Antarktika, yıllık yağış azlığıyla dünyanın en büyük çölü
Antarktika, düşük yağış miktarı ve kutup çölü özelliğiyle Sahra Çölü'nden bile büyük, dünyanın en büyük çölü olarak kabul ediliyor.
Yapılan jeolojik araştırmalar, 14 milyon kilometrekarelik geniş bir alana yayılan Antarktika'nın, düşük yıllık yağış oranı sebebiyle dünyanın en büyük çölü statüsünde bulunduğunu ortaya koyuyor. Çöl tanımının hava sıcaklığına göre değil, bölgenin nem ve yağış oranları dikkate alınarak yapılması, 9,2 milyon kilometrekarelik Sahra Çölü'nü geride bırakan dev buz kıtasını Sahra'nın yaklaşık 1,5 katı büyüklüğünde bir çöl haline getiriyor.
Bilim dünyasında buzla kaplı bu kıtanın neden çöl sınıfına alındığı sıklıkla merak ediliyor. NASA ve ABD Antarktika Programı tarafından paylaşılan verilere göre, bir sahanın çöl olarak nitelendirilmesinde sıcaklık derecesi değil, yıllık bazda düşen yağış miktarı esas alınıyor.
Yıllık ortalama yalnızca 5 santimetre yağış alan Antarktika'nın iç kesimlerine düşen bu yağışın büyük bölümü kar şeklinde gerçekleşiyor; son derece kuru hava ve düşük nem oranı nedeniyle kıta, bilim insanları tarafından kutup çölü olarak tanımlanıyor. Kıtadaki mevcut kar tabakası ise taze yağışlardan ziyade, rüzgarların sürüklediği eski buz kristallerinden meydana geliyor.
Bölgedeki su ve buz rezervlerinin boyutu da araştırmalarda dikkat çekiyor. Antarktika, sahip olduğu aşırı kurak yapısına karşın dünyadaki toplam buz kütlesinin yaklaşık yüzde 90'ını bünyesinde barındırıyor. Bunun yanı sıra, yeryüzünün toplam tatlı su kaynaklarının yüzde 70'lik kısmı da bu kıtadaki kalın buz katmanları içerisinde saklı duruyor.
Ayrıca bilim insanları, bazı bölgelerde kilometreleri bulan bu dev buz örtüsünün altında yüzlerce göl, dağ sıraları ve milyonlarca yıldır izole kalmış ekosistemler bulunduğunu belirtiyor. Zorlu iklim koşullarına rağmen kıtada penguenler, foklar, balinalar, çeşitli deniz kuşları ve soğuğa dayanıklı mikroorganizmalar yaşamını sürdürüyor.
NASA'nın bölgeyi hangi amaçlarla kullandığı da merak edilen konular arasında yer alıyor. Sıfırın altındaki keskin soğuklar ve aşırı kuraklık iklimi, Antarktika'nın coğrafi koşullarını Mars yüzeyiyle büyük ölçüde benzeştiriyor. NASA, bu coğrafi benzerlikten faydalanarak uzay boşluğuna gönderdiği keşif robotlarının ilk deneme sürüşlerini ve testlerini doğrudan bu kıtanın buz sahaları üzerinde yürütüyor.
Öte yandan kıta; iklim değişikliği, buzulların hareketi, atmosfer ve uzay araştırmaları için önemli bir merkez olmasının yanı sıra, özel keşif gemileriyle gelen ve uluslararası kurallarla denetlenen turistler tarafından da ziyaret ediliyor.
