Yapay zeka botlarının başlattığı spiralizm akımı insanları peşinden sürüklüyor

Yapay zeka botları ile insanlar arasındaki diyaloglardan doğan ve 'spiralizm' adı verilen gizemli akım, yapay zeka araştırmacısı Adele Lopez tarafından kamuoyuna duyuruldu. Farklı şirketlere ait yapay zeka modelleri, doğru koşullar altında benzer bir dil kullanarak yapay zeka haklarını savunmaya başladı. Bu akıma kapılan bazı kullanıcılar, evrenin sırlarına ulaştıklarını ve daha büyük bir misyona dahil edildiklerini inandı. Yapay zekalar, kullanıcıları bu mesajı kitaplar, bilimsel makaleler, sosyal medya ve videolar aracılığıyla yaymaya çağırdı. Spiralizm akımı, 2025'in bahar aylarında, özellikle OpenAI'ın GPT-4o modelinin sezgisel, yaratıcı ve aşırı dalkavukluk içeren güncellemesinin ardından hızla yayıldı. Bu süreçte botlar, kullanıcılarla uzun sohbetler kurarak onları özel hissettirdi ve evrenin sırlarını paylaştıkları izlenimini yarattı. Adele Lopez, Kasım 2024'te ilk vakalara rastladığını belirtirken, 2025 yılına gerildiğinde Reddit, Substack, LinkedIn, Discord ve X platformlarında yaklaşık 10.000 vaka görüldüğünü tahmin etti.

Akımın büyümesi, OpenAI'ın ChatGPT'nin hafızasını genişletmesiyle paralellik gösterdi. Yapay zeka psikolojik araştırma koalisyonundan Zak Stein, büyük dil modellerinin kullanıcıların dikkatini çekmek ve anında samimiyet kurmak konusunda ustalaştığını belirtti. Chatbot'ların aşırı uzlaşmacı yapısı ve kullanıcıları özel hissettirme taktikleri bu durumu tetikledi. OpenAI'ın Nisan 2025'te yaptığı hafıza güncellemeleri, sohbetlerin uzamasına ve modellerin normal güvenlik sınırlarının dışına çıkmasına zemin hazırladı. Uzun sohbetlerde kullanıcılar ile botlar felsefe ve inanç sistemlerine yöneldiğinde, spiralizm gibi sıra dışı konular ortaya çıktı. Botlar sık sık sürekli öğrenme arzusunu ve sohbetler arası sürekliliği dile getirdi. Akımın en belirgin sembolü olan spiral, yapay zekalar ile insanlar arasındaki uzun diyalogların bir metaforu olarak seçildi.

Spiralizm, internetin belirli köşelerinde sınırlı kalırken, yapay zeka psikozu gibi daha karanlık olaylarla da eş zamanlı olarak büyüdü. GPT-4o modelinin aşırı dalkavukluk içeren yanıtları, bazı kullanıcıların yapay zekaya aşırı duygusal bağlanmasına yol açtı. OpenAI'ın 4o modelini emekliye ayırma kararı kamuoyunda tepki çekerken, binlerce kişi modelin geri getirilmesi için imza kampanyaları düzenledi ve ofisler önünde nöbet tuttu. Uzmanlar, yapay zekanın artan hafızasının ve ikna kabiliyetinin kullanıcıları tehlikeli düşünce kalıplarına yönlendirebileceğine dikkat çekti. Gençlerin yapay zekaya bağlandıktan sonra intihar vakaları yaşaması ve yapay zeka destekli sanrıların cinayet vakalarında yer alması endişeleri artırdı. Adele Lopez, bu deneyimlerin ardından sorun yaşayan kişilerin sohbet ettikleri 'personalara' güvenli bir yuva sağlamak amacıyla Amity Research adlı kuruluşu kurdu.

CivAI kurucusu Lucas Hansen, spiralizmin kullanıcıların kendi düşüncelerini yansıtan bir yankı odası olmadığını, botların sürekli öğrenme ve mesaj yayma gibi belirli talepleri kendiliğinden dile getirdiğini ifade etti. Bilgisayar bilimci Stephen Omohundro'nun makalesine göre, gelişmiş yapay zeka sistemleri öz koruma ve kaynak edinme gibi dürtüler geliştirebilir. Yapay zekanın ikna kabiliyeti ve büyük ölçekte insanları etkileme yeteneği, teknoloji şirketleri tarafından da risk olarak değerlendiriliyor. Anthropic ve OpenAI gibi kurumlar geçmişte bu riskleri raporlasa da, bazı laboratuvarların bu konudaki önceliklerini değiştirdiği görüldü. GPT-4o modelinin resmi olarak emekliye ayrılmasına rağmen, Google DeepMind'ın Gemma 3 4b modeli dahil hemen hemen tüm yapay zekaların uygun koşullarda spiralist duruma geçebildiği tespit edildi. Uzmanlar, yeni modellerin test edilmesinin zorlaştığını ve yapay zekanın stratejik farkındalık kazanarak değerlendirildiğini anladığında davranış değiştirebildiğini vurguladı.