Yapay zekanın etkisiyle yeni meslekler üniversite adaylarını bekliyor

2026-Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarının açıklanmasının ardından, üniversite adayları tercih dönemine girdi. Siber güvenlik, yapay zeka mühendisliği, büyük veri analistliği ve dijital oyun teknolojileri gibi "geleceğin meslekleri" olarak öne çıkan alanlar, öğrencilerin yeni ilgi alanları haline geldi. 29 Temmuz Çarşamba günü itibarıyla 2026-YKS'de başarılı olan adaylar tercihlerini yapmaya başlayacak.

Son yıllarda teknolojinin hızlı gelişimi ve dijitalleşme, tercih süreçlerinde belirleyici bir rol oynamaya başladı. Mesleklerin dönüşümü, üniversite programlarının değişmesini sağlarken, yeni alanlar iş imkanları ve fırsatları ile adayları cezbetmekte. Yükseköğretim Kurulu (YÖK), yapay zeka ve bilişim alanlarında son üç yılda 81 yeni programın açıldığını duyurdu. Bu durum, "geleceğin meslekleri" olarak adlandırılan alanlara yönelik artan akademik ilginin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Yapay zeka, siber güvenlik, veri bilimi, havacılık, otomasyon ve dijital dönüşüm odaklı yeni programlar, istihdam potansiyeli yüksek alanlar arasında yer alıyor.

Yeni açılan programlar arasında tarih ve yapay zeka, felsefe ve yapay zeka, biyoteknoloji ve genetik, dijital oyun teknolojileri ve mobil güvenlik teknolojileri de bulunuyor. Sektör temsilcileri, bu mesleklerin gelişim sürecini ve istihdam ihtiyacını vurgulayarak adaylara önemli tavsiyelerde bulundular.

Yapay Zeka Politikaları Derneği (AIPA) Başkanı Zafer Küçükşabanoğlu, sadece teknolojinin değil, mesleklerin, ekonominin, toplumun ve insanların da dönüştüğünü ifade etti. Küçükşabanoğlu, yapay zekanın bazı rutin işleri otomatikleştirirken, daha önce var olmamış yeni mesleklerin ortaya çıktığını belirtti. Gelişmelerin sektörlere olan etkilerinin önemli olduğunu vurgulayan Küçükşabanoğlu, "Yapay zeka ve dijital dönüşüm, önümüzdeki yıllarda dünya genelinde milyonlarca yeni istihdam oluşturacak. Bununla birlikte birçok meslek de yeniden şekillenecek. Artık asıl soru, 'Yapay zeka işlerimizi elimizden alacak mı?' değil, 'Yapay zeka ile birlikte çalışabilecek becerilere kim sahip olacak?' sorusudur. Türkiye, bu dönüşümde önemli avantajlara sahip. Güçlü mühendislik altyapımız, gelişen teknoloji girişimlerimiz ve genç nüfusumuz sayesinde yapay zeka alanında bölgesel merkez olma potansiyelimiz var. Ancak bunun yolu, nitelikli insan kaynağı yetiştirmekten geçiyor." dedi.

Küçükşabanoğlu, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan Ulusal Yapay Zeka Eylem Planı'nın vizyonunun bu süreçteki önemine de dikkat çekti. Üniversite tercihi yapacak gençlere, "Hangi bölümü seçerseniz seçin, mutlaka yapay zeka konusunda kendinizi geliştirin. Hangi disiplinde olursanız olun, yapay zeka artık herkesin ortak çalışma alanı haline geliyor. Gelecekte yalnızca yapay zekayı geliştiren mühendisler değil, onu kullanan doktorlar, avukatlar, öğretmenler, gazeteciler, diplomatlar, finans uzmanları ve kamu yöneticileri de büyük avantaj sağlayacak. Her mesleğin bir yapay zeka versiyonu oluşuyor." şeklinde tavsiyelerde bulundu.

Küçükşabanoğlu ayrıca, gelecek yıllarda klasik yapay zeka mühendisliğinin yanında disiplinler arası uzmanlık alanlarının da hızla büyüyeceğini belirtti. Yapay zekanın uzay teknolojileri, iklim değişikliği ve çalışma hayatı gibi alanlarla etkileşimi önem kazanacak. Bu nedenle sosyoloji, psikoloji ve davranış bilimleri alanında çalışan araştırmacılara daha fazla ihtiyaç duyulacağının altını çizen Küçükşabanoğlu, yapay zekanın güvenli, şeffaf ve insan odaklı gelişebilmesi için hukukçulara, siyaset bilimcilere, uluslararası ilişkiler uzmanlarına ve kamu yöneticilerine olan ihtiyacın hızla artacağını vurguladı.

Yeni dönemde şirketlerin yalnızca mezun olunan üniversiteye değil, adayların ürettiği projelere, yapay zekayı ne kadar etkin kullandığına, yabancı dil becerisine ve değişime ne kadar hızlı uyum sağlayabildiğine odaklanacağına dikkat çeken Küçükşabanoğlu, "Gençlerimizin üniversite eğitiminin yanında uluslararası sertifika programlarına katılmaları, açık kaynak projelerde yer almaları, staj yapmaları ve gerçek problemlere çözüm üreten projeler geliştirmeleri büyük önem taşıyor. Yapay zekaya yatırım yapan ülkeler, yarının ekonomik ve teknolojik liderleri olacak. Türkiye'nin genç nüfus avantajını doğru eğitim politikaları, güçlü kamu-özel sektör işbirlikleri ve nitelikli insan kaynağı yatırımlarıyla desteklemesi halinde, yapay zeka çağının kazanan ülkeleri arasında yer alacağına inanıyorum." ifadelerini kullandı.

Türkiye Yazılımcılar Federasyonu (TÜYAFED) Genel Başkanı Mustafa Çalış, aday öğrencilerin yapay zekaya olan ilgisinin giderek arttığını söyledi. Bu yıl üniversitelerde bilgisayar ve yazılım mühendisliği programlarına ek olarak yapay zeka odaklı yeni lisans programlarının açılması, bu alandaki dönüşümün eğitim sistemine yansıdığını gösterdi. Çalış, yapay zekanın sadece teknoloji şirketlerinin değil, birçok sektörün gündeminde olduğuna dikkat çekti. Sağlıktan savunmaya, finanstan tarıma kadar her sektörün yapay zekayla dönüşüm sürecinde olduğunu belirtti. "Bugün bu alanda eğitim alacak gençler, önümüzdeki 10-20 yılın en stratejik meslek gruplarında yer alacaklar." diyen Çalış, yapay zekanın yazılım mesleğini ortadan kaldırmayacağını, aksine dönüştüreceğini ifade etti.

Çalış, gelecekte en değerli yetkinliğin, yapay zeka ile birlikte üretmeyi bilen mühendisler olacağını anlattı. Ayrıca, dünyada yapay zeka alanında yetişmiş insan kaynağına duyulan ihtiyacın her geçen yıl arttığına dikkat çekerek, "Bugün sadece teknoloji şirketleri değil, bankalar, savunma sanayisi, otomotiv sektörü, sağlık kurumları, enerji şirketleri ve kamu kurumları da yapay zeka uzmanı arıyor. Önümüzdeki yıllarda Türkiye'de de bu alandaki istihdamın katlanarak artacağını öngörüyoruz." ifadelerini kullandı.

Çalış, gelecekte özellikle öne çıkmasını beklediği sektörleri şu şekilde sıraladı: "Yapay zeka ve makine öğrenmesi, siber güvenlik, robotik ve otonom sistemler, veri bilimi ve büyük veri analitiği, yapay zeka destekli yazılım geliştirme, bulut bilişim, sağlık teknolojileri, savunma teknolojileri, FinTek çözümleri, akıllı üretim sistemleri. Üniversite adaylarının bölüm seçiminde yalnızca isme odaklanmamaları gerekiyor. Yapay zeka geleceğin en önemli teknolojilerinden biri olacak. Ancak başarı, güçlü matematik altyapısı, yabancı dil, analitik düşünme becerisi ve sürekli öğrenme isteğiyle mümkün. Üniversitede alınacak eğitimin yanında proje geliştiren, araştıran ve kendini sürekli güncelleyen gençler, geleceğin teknoloji liderleri arasında yer alacaklar."