UAEA, Suriye'de birkaç ton nükleer madde buldu

Suriye'de devrik rejim dönemine ait olduğu belirtilen nükleer materyallerin bulunduğu bir saha, yıllar sonra uluslararası denetime açıldı. UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi, Deyrizor'daki alanda birkaç ton nükleer madde bulunduğunu açıkladı. Uzman ekiplerin materyallerin niteliğini ve güvenliğini belirlemek amacıyla çalışma yürüttüğünü bildirdi.

Grossi, Şam'da Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile ortak bir basın toplantısı düzenleyerek, Suriye'deki nükleer faaliyetlere ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Daha önce UAEA uzmanlarının erişemediği Deyrizor'daki sahada devrik rejim döneminden kaldığı belirtilen “birkaç ton nükleer madde” bulunduğunu söyledi.

Sahanın UAEA denetçilerine açıldığını belirten Grossi, UAEA uzmanları ile Suriye Atom Enerjisi Komisyonu ekiplerinin bölgede kapsamlı çalışma yürüteceğini ifade etti. Grossi, “Sahaya eriştik, gördük ve önümüzde çok fazla iş var. Tüm bu maddelerin kaydını tutabilmek ve güvenli şekilde muhafaza edilmesini sağlamak için çalışacağız.” dedi.

Suriye'de yürütülecek çalışmaların nükleer faaliyetler konusunda yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu belirten Grossi, bunun geçmişin üzerinin kapatılması anlamına gelmediğini söyledi. Grossi, süreci “geçmişle yüzleşmek” olarak nitelendirirken, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ve Suriye Atom Enerjisi Komisyonu'nun UAEA ile işbirliği yapma konusundaki tutumunu olumlu değerlendirdi.

UAEA Başkanı, bundan sonraki dönemde Suriye'de nükleer teknolojinin silahlarla değil, enerji, sağlık, gıda ve su yönetimi gibi barışçıl alanlarla ilişkilendirilmesi gerektiğini vurguladı. Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, ülkede devrik rejime ait bir “nükleer miras” bulunduğunu belirtti ve bunun mevcut yönetimin politikalarını yansıtmadığını ifade etti.

Şeybani, söz konusu maddelerin teknik değerlendirmelere göre herhangi bir tehlike oluşturmadığını belirterek, materyallerin Suriye'nin ulusal sorumluluğunda ve UAEA'nın güvence denetimleri kapsamında tutulacağını söyledi. Şeybani, UAEA’yı sahayı incelemek ve bulguları doğrulamak üzere Suriye’ye davet ettiklerini belirtti.

Ayrıca, ajans ekibinin bölgeye ulaşması ve güvenli şekilde çalışabilmesi için gerekli şartların sağlandığını aktardı. UAEA heyetinin Deyrizor'daki sahayı ziyaret ederek gerekli numuneleri aldığını belirten Şeybani, yürütülen işbirliğinin herhangi bir dış dayatma olmadan gerçekleştirildiğini vurguladı. Şeybani, Suriye’nin uluslararası ortaklarıyla koordinasyon içinde hareket ettiğini ve UAEA ile işbirliğinin ülkenin teknik kapasitesini güçlendirmeyi amaçladığını ifade etti.

Şeybani, Suriye’nin nükleer enerjiden tıp, tarım, bilimsel araştırmalar ve elektrik üretimi gibi barışçıl alanlarda yararlanma hakkını koruduğunu belirtti. Ülkenin nükleer programını geliştirmek amacıyla uluslararası bir destek grubu oluşturulması için çalışmalar yürüttüklerini açıkladı. Ayrıca, uluslararası ortakları bu girişime destek vermeye çağırdı.

Suriye’nin nükleer faaliyetlerine ilişkin 2011’den bu yana devam eden uyumsuzluk dosyasının ise UAEA Guvernörler Kurulunun eylül ayındaki toplantısında alınacak kararla kapatılmasını beklediklerini söyledi. Şeybani, İsrail’in Ebu Zuhur Havaalanı’na yönelik saldırısını da gündeme getirerek, saldırıyı en sert ifadelerle kınadıklarını dile getirdi.