji, jeodezi ve uydu sistemleri branşlarında toplam 12 bilimsel proje ve çalışmanın hayata geçirildiği sefere 12 Türk araştırmacı katıldı. Küresel iklim değişikliğinin etkilerini yerinde gözlemlemeyi amaçlayan çalışmalara Arjantin, Bulgaristan ve Uruguay'dan 3 yabancı araştırmacı da dahil oldu. Gemiyle 82 derece kuzey enlemine ulaşan ekip, Ulusal Kutup Bilim Stratejisi çerçevesinde küresel iklim değişikliği, tehdit altındaki ekosistemler ve insan kaynaklı etkilere odaklandı.

İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsünden Prof. Dr. Denizhan Vardar, TÜBİTAK 1001 projesi kapsamında sefere katıldıklarını belirterek, deniz tabanındaki 28 noktadan görüntü alarak canlıların yüzey örtücülüğünü incelediklerini ifade etti. Vardar, su altı robotları ve dronlarla canlı dağılım sınırlarını belirlediklerini, özellikle buzul önü gibi kritik bölgelerde su altı görüntüleme çalışmaları yürüttüklerini kaydetti.

İstanbul Teknik Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Filiz Altay ise nanoteknoloji uygulamaları üzerine çalıştığını ve TÜBİTAK KARE destekli projesinin iki aşamalı olduğunu aktardı. Altay, laboratuvarda üretilen nanomalzemelerin uzay koşullarındaki stabilitesini test etmeyi ve bölgeye özgü balıklardan hücreler arası iletişimi sağlayan eksozom kesecikleri ekstrakte etmeyi hedeflediklerini belirtti.

Seferin lider yardımcısı ve tıp personeli Doç. Dr. Bengüsu Mirasoğlu, olası acil durumlar ve hastalıkların önüne geçmek için görev yaptı. Sefer öncesinde tüm katılımcıları detaylı sağlık kontrolünden geçirdiklerini ve temel sağlık eğitimleri verdiklerini belirten Mirasoğlu, sefer boyunca büyük bir sağlık problemiyle karşılaşılmadığını bildirdi.

Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsünden araştırma görevlisi Özkan Özel, TÜBİTAK KARE 2026 Yılı KUTUP-1001 Çağrısı kapsamında projesinin kabul edildiğini söyledi. Svalbard Adası'nın seçilmesinin iklim değişikliğini anlamak açısından kritik olduğunu vurgulayan Özel, atmosferik süreçler ile okyanus sularının etkileştiği bu doğal laboratuvarda üç yıldır sürdürülen çalışmaların, buzulların erime hızı ve geleceğe yönelik öngörüler açısından önemli veriler sunduğunu kaydetti.

Gebze Teknik Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü'nden araştırma görevlisi Emre Bozdoğan, Tromso'dan itibaren 3 GNSS alıcısı ve antenle veri topladıklarını ifade etti. Arktik koşullarda farklı gerçek zamanlı GNSS tekniklerinin performansını test ettiklerini belirten Bozdoğan, sinyal kesintilerini giderecek kinematik VRS tabanlı konumlandırma yazılımı geliştirerek Türkiye ve GNSS literatürüne kesintisiz konum belirleme imkanı sunmayı amaçladıklarını dile getirdi.

İstanbul Teknik Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü son sınıf öğrencisi Murat Cürebal da GNSS sistemlerinde hassas konumlama yöntemlerine dair analiz ve karşılaştırmalar yaptığını belirtti. TÜBİTAK çağrısıyla projesinin kabul edildiğini ve kutuplara ilgisinin okulun başından beri sürdüğünü ifade eden Cürebal, seferde yer almaktan duyduğu heyecan ve mutluluğu paylaştı.