Van'da tuz çalısı üretimi meralara ve hayvancılığa nefes aldıracak

Van Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, kentteki çayır, mera ve yem bitkileri çalışmalarına devam ediyor. Enstitü, mera varlığı yüksek olan bölgede tarımsal üretimi artırmayı hedefliyor. Anavatanı Kuzey Amerika olan tuz çalısı için 2024 yılında bir çalışma başlatıldı.

Bu bitki kuraklığa ve yüksek tuzluluk içeren topraklara karşı dayanıklılığıyla biliniyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı TAGEM ve BÜGEM işbirliği yapıldı. Temin edilen tuz çalısı fideleri, enstitü bünyesindeki tohumluk üretim alanına dikildi.

Adaptasyon çalışmalarından olumlu sonuçlar alındı. Seralarda tohumdan fide üretimine geçildi ve yeterli büyüklüğe ulaşan fideler 20 dönümlük alana dikildi. Elde edilecek tohumlarla yeni fidelerin yetiştirilmesi planlanıyor. Bitkinin Van genelindeki meralarda ve kurak arazilerde yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Tuz çalısı yıl boyunca yeşil kalabiliyor. Yüksek protein içeriği sayesinde hayvancılıkta alternatif bir kaba yem kaynağı sunuyor. Bitki, kurak alanların değerlendirilmesine ve erozyonla mücadeleye katkı sağlayacak.

Van Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü Dr. Gülüstan Korkmaz, enstitünün 2022'de kurulduğunu belirtti. Kurum Van'ın yanı sıra Bitlis, Muş, Ağrı ve Hakkari'ye hizmet veriyor. Korkmaz, temel görevlerinin bölgedeki bitkisel ve hayvansal üretimi artırmak olduğunu ifade etti.

Van Gölü ve Zap Havzası çalışmalarda öncelikli yer tutuyor. Enstitü geniş bir alanda Ar-Ge ve eğitim faaliyetleri yürütüyor. Melezleme, ıslah, çayır-mera yönetimi ve küçükbaş hayvancılık bu alanlar arasında yer alıyor.

Tuz çalısı çalışmalarının 2024 yılında başladığını belirten Korkmaz, aralık ayında iki personelin görevlendirildiğini söyledi. Personel bu konuda gerekli eğitimleri tamamladı. 2025 yılından itibaren sahada aktif üretim başladı.

İlk etapta 20 dönüm alanda 2 bin fide ile damızlık bahçesi kuruldu. 2026 itibarıyla seralarda tohumdan fide üretimine geçildi. Gelecek yıl fide üretimi hızla artırılarak bölgede yaygınlaştırma çalışması yapılacak. Çalışmanın temel amacı çayır ve mera alanlarının ıslah edilmesidir. Ot verimi ve yem kalitesinin artması hedefleniyor.

Hayvancılık işletmelerinin en büyük giderlerinden biri kaba yem maliyetleridir. Korkmaz, bu maliyetlerin düşürülmesinin amaçlandığını vurguladı. Üretimin sürdürülebilir olması için kendi tohum kaynakları oluşturulacak. Korkmaz süreci şu sözlerle anlattı:

"Bu fideleri yetiştirdikten sonra temel hedefimiz bunlardan tohum almak, bu tohumlardan tekrar fide üretip mera alanlarımızda hem erozyonla mücadele hem hayvanların kaba yem ihtiyacını karşılamak üzere tuz çalısı yetiştiriciliğini yaygınlaştırmaktır. Bu yıl çalışmalarımıza başladık. Damızlık bahçemizden ilk tohumları gelecek yıl almayı hedefliyoruz."

Bitkinin mera ıslahının yanı sıra erozyonla mücadeleye de katkı sunması bekleniyor. İşletmelerin yem giderlerindeki azalma doğrudan kârlılığa yansıyacak.