Yaşayan insan Hazinesi Emine Polat kitre bebeklerle kültürü yaşatıyor

Kendi çabalarıyla öğrendiği kitre bebek yapımındaki ustalığı sayesinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca "Yaşayan İnsan Hazinesi" unvanına layık görülen Emine Polat, Anadolu'nun kadim kültür ögelerini bebekler aracılığıyla geleceğe taşıyor. İzmir'de yaşayan 74 yaşındaki zanaatkar, evinin çatı katındaki atölyesinde her bir bebeği tek tek el emeğiyle hazırlıyor.

Polat'ın geven bitkisinden elde ettiği kiltre ile şekillendirdiği bebeklerin yapım süreci büyük bir emek ve sabır gerektiriyor. Tel iskelet üzerine pamuk ve kitre kullanılarak oluşturulan bebeklerin yüz, el ve ayakları tek tek şekillendirildikten sonra, ait oldukları yörenin kıyafetleri büyük bir titizlikle dikiliyor. Kitre bebekler, birer el sanatı ürünü olmasının yanı sıra kültürel değerleri yaşatması açısından da büyük önem taşıyor.

Her ili temsil eden bebekler bulunduğunu belirten Emine Polat, kitre bebek yapımını 2004 yılında kendi çabalarıyla öğrendiğini ifade etti. Kitreyi geven bitkisinin sütünden elde ettiklerini anlatan Polat, bu maddeyi iki gün suda bekletip süzdükten sonra pamukla birleştirdiklerini ve bebeklerin yüz, el ve ayaklarını bu karışımla şekillendirdiklerini kaydetti. Her bebeğin yüz ifadesini oluştururken o yörenin insanını zihninde canlandırdığını dile getiren Polat, el emeği nedeniyle hiçbir bebeğin birbirinin aynısı olmadığını vurguladı.

İlk yıllarda yöresel kıyafet örnekleri bulmakta zorlandığını belirten Polat, Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı Türk Halk Oyunları Bölümü öğretim üyelerinin arşivlerinden yararlandığını, bu sayede yöresel giysileri aslına uygun şekilde hazırlayabildiğini aktardı. Türkiye'nin 81 ilini temsil eden kadın ve erkek figürlerinden oluşan 160 kitre bebek hazırladığını belirten Polat, eserlerini muhafaza etmek zor olduğu için Malatya Kent Müzesi'ne teslim ettiğini ve bu durumun kendisi için büyük bir gurur kaynağı olduğunu dile getirdi.

Amacının Anadolu kültürünü gelecek kuşaklara aktarmak olduğunu vurgulayan Polat, asıl yaptığı işin kültürü yaşatmak olduğunu belirterek Erzincan'da artık kullanılmayan ehramı ve tandırda kete yapan kadın figürlerini yeni nesillere tanıttığını söyledi. Erzincan, Erzurum ve Bayburt yörelerine ait bu unsurların unutulmaya yüz tuttuğunu ifade eden Polat, geleneksel değerlerin yaşatılmasının önemine değindi.

Yurt dışında da sergiler açtığını belirten Polat, Almanya, Fransa ve Bulgaristan'da etkinliklere yöresel kıyafetlerle katıldığını ve bu kültürü taşımayı severek üstlendiğini dile getirdi. Gittiği yerlerde kendisinin de geleneksel kıyafetler giydiğini ve yabancıların bu çalışmalara büyük ilgi gösterdiğini aktardı.

Zeybek, mehteran takımı, Mevlana, geleneksel gelin ve damat figürleri ile Türkiye'nin yedi bölgesine ait çok sayıda bebek hazırlayan Polat, kıyafetlerdeki renk ve detay farklılıklarını aslına uygun yansıtmaya özen gösterdiğini belirtti. Hazırladığı eserlerle duygusal bağ kurduğunu ve satılan bebeklerin arkasından üzüldüğünü ifade eden Polat, İzmir temalı kitre bebeklerini bir festivalde Japon bir ailenin satın aldığını, onlarla bütünleştiğini ve ömrü yettikçe bu sanatı sürdürmeyi düşündüğünü sözlerine ekledi.