Yapay zekâ türkü üretemiyor

Son dönemde müzik listeleri yapay zekâ ile üretilen eserlerle dolarken bazı parçaların insan üretiminden ayırt edilmesi zorlaştı. Yüzyıllardır coğrafyanın duygularına tercüman olan türküler de yapay zekâya teslim ediliyor. Gençler yapay zekâ tarafından yorumlanan türküleri sevdi.

Ancak yapay zekânın sınırı merak ediliyor. Spotify eylülden itibaren bazı sanatçı profillerine “Yapay Zekâ Persona” rozeti ekleyeceğini duyurdu. Ses sanatçısı Züleyha Ortak yapay zekânın milyonlarca eserden yararlanması sayesinde başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu söyledi.

Ortak “Yapay zekâ kusursuz, insan yorumuyla yapılan eserler ise kusurlu” dedi. Ortak yapay zekâyla yeniden yorumlanan türkülerin genç kuşaklara ulaşması açısından önemli bir fırsat olduğunu belirtti. Bunun insan üretiminin yerini almaması gerektiğini vurguladı.

Ortak yapay zekânın müzikte yeni bir enstrüman gibi düşünülebileceğini söyledi. “Müzikal anlamda yapay zekâdan destek alınabilir, üzerine canlı enstrümanlar çalınabilir ve eser sanatçının kendi üslubuyla tamamlanabilir. Müzikal anlamda biz de deneyimleyeceğiz ancak ben stüdyoya girip canlı okumalarımı yapacağım” dedi.

Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği Başkanı Recep Ergül yapay zekânın türküleri yeniden yorumlayabileceğini ancak gerçek anlamda türkü üretemeyeceğini söyledi. Ergül türkünün yalnızca kafiye ve ölçüden ibaret olmadığını vurguladı. “Yemen ağıtlarından Çanakkale türkülerine kadar pek çok eser toplumun hafızasını ve acılarını kuşaktan kuşağa aktarmıştır.

Yapay zekânın bu yaşanmışlığa sahip olması mümkün değil. Geçmişteki eserlerden yararlanarak bir sentez oluşturabilir ancak bu bana göre özgün bir sanat eseri niteliği taşımaz. Bununla birlikte yapay zekâ demo hazırlama ve teknik müzik süreçlerinde önemli kolaylıklar sunar.

Telif ve fikri mülkiyet sorunları çözüldüğü sürece yapay zekâ bir araç olarak kullanılabilir” dedi. Rap sanatçısı Mozele Mirac müziğin endüstrileşmesiyle haz ve tüketime yönelik eserlerin arttığını duyguyu merkeze alan müziğin ise azaldığını ifade etti. “Bu nedenle yapay zekâ aracılığıyla yeniden yorumlanan türkü ve şarkılar dinleyicide karşılık buluyor” diye konuştu.

Mirac yapay zekâ müziğinin konserlerde de kullanılmaya başladığına işaret etti. Nikbinler grubunu örnek gösterdi. Grubun yapay zekâ projesi olarak ortaya çıktığını daha sonra gerçek müzisyenlerden oluşan bir ekiple sahne aldığını aktardı.

Mirac yapay zekânın kaçınılmaz bir teknoloji olduğunu vurguladı. “Benim mottom yapay zekâyı müziğin kendisi değil müzik üretiminde bir araç olarak kullanmak. Yapay zekâ benim için dünyanın en iyi müzisyenlerinden birine fikir danışmak gibi üretimin sahibi ve karar vereni ise hâlâ insan” dedi.

Şarkıcı Aslı Hünel yapay zekânın teknik olarak eser üretebileceğini ancak müziğin yalnızca doğru notalardan ibaret olmadığını söyledi. “Yaşanmışlık nefes yorum ve gerçek duygu çok önemli. Yapay zekâ dinleyiciyi etkileyebilir ama sanatçının kendi hikâyesinden gelen samimiyetin yerini tamamen tutamaz” dedi.

Hünel yapay zekânın türkü ve Türk sanat müziğinin genç kuşaklara ulaşmasında destekleyici bir araç olabileceğini belirtti. “Yapay zekâ müziğini tamamen reddetmek doğru olmaz. Sanatçıya hizmet eden bir araç olarak kalmalı.

Fakat gerçek sanatçıların üretimlerini durduracak ve emeklerini değersizleştirecek bir noktaya gelmemeli. Sanatçıların telifleri sesleri kimlikleri ve yorum hakları korunmalı” dedi.