TÜRKPATENT Başkanı Durak: Sahte ürünlerle mücadele kararlılıkla sürecek
TÜRKPATENT Başkanı Muhammed Zeki Durak, fikri mülkiyet haklarının korunmasında tescilin önemine dikkat çekerken; düzenlenen çalıştayda uluslararası şirketler ve uzmanlar sahte ürünlerle mücadelede yapay zeka, çevrim içi denetim ve kurumlar arası iş birliğinin önemine vurgu yaptı.
Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) Başkanı Muhammed Zeki Durak, tescil işlemlerinin önemine vurgu yaparak, bir hakkın sicile kaydedilmesinin mühim olduğunu, ancak asıl mesele bu hakkın ekonomik ve toplumsal değerini korumak olduğunu ifade etti. Bu korumanın ihlallerin engellenmesine, sahte ürünlerin piyasaya çıkmadan tespit edilmesine ve gerekli hukuki ile cezai süreçlerin işletilmesine bağlı olduğunu kaydetti.
Toplantıda söz alan Durak, fikri mülkiyet sisteminin yenilikçi fikirleri, markaları, tasarımları ve yerel unsurları güvence altına alırken tüketicilere de ürünlerin kaynağı ve niteliği konusunda güven sağladığını dile getirdi.
Patentlerin yenilikçi ürünler ve teknolojiler için yapılan Ar-Ge yatırımlarını koruduğunu aktaran Durak, tasarımların ise ürünlerin özgün görünümünü ve üreticilerin rekabet gücünü artırdığını belirtti. Taklit ve sahte ürünlerin fikri mülkiyet haklarını ve tüketici güvenini sarstığını söyleyen Durak, Türkiye'nin bu alanda büyük mesafe katettiğini aktardı. 2025 yılında ülkede 220 bin 757 yerli sınai mülkiyet hakkı başvurusu yapıldığını ve bunlardan 160 bin 782'sinin tescil edildiğini, ayrıca 164 bin 657 yerli marka başvurusundan 113 bin 722'sinin tescil aldığını açıkladı.
Yerli patent başvurularının yüzde 12 artışla 11 bin 394'e yükseldiğini, tescil sayısının ise 3 bin 738 olduğunu bildiren Durak, tasarım branşında da 40 bin 258 yerli başvuru yapıldığını ve 41 bin 362 tasarımın tescillendiğini kaydetti. Bu tablonun uluslararası alana da yansıdığını belirten Durak, Türkiye'nin yerli patentte dünyada 10'uncu, yerli markada 6'ncı ve yerli tasarımda 3'üncü sırada yer aldığını, bu verilerin ülkenin üretim ve markalaşma kapasitesini net bir şekilde ortaya koyduğunu ifade etti.
Büyüyen sınai mülkiyet portföyünün daha ciddi bir koruma sorumluluğunu da beraberinde getirdiğini dile getiren Durak, tescilin korumanın sonu değil tam aksine başlangıcı olduğunun altını çizdi. Adalet Bakanlığı'nın 2025 verilerine değinen Durak, fikri ve sınai haklar ceza mahkemelerindeki dosya sayısının 2016'dan bu yana 3 bin ile 4 bin 900 arasında dalgalandığını, 2025'te dosya sayısının 4 bin 689'a ulaştığını, bu dosyalarda 4 bin 852 sanık ve 5 bin 63 suç kaydedildiğini vurguladı.
TÜRKPATENT'in patent, marka, tasarım, faydalı model ve coğrafi işaretleri tescillediğini, güvenilir sicil bilgisi sunduğunu anlatan Durak, kurumun doğrudan kolluk veya yargı yetkisi olmasa da ilgili makamların ihtiyaç duyduğu sicil bilgilerinin doğrulanması ve ortak bir anlayış geliştirilmesinde kritik bir rol oynadığını kaydetti. Bu kapsamda eğitime büyük önem verdiklerini söyleyen Durak, geçen yıl kurulan TÜRKPATENT Akademi bünyesinde 2 bin 500 dakikayı geçen eğitim ve 100'e yakın sertifikalı program hayata geçirdiklerini duyurdu.
Eğitimlerin başvuru süreçleriyle sınırlı kalmadığını belirten Durak, Ticaret Bakanlığı ile ortaklaşa hazırlanan gümrüklerde koruma eğitimiyle hak ihlallerine karşı alınacak önlemleri ele aldıklarını aktardı. Marka hakkı eğitimleriyle de hak sahiplerine hukuki yolları anlattıklarını belirten Durak, sahtecilikle mücadelede güçlü mevzuatın yanı sıra bilinçli hak sahiplerine ve ortak dille hareket eden kurumlara ihtiyaç duyulduğunu sözlerine ekledi.
Öte yandan, Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) Güvenlik Daire Başkanlığı Fikri Mülkiyet Suçları Merkez Şube Müdürlüğü işbirliğiyle düzenlenen "Fikri Mülkiyet Suçları ve Halk Sağlığı Çalıştayı" kapsamındaki "Sahte Ürünlerle Mücadelede Küresel Çözümler ve İş Birliği" panelinde sektör temsilcileri değerlendirmelerde bulundu. Uluslararası ilaç ve tüketici sağlığı şirketlerinin yöneticileri, sahte ürünlerle mücadelede en büyük zorluğun çevrim içi satış kanalları olduğunu, yapay zeka destekli izleme araçları ve yapay zekayla üretilen görsellerin süreci etkilediğini belirtti. Uzmanlar, sahtecilik ağlarını kaynağında çökertmek amacıyla şirketler arası bilgi paylaşımı, kolluk kuvvetleriyle ortak operasyonlar ve teknik destek süreçlerinin kritik rol oynadığını kaydetti.
