UAEA, Suriye'nin nükleer dosyasını kapattı

Viyana'da basına kapalı yapılan UAEA Yönetim Kurulu toplantısında, devrik Esed rejimi döneminden kalan Suriye'nin nükleer dosyası ele alındı. Suriye'nin 2011'de tespit edilen yükümlülük ihlallerini giderdiğinin kayda geçirilmesi ve dosyanın kapatılması kararlaştırıldı. Karar oybirliğiyle kabul edildi.

Suriye'deki yeni yönetimin gerekli bilgi ve erişimi UAEA'ya sağladığı belirtildi. Beyan edilmemiş nükleer malzemeler Ajansın güvence denetimleri kapsamına alındı. Şam yönetimi, geçmiş nükleer faaliyetlerle ilgili açıkta kalan soruları çözüme ulaştırdı.

Yönetim Kurulu, yükümlülük ihlalinin giderildiğini tespit etti. Yeni Suriye yönetiminin şeffaflığı ve işbirliği takdir edildi. Esed rejimi dönemindeki 2011 tarihli kararın hükümlerine son verildi.

NPT Güvence Denetimi Anlaşması'nın Uygulanması dosyası Yönetim Kurulunun gündeminden çıkarıldı. Suriye'nin NPT kapsamındaki yükümlülüklerinin devam ettiği ifade edildi. Ülke, diğer nükleer silaha sahip olmayan taraf devletler gibi UAEA'nın rutin denetimlerine tabi olacak.

UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi'den Deyrizor'daki kazılar dahil çalışmalar tamamlandığında bilgi vermesi istendi. Karar ve Grossi'nin raporu BM Güvenlik Konseyine gönderildi. - TÜRKİYE'DEN DESTEK MESAJI - Türkiye'nin BM Viyana Ofisi Daimi Temsilcisi Büyükelçi Mustafa Kibaroğlu toplantıda söz aldı.

Kibaroğlu, "Bu tarihi günde Suriye'yi tebrik ediyor, Suriye hükümetinin uluslararası toplumla devam eden normalleşme çabalarını takdir ediyoruz. Türkiye'nin tüm platformlarda Suriye'ye desteğinin devam edeceğini vurguluyoruz." dedi. Karara dayanak oluşturan Grossi'nin 1 Eylül tarihli raporunda önemli ayrıntılar yer aldı.

Suriye'nin bildirdiği yeni bir alanda yaklaşık 73 ton doğal uranyum metali bulundu. Bu miktarın 55 tonu 8 bin 808 yakıt çubuğundan oluştu. Kalan 18 tonluk kısım ise uranyum hurdası ve atığından meydana geldi.

Malzemenin tamamı UAEA'nın muhafaza ve gözetim tedbirleri altına alındı. Ajans, Esed rejimi döneminde Deyrizor'daki nükleer reaktörün bildirilmediğini tespit etti. Reaktör yakıtının üretildiği tesis ile uranyum atıklarının depolandığı alan gizlendi.

Deyrizor'daki tesis Eylül 2007'de İsrail saldırısıyla yıkıldı. Esed rejimi buranın nükleer olmayan askeri bir tesis olduğunu savundu. UAEA incelemeleri sonucunda yapının bildirilmesi gereken bir nükleer reaktör olduğunu saptadı. Yönetim Kurulu 2011'de Suriye'nin yükümlülüklerini yerine getirmediğine hükmetti. Suriye'de yönetim değiştikten sonra yeni hükümet 2025'te UAEA ile işbirliği başlattı. UAEA denetçileri Temmuz 2026'da bildirilen yeni alandaki 73 ton doğal uranyumu doğruladı.