Avustralya kasabasında köle bir Afrikalı Amerikalı çocuğun heykeli tartışma yarattı

Avustralya'nın Maitland kasabasında bulunan ve 150 yıllık geçmişe sahip köle bir Afrikalı Amerikalı çocuğun heykeli, ırk, sansür ve sanatın tanımını sorgulayan bir tartışma başlattı. Başlangıçta atların bağlanması için tasarlanan bu heykel, zamanla Maitland’ın simgesi haline geldi ve çocuğun resimleri, kartpostallar, çay kaşıkları gibi çeşitli hatıra eşyalarında yer aldı. Ancak 2022 yılında, Porto Rikolu sanatçı Osvaldo Budet, heykelin neden burada bulunduğunu sorgulamaya başladı. Yerel halkın, ABD'de genellikle ırkçı bir karikatür olarak görülen bu süslemeyi neden kabul ettiğini düşündü. Heykel, 19. yüzyılın sonlarında Amerikalı JW Fiske şirketi tarafından üretilen bir “bahçe uşağı” tarzındadır. Heykelin korunmasını savunanlar, onun tarihinin ve öneminin, ABD bağımsızlık savaşındaki tartışmalı ve doğrulanmamış bir efsaneye dayandığını iddia ediyor. Efsaneye göre, bu heykel 12 yaşındaki Jocko Graves'i temsil ediyor; Graves, George Washington'un emriyle savaş öncesi subayların atlarına bakmakla görevlendirilmiş ve görevini terk etmemek için donarak ölmüştür. Maitland’deki Jocko Graves heykeli, bahçe uşağının yaygın bir biçimi olarak ’kara çocuk’ modeli olarak tanıtılmıştır ve “bahçe uşağı” ifadesi de ırkçı bir hakaret haline gelmiştir. Sydney merkezli demirci firması WS Friend and Co.'nun heykeli satın alarak, 1881 ile 1891 yılları arasında Maitland'e getirdiğine inanılmaktadır. O günden bu yana heykel yer değiştirmiş, çalınmış ve bir kamyon tarafından çarpılmış, bacakları kırılmıştır. Michigan'daki Ferris Üniversitesi'nde, ırkçı tarihi nesneleri sergileyen Jim Crow Müzesi, Jocko efsanesini destekleyecek çok az kanıt olduğunu belirtmektedir. 2024 yılında Maitland şehir konseyi için yapılan bir miras değerlendirmesinde ise, heykelin kökenleri konusundaki anlaşmazlık göz önüne alındığında, heykelin dikildiği zaman ve tarihsel bağlamın dikkate alınması gerektiği belirtildi. Rapor, "Küçük yaştaki bir siyah çocuğun, kısmen giyinik, yoksul bir durumda, görevi beklediği heykeli satın almanın, bir çocuğun cesaretini kutlamak için yapıldığı olasılığının düşük olduğunu" ifade etti. Jocko Graves’in, hayvanları bağlamak için kullanılan bir heykel olarak durmasının da aşağılayıcı olduğu ve ırk ve sınıf eşitsizliğini güçlü bir şekilde ifade ettiği vurgulandı. Heykelin savunucuları arasında yer alan Maitland belediye başkanı Philip Penfold, heykelin topluluğun sevilen bir parçası olduğunu ve nesiller boyunca çocuklar tarafından benimsenip, spor renklerine giydirilip aileler tarafından fotoğraflandığını öne sürdü. Ancak bazı sakinler aynı fikirde değil. Mindaribba Yerli Arazi Konseyi CEO'su Tara Dever, 1980'lerde Maitland'de yaşarken heykelin “çirkin ve korkunç bir şey” olduğunu düşündüğünü belirtti. Bu heykelin, Wonnarua topraklarındaki ırkçılığın ve sömürge gücünün bir sembolü olduğunu ifade etti. Dever, “Amerikan kökenli olup olmaması önemli değil, bu bir siyah çocuktur.” dedi. “150 yıldır 'siyah çocuk' olarak adlandırılmıştır, bu da benim toplumumdaki çoğu erkeğin adlandırıldığı şekildir.” Dever, bu heykelin, boynu bükük bir çocuk heykeli gibi görünmemesi gerektiğini vurguladı. 11 Temmuz'da, Budet’in heykeli konu alan Monuments isimli eseri, Maitland bölgesel sanat galerisi sergisinde yer aldı. Bu eser, heykelin kasabadaki tarihini ve ırkçı karikatür olarak kökenini inceleyerek, imajını hatıra eşyalarından kaldırmayı ve Maitland kömüründen elde edilen mürekkeple yeniden yaratmayı amaçladı. Budet, “Maitland'de bu imaj olmadan nasıl göründüğünü hayal ediyordum.” dedi. “Amacım, bunu daha yüksek bir ahlaki duruşla tartışmak değildi; yerel halkın, yerel yönetim tarafından anlatılan hikayeyi bilmesini sağlamaktı: Bu resimleri seviyorsunuz... Ve zarar gören insanların bakış açısını görebilmekti.” Budet, sergi öncesinde Mindaribba Arazi Konseyi ile danıştığını da belirtti. Dever, bu durumun “bu şehirde çok uzun bir süre boyunca gerçekleşen en desteklenen doğruluk anlatımı ve uzlaşma eylemi” olduğunu ifade etti. Sergi açıldıktan birkaç gün sonra, çoğunlukla konsey üyeleri, serginin sergilenme kararından “yüksek düzeyde hayal kırıklığı” duyduklarını ifade eden bir karar aldı ve “heykelin birçok nesil Maitland sakini için kültürel önemini” kabul etti. Sergi, konsey tarafından yaptırılan miras raporunu da içermekteydi. Konsey, “Sanat düşündürücü olarak değerlendirilebilir, ancak konsey, bu yaklaşık 4000 kelimelik sergiyi esasen bir siyasi beyan olarak değerlendirmektedir.” ifadelerine yer verdi. Konsey daha önce raporun kaldırılmasını istemişti, ancak Budet, raporun tekrar yerleştirildiğini belirtti. Ancak Penfold, ardından galeri personeline, sanatın “yerel halk için uzun süredir değerli ve takdir edilen ikonik heykel” olduğunu bildiren bir uyarı levhası asmalarını talep etti. Levha, konseyin ifade özgürlüğünü ve sanatçının “bu vesileyle” sergiyi sunma hakkını saygıyla karşıladığını belirtti. Budet ise, “Bu heykel, bir köle olarak bir Afrikalı Amerikalı çocuğu temsil ediyor ve High Street'te gururla sergileniyor; siyah tenli bir birey, tar gibi boyanmış, bu da siyah cildini herhangi bir onurla temsil etmiyor. Bu heykel için sokakta bir uyarı yok, ancak bu imajı eleştiren çalışmam için var.” dedi. Penfold, serginin iptal edilmesi, sansürlenmesi ya da içeriğinin kaldırılması yönünde bir talepte bulunmadığını, yalnızca sergideki görüşlerin konseyin veya toplumun görüşleri olmadığını belirtti. 1 Nisan'da konsey üyesi Mitchell Griffin, Maitland bölgesel sanat galerisine dev bir heykel yerleştirildiğine dair bir şaka paylaştı. Naidoc haftası sırasında ise belediye başkanı, kullanıcıları heykeli desteklemek için “beğeni” ya da kaldırılmasını önermek için “sinirli yüz” butonuna basmaları için bir Facebook fotoğrafı paylaştı. Konsey üyesi Amelia Atkinson, serginin kınanmasına karşı oy kullanan bir kişi olarak, uyarıyı “operasyon aşımında” olarak nitelendirdi ve bu meselenin kamu katılımına dair neredeyse hiç bir etkileşim olmadığını belirtti. Atkinson, “Seçimle göreve gelmiş temsilcilerin bir sergi içeriğine müdahale ettiğini ilk defa görüyorum.” dedi. Guardian Australia ile konuşan konsey üyesi Don Ferris, yerel halkın yıllar içinde heykele bağlılık gösterdiğini kabul etti, ancak Budet’in eserini incelemeleri konusunda onları teşvik etti. Ferris, “Kendinizi başka birinin yerine koyun ve farklı bir kültürden geldiğinizi düşünün; karşınızda böyle ırkçı bir anlamın olduğu bir heykeli görmeniz nasıl bir duygu?” şeklinde konuştu.