Avrupa gaz piyasasında savaş primi düşerken depolama açığı riski devam ediyor

Ancak Hürmüz Boğazı üzerinden sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarının aksamaları ihtimali ile birlikte temmuz sonu fiyatlar 60 avronun üzerine çıkmıştı. Yükselişte, Avrupa'nın kış ayları öncesinde doğal gaz depolarını doldurma çabalarının yanı sıra küresel LNG arzındaki daralmanın da etkisi oldu. Katar'dan yapılacak LNG sevkiyatlarının engellenebileceği düşüncesi, Avrupa'nın LNG temininde Asya pazarı ile rekabet etmek zorunda kalma endişelerini artırdı.

Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) Gaz Piyasası Raporu'na göre, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, küresel gaz piyasasında arz güvenliğine dair belirsizlikleri artırdı. Bu durum, LNG ithalatına bağımlı olan bölgeleri daha fazla etkiledi. Ancak son günlerde ABD ile İran arasında başlayan diplomatik görüşmeler ve Katar'dan LNG sevkiyatlarının yeniden başlayabileceği beklentileri ile birlikte piyasalardaki savaş riski önemli ölçüde azalmış durumda. Bu gelişmeler TTF fiyatlarının yeniden 55 avro seviyelerine çekilmesine yol açtı.

Fakat enerji danışmanlık firması Energy Aspects, piyasanın diplomatik gelişmeleri fazla iyimser bir şekilde fiyatladığına dikkat çekiyor. Şirket, Avrupa doğal gaz piyasası açısından asıl belirleyici faktörün Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların ne kadar hızlı normale döneceğinden ziyade, kıtanın kışa hangi depo doluluk oranı ile gireceği olacağına işaret ediyor.

Energy Aspects verilerine göre, Avrupa Birliği’nin doğal gaz depoları 23 Haziran itibarıyla yaklaşık 50 milyar metreküple kapasitenin yüzde 46’sına ulaştı. Bu oran, geçen yılın aynı dönemine göre 10,6 milyar metreküp, son beş yıl ortalamasına kıyasla ise yaklaşık 15 milyar metreküp düşük seviyede kalıyor. Yaz aylarında LNG piyasasında yaşanan sıkışıklık ve TTF vadeli fiyat eğrisinin depolamayı teşvik etmeyen yapısı nedeniyle gaz enjeksiyonu beklenenden yavaş ilerledi. Bu durumda mevcut hızın devam etmesi halinde Avrupa'nın ekim sonu itibarıyla depolarını kapasitenin yaklaşık yüzde 75’ine kadar doldurabileceği öngörülüyor. Energy Aspects, daha güçlü enjeksiyonların gerçekleşmesi durumunda bile bu oranın en fazla yüzde 78’e ulaşacağını belirtiyor. Her iki durumda da sert geçebilecek bir kış için yeterli güvenlik marjı sağlamadığını ifade ediyor.

Analizde, Almanya’nın Avrupa’nın en kırılgan ülkeleri arasında yer aldığına dikkat çekilirken, depolardaki gaz miktarının kapasitenin yüzde 50’sinin altına düşmesi durumunda teknik sebeplerle gaz çekiş hızının önemli ölçüde yavaşlayacağı ve bunun Almanya ile Kuzeybatı Avrupa’daki komşu piyasaları etkileyeceği vurgulanıyor.

Diğer taraftan, Katar LNG’sinin Avrupa piyasasına dönüşünün beklendiği kadar hızlı olmayacağı öngörülüyor. Energy Aspects’e göre, mayın temizleme çalışmalarının zaman alması, savaş riski ile ilgili sigorta şartlarının yeniden düzenlenmesi ve gemi operatörlerinin güvenli geçiş konusunda temkinli davranması, Katar'dan Avrupa'ya düzenli LNG akışının en erken yılın son çeyreğinde başlamasına neden olacak. İlk sevkiyatların öncelikle Körfez ülkeleri ve Asya pazarına yönelmesi bekleniyor.

Bu nedenle, Avrupa’nın yaz aylarında gereksinim duyduğu LNG’nin büyük bir kısmının Atlantik havzasından karşılanmaya devam edeceği düşünülüyor; bu durum da Avrupa ile Asya arasında LNG rekabetini canlı tutmayı sürdürecek. IEA, orta ve uzun vadede küresel LNG piyasasında bazı yapısal değişikliklerin fiyatlar üzerindeki baskıyı azaltabileceğine dikkat çekiyor. Ajansa göre, Çin’in yenilenebilir enerji yatırımlarını artırması, yerli doğal gaz üretimini çoğaltması ve boru hattı gazı kullanımını yaygınlaştırması ile LNG ithalatındaki büyümenin yavaşlaması bekleniyor.

Uzmanlar, Avrupa’nın 2026-2027 kışına hangi depolama seviyesi ile gireceği, Katar LNG ihracatının ne hızda normale döneceği ve Avrupa ile Asya arasındaki LNG rekabetinin nasıl gelişeceği netleşmeden doğal gaz fiyatlarında kalıcı bir normalleşmeden söz etmenin erken olduğunu vurguluyor.