Zafer Partili Aslan'dan plastik atık ithalatı ve yangın tepkisi

Zafer Partisi Genel Başkan Yardımcısı Esmaül Hüsna Aslan, Türkiye'ye gönderilen plastik atık miktarındaki artışa, Mersin sahilindeki mikroplastik kirliliğine ve üç yıllık süreçte geri dönüşüm tesislerinde çıkan 372 yangına dikkati çekti. Aslan, plastik ve karışık atık ithalatının tamamen durdurulması ile mevcut tesislerin bağımsız ve şeffaf biçimde denetlenmesi gerektiğini belirtti.

Zafer Partisi Çevre, Şehircilik ve Kültür Politikaları Başkanı Aslan, Akdeniz'deki plastik ve mikroplastik kirliliğine ilişkin açıklamalarda bulundu. Kirliliğin yalnızca çevresel bir sorun olmadığını vurgulayan Aslan; halk sağlığı, gıda güvenliği, tarımsal üretim, balıkçılık, turizm ve çalışma hayatının bu durumdan doğrudan etkilendiğini söyledi. Akdeniz'in bir atık sahası olmadığını ifade eden Aslan, Türkiye'nin de başka ülkelerin atık yönetimi açığını kapatmakla yükümlü olmadığını dile getirdi.

Gemilerden denize bırakılan plastik atıkların zamanla dalga, güneş ışığı ve fiziksel aşınmayla mikroplastiklere dönüştüğünü belirten Aslan, Mersin sahilindeki görüntülere değinerek atıkların yok olmadığını vurguladı. Gemilerin atıklarını hangi koşullarda bertaraf ettiğinin, açıkta öğütülerek denize bırakılıp bırakılmadığının ve denetimlerin açıklanmasını isteyen Aslan, bu parçacıkların deniz canlıları aracılığıyla gıda zincirine ve insanlara döndüğünü kaydetti.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı verilerine göre Akdeniz'e her gün yaklaşık 730 ton plastik atık girdiğine işaret eden Aslan, bu atıkların deniz yüzeyi çöplerinin yüzde 95'ini, tabandakilerin ise yarısından fazlasını oluşturduğunu belirtti. Önlem alınmaması durumunda daha ağır bir gıda ve halk sağlığı krizi yaşanacağını ifade etti.

Mersin sahilindeki görüntüler üzerine ilgili kurumlara sorular yönelten Aslan, bölgede gemilerin atıklarını öğüterek denize bıraktığı iddialarının araştırılıp araştırılmadığını, limanlara yanaşan gemilerin atık kayıtlarının denetlenip denetlenmediğini sordu. Son beş yılda yasa dışı atık bıraktığı tespit edilen gemilere uygulanan yaptırımları soran Aslan, mikroplastik yoğunluğunu belirlemek için düzenli ölçüm yapılıp yapılmadığını da gündeme getirdi.

Eurostat verilerine dayanarak Avrupa Birliği ülkelerinden Türkiye'ye gönderilen plastik atık miktarının 2025 yılında yüzde 19 artarak 503 bin tona ulaştığını aktaran Aslan, bu rakamın 2004 yılına göre 435 kat arttığını kaydetti. Türkiye'nin kendi atıklarını ayrıştırmakta sorun yaşadığını belirten Aslan, tüketim sonrası plastik ve karışık atık ithalatının kalıcı olarak durdurulmasını istedi. Aslan, kamuoyunda dile getirilen 12,3 milyon tonluk rakamın tamamının plastik olmadığını, metal, kağıt ve karton gibi diğer geri dönüştürülebilir hammaddeleri de kapsadığını hatırlattı.

Atık ve geri dönüşüm tesislerinde çıkan yangınlara da değinen Aslan, açık kaynaklardan derlenen Yangın Haritası'na göre 2020 ile 2023 ortası arasında 372 yangın kaydedildiğini, güncellenen verilere göre 2020-2024 döneminde bu sayının 460'a ulaştığını ve yalnızca 2024'te 115 yangın çıktığını bildirdi. Yangınların nedenlerine ilişkin araştırma yapılıp yapılmadığını soran Aslan, kasıt tespit edilen tesislere uygulanan yaptırımların ve yangın sonrasında çevrede analiz yapılıp yapılmadığının açıklanmasını talep etti. Geri dönüştürülemeyen atıkların yangınlarla ortadan kaldırılmasının kaza değil çevre suçu olacağını vurguladı.

Son yıllarda yapılan bilimsel araştırmalarda insan karaciğeri, böbreği ve beyin dokularında mikro ve nanoplastiklere rastlandığını hatırlatan Aslan, bu durumun başlı başına ciddi bir uyarı olduğunu belirterek bilimsel verilerle hareket edilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.