Ayıplı ürün iadesi nasıl yapılır? Tüketicinin yasal hakları
Alışverişlerde kusurlu ürün çıktığında iade, değişim, onarım veya bedel indirimi hakkı bulunuyor. 6502 sayılı Kanun'un tüketicilere tanıdığı yasal haklar.
İnternet üzerinden veya fiziksel dükkanlardan yapılan alışverişlerin hacmi rekor düzeye ulaşırken, kusurlu mal teslimatları tüketicilerin en çok araştırdığı konular arasında yer alıyor. Büyük bir hevesle ya da acil ihtiyaçla satın alınan bir ürünün kutusundan kırık, bozuk veya vadedilen özelliklerden yoksun çıkması durumunda yasalar tüketiciye güçlü haklar sağlıyor.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, satıcı ile alıcının sorumluluklarını açık biçimde belirliyor. Kusurlu bir ürünle karşılaşıldığında mağduriyet yaşamamak adına yasal hakları ve izlenmesi gereken adımları bilmek gerekiyor.
Hukuki tanımıyla ayıplı mal; ambalajında, kullanım kılavuzunda ya da reklamlarında vadedilen nitelikleri taşımayan, tüketicinin ondan beklediği faydayı azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki ya da ekonomik eksiklikler barındıran ürünler olarak tanımlanıyor. Örneğin ekranda ölü piksel bulunan bir televizyon, yırtık gönderilen bir kıyafet, şarjı söylendiği gibi gitmeyen bir akıllı telefon veya son kullanma tarihi geçmiş bir gıda ürünü ayıplı mal statüsünde değerlendiriliyor.
6502 sayılı Kanun, ayıplı bir ürünle karşılaşan tüketiciye mağduriyetini gidermesi için dört temel seçimlik hak tanıyor. Sözleşmeden dönme hakkıyla ürün satıcıya iade edilerek ödenen satış bedelinin tamamı geri istenebiliyor. Ayıpsız misli ile değişimde ise kusurlu ürünün birebir aynı olan sıfır yenisiyle değiştirilmesi talep edilebiliyor. Ayıp oranında bedel indiriminde, üründeki kusur kullanıma tamamen engel değilse ve tüketici ürünü bu şekilde kullanmaya razıysa, kusurun ciddiyetine göre satış bedelinden uygun bir indirim yapılması istenebiliyor. Ücretsiz onarımda ise ürünün tamiri mümkünse ve satıcı ile üreticiye aşırı bir masraf çıkarmıyorsa, kargo, yedek parça ve işçilik dahil tüm masraflar satıcıya ait olmak üzere ürünün ücretsiz onarılması talep edilebiliyor. Tüketici bu dört haktan dilediğini seçmekte tamamen özgür bulunuyor ve satıcı bu tercihi yerine getirmekle yükümlü tutuluyor.
Ayıplı mallarda yasal sorumluluk yani zaman aşımı süresi ürünün tüketiciye teslim edildiği tarihten itibaren kural olarak 2 yıl sürüyor. İkinci el ürünlerde bu süre 1 yıldan az olamıyor. Tüketiciler genellikle 14 günlük koşulsuz cayma hakkı ile ayıplı mal iadesini karıştırıyor. Satın alınan ürün kusurluysa, 14 günlük süre dolmuş olsa bile 2 yıllık yasal garanti süresi içerisinde ayıplı mal bildiriminde bulunarak haklar kullanılabiliyor.
Satıcının tüketicinin seçimlik haklarından birini yerine getirmeyi reddetmesi durumunda uyuşmazlığın parasal değerine göre ikamet edilen veya işlemin gerçekleştirildiği yerdeki Tüketici Hakem Heyetlerine başvuru yapılması gerekiyor. E-Devlet üzerinden TÜBİS sistemi aracılığıyla bu başvuru tamamen ücretsiz ve çevrim içi olarak yapılabiliyor. Her yıl güncellenen belirli parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise arabuluculuk şartı sağlandıktan sonra Tüketici Mahkemeleri devreye giriyor.
Online alışverişlerin risklerinden biri olan kargo hasarlarında, paketin dışında görünür bir ezilme, yırtılma veya ıslanma varsa kuryeye mutlaka Hasar Tespit Tutanağı tutturulması gerekiyor. Dış kutu sağlam görünmesine rağmen kutu açıldığında ürün kırık veya hasarlı çıkarsa, kargo firmasıyla derhal iletişime geçilerek Durum Tespit Tutanağı talep edilmesi ve durumun fotoğraflanması şart koşuluyor. Bu belgeler hasarın alıcıdan kaynaklanmadığını ispatlamak ve ayıplı mal hakkını kullanmak için en önemli deliller arasında yer alıyor.
Ürünü indirim çekiyle, kampanya döneminde veya özel bir fırsatla satın almış olmak 6502 sayılı kanundan doğan hakları hiçbir şekilde kısıtlamıyor. Efsane Cuma veya Black Friday gibi indirim dönemlerinde alınan ürünlerde de ayıplı mal hakkı geçerliliğini koruyor. Tek istisna, ürünün reyonda veya satış sayfasında defolu ve kusurlu ürün olarak açıkça belirtilmesi ve tüketicinin bu kusuru bilerek ürünü indirimli alması oluyor. Bu durumda bilinen ve kabul edilen kusur üzerinden sonradan hak iddia edilemiyor, ancak bunun dışındaki tüm olağan indirimli satışlarda tüketici hakları tam olarak korunuyor.
